Chuyển mình từ Nghị quyết 57: [Bài 3] Trung tâm nông nghiệp công nghệ cao

Sở hữu hệ sinh thái khoa học công nghệ phát triển mạnh với nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, khu công nghệ cao cùng đội ngũ chuyên gia đầu ngành, TP.HCM đang từng bước khẳng định vai trò trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ nông nghiệp hiện đại.

Nhiều giống cây trồng, vật nuôi chất lượng cao cùng quy trình sản xuất tiên tiến đã được chuyển giao đến các tỉnh ĐBSCL, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên, góp phần thúc đẩy tái cơ cấu ngành nông nghiệp.

“Chìa khóa vàng” cho nông nghiệp đô thị

Bài liên quan

Chuyển mình từ Nghị quyết 57: [Bài 2] Doanh nghiệp dẫn lối

TS Nguyễn Hải An, Giám đốc Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM cho rằng, công nghệ sinh học đang trở thành “chìa khóa vàng” cho nông nghiệp đô thị. Các công nghệ mới như chỉnh sửa gen CRISPR-Cas9, vi sinh vật kỹ thuật, aquaponics, thủy canh hay nông nghiệp thẳng đứng kết hợp AI, IoT được kỳ vọng giúp tăng năng suất, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao khả năng thích ứng của cây trồng.

Theo TS An, đổi mới công nghệ sinh học có thể giúp giảm khoảng 40% lượng thuốc BVTV so với năm 2020 và tăng năng suất cây trồng khoảng 25%. Riêng công nghệ CRISPR-Cas9 có thể tạo ra các giống cây chịu mặn, chịu hạn, thích nghi tốt hơn với ô nhiễm và ánh sáng nhân tạo, qua đó nâng năng suất thêm 20 - 30%.

Trong mô hình aquaponics, vi sinh vật kỹ thuật giúp phân hủy chất thải cá thành dinh dưỡng cho cây trồng, tạo quy trình sản xuất khép kín, giảm tới 90% lượng nước và 70% năng lượng tiêu thụ so với canh tác truyền thống.

Bài liên quan

Chuyển mình từ Nghị quyết 57: [Bài 1] 'Cánh đồng số' giữa lòng đô thị

Không chỉ tạo đột phá về năng suất, công nghệ sinh học còn mở ra dư địa lớn cho kinh tế nông nghiệp đô thị. Theo TS An, mô hình nông nghiệp thẳng đứng cho phép sản xuất quy mô lớn trên diện tích nhỏ trong bối cảnh giá đất đô thị ngày càng cao. Việc ứng dụng AI và IoT cũng giúp giảm 15 - 20% chi phí vận hành, rút ngắn khoảng cách từ nông trại đến bàn ăn xuống dưới 5km, qua đó tiết kiệm 25 - 35% chi phí logistics và giảm tới 45% lãng phí thực phẩm.

Ngoài hiệu quả kinh tế, công nghệ sinh học còn góp phần bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao chất lượng dinh dưỡng và tạo thêm việc làm cho phụ nữ, thanh niên đô thị. Tuy nhiên, lĩnh vực này vẫn đối mặt nhiều rào cản như chi phí đầu tư lớn, lo ngại về cây trồng biến đổi gen, thiếu khung pháp lý và nguy cơ phụ thuộc công nghệ nhập khẩu.

“Ứng dụng công nghệ sinh học phải đi cùng các thực hành bền vững và cơ chế giám sát chặt chẽ”, TS Nguyễn Hải An nhấn mạnh.

Để tận dụng cơ hội từ làn sóng công nghệ sinh học, TS An đề xuất TP.HCM thành lập Quỹ Urban Agri-Biotech để hỗ trợ các dự án nông nghiệp đô thị bền vững, xây dựng khu thí điểm nông nghiệp công nghệ cao 500ha tại Củ Chi, phát triển nền tảng số AgriSmart HCM ứng dụng AI, IoT để giám sát năng suất, tiết kiệm nước và theo dõi phát thải carbon.

Theo TS An, nếu ứng dụng hiệu quả công nghệ sinh học, TP.HCM có thể đáp ứng khoảng 20% nhu cầu thực phẩm tại chỗ, hướng tới tự cung khoảng 30% thực phẩm đô thị vào năm 2030.

“Bệ phóng” cho startup nông nghiệp

Sau 20 năm phát triển, Khu Nông nghiệp công nghệ cao TP.HCM đang dần hình thành hệ sinh thái nông nghiệp hiện đại với các hoạt động nghiên cứu, trình diễn công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp và đào tạo nguồn nhân lực. Nhiều công nghệ mới như công nghệ sinh học, AI, IoT và tự động hóa được ứng dụng vào sản xuất, góp phần tạo ra các giống cây trồng năng suất cao, thích ứng biến đổi khí hậu và giảm phát thải.

Đến nay, nhiều đề tài nghiên cứu đã được ứng dụng thực tế, nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao đã được ứng dụng và chuyển giao quy trình kỹ thuật cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân.

Với việc mở rộng địa giới hành chính, TP.HCM đang đề xuất phát triển 13 khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, tập trung vào các lĩnh vực thủy sản, chăn nuôi, dược liệu, nông nghiệp đô thị và chế biến sau thu hoạch. Các khu này được kỳ vọng trở thành “vùng lõi” nghiên cứu, thử nghiệm và chuyển giao công nghệ cho toàn vùng Đông Nam Bộ.

Trung tâm Ươm tạo doanh nghiệp Nông nghiệp công nghệ cao TP.HCM thuộc Ban Quản lý Khu Nông nghiệp công nghệ cao TP.HCM đang trở thành “bệ phóng” cho nhiều startup đổi mới sáng tạo.

Theo bà Vương Thị Hồng Loan, Giám đốc Trung tâm, đơn vị đã ươm tạo 71 doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao, trong đó 48 doanh nghiệp hoàn thành chương trình, 21 doanh nghiệp đang được hỗ trợ và 2 doanh nghiệp ở giai đoạn tiền ươm tạo.

Khoảng 50% doanh nghiệp sau ươm tạo vẫn duy trì hoạt động ổn định - tỷ lệ khá cao so với mặt bằng startup hiện nay. Nhiều doanh nghiệp đã đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế như Thiên Nhiên Việt, Phô Mai Việt Nam, Sài Gòn TCS và Yersin Farm...

Ngoài hỗ trợ hạ tầng kỹ thuật, phòng thí nghiệm, nhà màng và khu sản xuất thử nghiệm, Trung tâm còn tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo khởi nghiệp cho sinh viên, HTX, doanh nghiệp và tham gia các hội chợ xúc tiến thương mại trên cả nước.

Riêng năm 2025, cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao” đã thu hút 220 hồ sơ từ nhiều địa phương, qua đó đã lựa chọn được 20 dự án tiềm năng để tiếp tục hỗ trợ tăng tốc phát triển.

Còn Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp công nghệ cao TP.HCM cũng từng bước khẳng định vai trò hạt nhân trong nghiên cứu và chuyển giao công nghệ cho nông nghiệp đô thị hiện đại. Nhiều kết quả nghiên cứu đã tạo dấu ấn với 12 tiến bộ kỹ thuật cấp quốc gia, 7 giải pháp hữu ích và 5 giống cây trồng được bảo hộ.

Đơn vị hiện lưu giữ khoảng 800 nguồn giống cùng hơn 800 loài vi sinh vật, nấm ăn và nấm dược liệu phục vụ nghiên cứu, lai tạo, đồng thời thực hiện 127 lượt chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp, hợp tác xã và địa phương.

Theo bà Nguyễn Thị Loan, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Nông nghiệp công nghệ cao TP.HCM, mục tiêu thời gian tới sẽ xây dựng Trung tâm trở thành trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, đồng thời là trung tâm giống cây trồng, vật nuôi phục vụ ngành nông nghiệp cả nước.

Xa hơn, nơi đây được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy chuyển đổi mô hình tăng trưởng nông nghiệp theo hướng sinh thái, hiện đại và đa giá trị, góp phần phát triển nền nông nghiệp công nghệ cao bền vững cho Thành phố và cả nước.