Hải Phòng mở rộng diện tích trồng lúa giảm phát thải lên hơn 3 nghìn ha

Vừa qua, tại TP Hải Phòng, Công ty TNHH Green Carbon Japan Vietnam, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng đã có buổi làm việc và thảo luận về mô hình sản xuất lúa giảm phát thải theo phương pháp tưới ướt khô xen kẽ tại xã Thanh Miện và một số địa phương trên địa bàn.

Theo đó, năm 2024, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố Hải Dương (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng) và Công ty Green Carbon đã có biên bản ghi nhớ cùng phối hợp nghiên cứu thí điểm dự án “Công nghệ tưới ướt khô xen kẽ trong canh tác lúa thích ứng với biến đổi khí hậu ở Việt Nam".

Vụ đầu tiên mới chỉ có 3ha được thí điểm nhưng đến vụ Xuân 2025, đã có hơn 1 nghìn ha được triển khai theo mô hình trồng lúa giảm phát thải. Đáng nói, sau khi sáp nhập Hải Phòng và Hải Dương, mô hình đã được triển khai sâu rộng với tổng diện tích hơn 2.800ha lúa, tại 8 xã trọng điểm như: Tân An, Thanh Miện, Nguyễn Bỉnh Khiêm... Dự kiến, vụ Xuân 2026, tổng diện tích trồng lúa theo mô hình sẽ đạt trên 3,3 nghìn ha.

Dữ liệu tích lũy cho thấy, mức giảm phát thải trung bình đạt khoảng 4,65 tấn CO₂e/ha/vụ. Tổng lượng giảm phát thải tích lũy trong vùng mô hình chỉ riêng năm 2025 đã đạt 19.101,1 tấn CO₂e.

Chia sẻ về thực tế triển khai trên đồng ruộng, ông Đào Văn Tuyến - Giám đốc HTX Nông nghiệp Ngũ Hùng, xã Thanh Miện (đơn vị trực tiếp tham gia mô hình) cho biết, ban đầu bà con nông dân rất lo lắng, sợ ruộng khô, lúa chết nhưng kết quả đạt được ai cũng bất ngờ.

Tập quán bao đời nay là lúa phải 'ăn' nước no nê. Áp dụng mô hình, nhìn mặt ruộng khô nứt nẻ, bà con xót xa lắm, cứ sợ lúa chết. Nhưng kết quả thực tế đã dập tắt mọi nghi ngờ. "Khi áp dụng đúng quy trình rút nước, cây lúa không những không chết mà còn phát triển rất khác biệt so với lối canh tác cũ,” ông Tuyến chia sẻ.

Cũng theo ông Tuyến, ưu điểm lớn nhất mà nông dân nhìn thấy bằng mắt thường là bộ rễ. Khi mặt ruộng khô, rễ lúa buộc phải ăn sâu xuống đất để tìm mạch nước ngầm, giúp cây lúa bám đất cực kỳ chắc chắn.

“Lúa đứng rất vững, khả năng chống đổ ngã trước gió bão cực tốt. Hơn nữa, việc để ruộng khô xen kẽ giúp gốc lúa thông thoáng, giảm hẳn các loại dịch bệnh như rầy hay khô vằn. Đến khi thu hoạch, mặt ruộng cứng giúp máy gặt đập liên hợp di chuyển dễ dàng, không bị sa lầy, giúp giảm thất thoát và đẩy nhanh tiến độ thu hoạch,” ông Tuyến khẳng định.

Sau sáp nhập Hải Phòng có gần 80.000ha diện tích trồng lúa, với kết quả bước đầu ấn tượng, mô hình có khả năng nhân rộng rất cao trên địa bàn thành phố Hải Phòng trong các vụ tiếp theo.

Để đạt được các con số giảm phát thải chuẩn xác phục vụ việc bán tín chỉ carbon quốc tế, quá trình giám sát được thực hiện cực kỳ nghiêm ngặt. Nông dân tham gia mô hình được hướng dẫn cài đặt phần mềm giám sát, cập nhật nhật ký canh tác điện tử. Các ống nhựa đo mực nước được cắm trực tiếp trên ruộng để nông dân và cán bộ kỹ thuật có thể theo dõi chính xác thời điểm cần tưới và thời điểm cần rút nước.

Bà Cao Thanh Huyền - Phó Giám đốc Ban quản lý rừng và Khuyến nông Hải Phòng cho biết, mô hình giảm phát thải khí nhà kính trên cây lúa là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa địa phương với Công ty Green Carbon và Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Mô hình mang lại "lợi ích đa mục tiêu". Về mặt kỹ thuật, việc chủ động điều tiết mực nước giúp giảm số lần bơm từ 2-3 lần mỗi vụ. Cùng với đó, việc áp dụng tưới ướt khô xen kẽ, bộ rễ cây lúa ăn sâu hơn, giúp cây lúa chống đổ tốt. Các yếu tố cấu thành năng suất như số nhánh hữu hiệu, số dảnh và đặc biệt là số hạt chắc trên bông đều tăng cao hơn so với phương thức truyền thống.

Theo Tiến sĩ Vũ Duy Hoàng (Học viện Nông nghiệp Việt Nam), người trực tiếp tham gia triển khai mô hình cho rằng, sự tham gia của các đối tác Nhật Bản như Green Carbon đã mang lại quy trình thẩm định khắt khe theo tiêu chuẩn quốc tế. Điều này đảm bảo rằng mỗi tấn CO2e cắt giảm được tại Hải Phòng đều là "hàng thật", có thể giao dịch được trên thị trường carbon toàn cầu.

Sự chuyển đổi này cũng giúp thay đổi bộ mặt nông thôn. Từ những nông dân chỉ quen với tay lấm chân bùn, nay họ đã biết sử dụng ứng dụng di động để quản lý đồng ruộng, hiểu về khái niệm "giảm phát thải" và "biến đổi khí hậu", những khái niệm vốn rất xa lạ trước đây.