Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026 chiều 4/5, những vấn đề thuộc lĩnh vực giáo dục đã được báo chí quan tâm, trong đó có lộ trình triển khai một bộ sách giáo khoa thống nhất trên toàn quốc và định hướng điều chỉnh chương trình, cơ cấu môn học.
Trả lời câu hỏi của phóng viên, Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho biết, việc thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung được thực hiện theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị ngày 22/8/2025 và Nghị quyết 281 ngày 15/9/2025 của Chính phủ. Hai nghị quyết này đều xác định mục tiêu tiến tới năm 2030 miễn phí toàn bộ sách giáo khoa.
Thứ trưởng Thường trực Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng phát biểu. Ảnh: Khương Trung.
Theo Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai khẩn trương ngay từ tháng cuối năm 2025. Trước đó, ngành giáo dục thực hiện chủ trương “một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa” theo Nghị quyết 29-NQ/TW, với ba bộ sách đang được sử dụng gồm Cánh diều, Chân trời sáng tạo và Kết nối tri thức với cuộc sống.
Tuy nhiên, theo yêu cầu của Nghị quyết 281, từ năm học 2026 - 2027 phải thống nhất một bộ sách giáo khoa. Trong bối cảnh thời gian chỉ còn vài tháng, việc biên soạn một bộ sách hoàn toàn mới là không khả thi do cần từ 2 - 3 năm cùng khối lượng lớn tác giả. Trên cơ sở đó, Bộ đã thành lập tổ nghiên cứu, tham khảo ý kiến các sở giáo dục và đào tạo cùng chuyên gia, xây dựng tiêu chí lựa chọn.
Kết quả, Bộ thống nhất lựa chọn bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, doanh nghiệp 100% vốn nhà nước. Ngày 26/12/2025, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt bộ sách này là bộ sách giáo khoa dùng chung trên toàn quốc từ năm học 2026 - 2027.
Về triển khai, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho biết, Bộ đã hướng dẫn các sở giáo dục và đào tạo thống nhất sử dụng bộ sách này, đồng thời vẫn cho phép khai thác các bộ sách khác như nguồn học liệu. Nguyên tắc là lấy chương trình làm trọng tâm, sách giáo khoa chỉ là học liệu, qua đó tránh lãng phí các bộ sách đã có.
Cùng với đó, Bộ đã tổ chức hiệu chỉnh nội dung sách giáo khoa, nhất là trong bối cảnh điều chỉnh địa giới hành chính khi chuyển từ chính quyền địa phương 3 cấp sang 2 cấp. Các môn Lịch sử, Địa lý, Giáo dục công dân đã được điều chỉnh phù hợp.
Bộ cũng chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tổ chức in ấn, phát hành, bảo đảm chậm nhất trước 20 ngày khai giảng phải cung ứng đầy đủ sách cho nhà trường và giáo viên. Đến nay, 5/7 miền của nhà xuất bản đã nhập kho xong và công bố giảm giá sách trung bình 13,3%.
Công tác tập huấn giáo viên cũng được triển khai theo hướng thiết thực. Thay vì tổ chức đại trà, Bộ chỉ đạo tập trung vào những nội dung giáo viên còn vướng mắc. Theo Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng, việc chuyển sang một bộ sách giáo khoa thống nhất không phải là trở ngại, bởi giáo viên có thể dạy bất kỳ bộ sách nào theo nguyên tắc chung.
Liên quan đến điều chỉnh chương trình và cơ cấu môn học, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, theo kinh nghiệm quốc tế, một chương trình giáo dục thường có “tuổi thọ” từ 10 - 15 năm mới thay đổi tổng thể. Trong khi đó, hằng năm vẫn tiến hành rà soát, cập nhật để phù hợp thực tiễn.
Hiện nay, Bộ tiếp tục chỉ đạo các địa phương và nhà trường tổ chức dạy học theo khung chương trình giáo dục phổ thông, bảo đảm chuẩn tối thiểu, đồng thời cho phép xây dựng chương trình nâng cao tùy theo điều kiện từng trường, từng lớp, từng đối tượng học sinh.
Đáng chú ý, chương trình được tinh chỉnh theo hướng tăng thời lượng các môn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục STEM, chuyển đổi số và giáo dục trí tuệ nhân tạo (AI). Bộ cũng đã ban hành thông tư và hướng dẫn thí điểm dạy học AI trong giáo dục phổ thông.
Bên cạnh đó, giáo dục kỹ năng sống, văn hóa, văn học nghệ thuật tiếp tục được tăng cường, bảo đảm vừa đáp ứng chuẩn đầu ra vừa không gây quá tải cho học sinh. Việc điều chỉnh chương trình được thực hiện trên cơ sở đánh giá tác động, có sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học và giáo viên trực tiếp giảng dạy.
Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh, yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đặt ra bài toán dài hạn cho giáo dục. Một thế hệ học sinh bắt đầu từ lớp 1 hôm nay sẽ là lực lượng lao động sau khoảng 25 năm, do đó chương trình giáo dục phải bảo đảm phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và trí tuệ.
Trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục nghiên cứu, cập nhật những điểm tiến bộ của thế giới, song vẫn bảo đảm tính ổn định của chương trình. Trọng tâm là đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá, đặc biệt là nâng cao năng lực tự học của học sinh.
Lãnh đạo Bộ cũng lưu ý, việc thống nhất một bộ sách giáo khoa không đồng nghĩa với việc chỉ dạy và học duy nhất theo bộ sách này. Sách giáo khoa không phải là “pháp lệnh” mà là học liệu. Giáo viên có thể sử dụng thêm các tài liệu tham khảo, kể cả từ các bộ sách khác hoặc nguồn tư liệu phù hợp, nhằm làm phong phú kiến thức và nâng cao hiệu quả dạy học.
Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng chuyển từ dạy kiến thức sang phát triển phẩm chất, năng lực, giúp học sinh có khả năng thích ứng với nhiều chương trình và yêu cầu khác nhau trong giai đoạn mới.
