Hát lời của trái tim

Điểm tựa tư tưởng thiêng liêng

Trong cấu trúc nghệ thuật của chương trình “Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh”, màn khai từ “Người là niềm tin tất thắng” đã vượt lên nhiệm vụ tiết mục mở màn để thực hiện sứ mệnh là điểm tựa tư tưởng để toàn bộ chương trình triển khai câu chuyện về biển, về môi trường và về khát vọng phát triển của đất nước.

Vào 20h tối 5/6/2026, Chương trình “Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh” sẽ diễn ra tại Quảng trường Bình Minh, phường Cửa Lò, tỉnh Nghệ An. Với sự quy tụ của nhiều thế hệ nghệ sĩ, đêm nhạc gửi gắm thông điệp: Bảo vệ môi trường và gìn giữ biển đảo không phải câu chuyện của riêng ai.

Sự lựa chọn này càng trở nên ý nghĩa khi chương trình diễn ra đúng ngày 5/6 - ngày cách đây 115 năm, người thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành từ Bến Nhà Rồng, rời Tổ quốc ra đi tìm đường cứu nước. Trong lịch sử dân tộc Việt Nam hiện đại, đó là một sự kiện có ý nghĩa đặc biệt. Cuộc ra đi ấy không chỉ mở ra hành trình tìm kiếm con đường giải phóng dân tộc mà còn mở ra một thời đại mới trong lịch sử đất nước. Từ khát vọng cứu nước của một người thanh niên yêu nước đã hình thành nên con đường độc lập dân tộc, đưa Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành một quốc gia độc lập, tự do và có vị thế ngày càng quan trọng trên trường quốc tế.

Cố Tổng Bí thư Lê Duẩn từng có một nhận định sâu sắc: “Dân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất nước ta đã sinh ra Hồ Chủ Tịch, Người anh hùng dân tộc vĩ đại, và chính Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta”. Trong mối quan hệ biện chứng ấy, Hồ Chí Minh vừa là sản phẩm của lịch sử dân tộc, vừa là người mở đường cho sự phát triển của dân tộc trong thời đại mới. Vì thế, việc đặt hình tượng Bác Hồ ở điểm mở đầu của chương trình không đơn thuần là sự tri ân đối với vị lãnh tụ kính yêu mà còn là cách khẳng định nguồn cội của mọi khát vọng phát triển hôm nay.

Sau màn khai từ là chương nghệ thuật mang tên “Từ Đất Mẹ”. Đây là sự chuyển tiếp rất chặt chẽ về mặt tư tưởng. Hình tượng Hồ Chí Minh chính là biểu tượng kết tinh sâu sắc nhất của Đất Mẹ Việt Nam. Từ mảnh đất ấy đã sinh ra những con người mang trong mình khát vọng độc lập, tự do và ý chí bảo vệ non sông. Từ mảnh đất ấy cũng hình thành nên tình yêu Tổ quốc, ý thức chủ quyền và trách nhiệm đối với tương lai dân tộc.

Trong cách đặt vấn đề của chương trình, biển không xuất hiện như một yếu tố tách biệt. Biển được đặt trong chỉnh thể của đất nước. Nói về biển trước hết là nói về Tổ quốc. Bảo vệ môi trường biển trước hết là bảo vệ một phần lãnh thổ thiêng liêng của quốc gia. Giữ gìn màu xanh của đại dương cũng chính là gìn giữ những điều kiện phát triển bền vững cho các thế hệ mai sau.

Vì vậy, từ “Người là niềm tin tất thắng” đến “Từ Đất Mẹ” không chỉ là sự nối tiếp của các tiết mục nghệ thuật. Đó là một mạch tư tưởng xuyên suốt, đưa người xem trở về với cội nguồn của dân tộc trước khi bước vào câu chuyện về biển đảo, môi trường và tương lai xanh. Chính sự kết nối ấy đã tạo nên chiều sâu cho chương trình, đồng thời khẳng định rằng mọi hành trình hướng ra biển lớn hôm nay đều bắt đầu từ tình yêu đất nước và ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc Việt Nam.

Cảm xúc cá nhân giúp thông điệp cộng đồng được lưu giữ lâu hơn

Nếu màn khai từ và “Từ đất mẹ” mang màu sắc sử thi thì chương hai - “Tình yêu của Biển” - lại chuyển tải nhiều cảm xúc riêng tư nhất.

Ở đó xuất hiện những cái tên quen thuộc như Dương Thụ, Phú Quang, Trịnh Công Sơn, Xuân Quỳnh cùng những tác phẩm đã sống trong ký ức nhiều thế hệ: “Biển nỗi nhớ và em”, “Thuyền và Biển”, “Lời Biển”, “Biển hát chiều nay”...

Đặt trong ba chương, đây có lẽ là phần mềm nhất trong một chương trình mang tầm sự kiện quốc gia, được NSND Trần Bình lựa chọn có chủ đích. Ông cho rằng một chương trình quy mô quốc gia không nhất thiết toàn bộ các tiết mục được xây dựng đều sử dụng giai điệu hùng tráng. Trong một số trường đoạn, NSND Trần Bình đã áp dụng hình sin âm nhạc để tạo các cung bậc cảm xúc phong phú và sự sâu lắng trong tâm hồn thông qua dòng nhạc trữ tình. Biển ở “Từ đất Mẹ” là một thực thể chủ quyền quốc gia, còn ở đây, biển là nơi con người gửi gắm nhớ thương, hy vọng, đợi chờ vói những cuộc đối thoại rất riêng. Phải chăng ê-kíp muốn khán giả nhận ra rằng bảo vệ biển không chỉ là câu chuyện kinh tế hay chủ quyền, đó còn là giữ gìn một phần đời sống tinh thần của dân tộc nối chung và mỗi con người nói riêng. Có lẽ vì thế, đây cũng là chương chạm tới công chúng đại chúng nhất.

Sau những thông điệp lớn lao về đất nước và môi trường, chính những rung động riêng tư mới khiến chương trình trở nên mềm mại và dễ đi vào lòng người. Và cũng chính những cảm xúc cá nhân ấy giúp các thông điệp cộng đồng được lưu giữ lâu hơn.

Từ tự hào đến rung động, hành động

Nhìn toàn bộ cấu trúc “Từ Đất Mẹ - Tình yêu của Biển - Vươn ra Biển lớn”, có thể thấy đây là một cách xây dựng chương trình “đầy tính toán và đầy tham vọng”. Một hành trình cảm xúc nhưng cũng đồng thời là hành trình tư tưởng. Với cách xây dựng chương trình của NSND Trần Bình, “Từ Đất Mẹ”là cội nguồn và ý thức về Tổ quốc, “Tình yêu của Biển” là nơi con người đối thoại với biển bằng trái tim, còn “Vươn ra Biển lớn” là khát vọng phát triển, hội nhập và tương lai xanh. Và điều mà NSND Trần Bình cùng những người làm chương trình đều mong muốn là khán giả sẽ đi từ tự hào đến rung động rồi hành động.

Vì thế, ê-kíp xây dựng chương trình không muốn công chúng chỉ nghe lại các tác phẩm bằng ký ức. Họ đã đặt các ca khúc quen thuộc trong một bối cảnh hoàn toàn mới với mong muốn khán giả nghe những bài hát ấy trong bối cảnh hôm nay - khi biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường biển và yêu cầu phát triển xanh đã trở thành những vấn đề toàn cầu, để phía sau một chương trình nghệ thuật còn gợi lên trách nhiệm chứ không chỉ thưởng thức và hoài niệm.

Bởi vậy nếu phần đầu chương trình dẫn người xem đến với biển bằng tình yêu thì phần cuối đưa họ đến với trách nhiệm. Và như chia sẻ của những người làm chương trình, nếu khi ra về, khán giả mang theo niềm tự hào về biển Việt Nam và nghĩ nhiều hơn về trách nhiệm của mình với môi trường biển, dù chỉ từ những hành động nhỏ nhất, thì đó đã là thành công lớn nhất của ê-kíp chương trình.

Về phía ca sĩ, NSND Quốc Hưng, ca sĩ Hoàng Viết Danh, Hồ Trung Dũng, Phạm Thu Hà, Bùi Lê Mận, các vũ đoàn, vũ công… đều tỏ ra hào hứng với đêm nhạc. “Một cách tuyên truyền mới” là nhận xét chung.

Còn với ca sĩ Viết Danh, anh cho biết: “Bài hát “Nơi đảo xa” trước đây mặc định là tiếng gọi của tình yêu biển đảo, là hình bóng người chiến sĩ kiên cường nơi đầu sóng ngọn gió. Nhưng hôm nay, qua chương trình đầy ý nghĩa của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tôi nhận ra một tầng nghĩa mới sâu sắc hơn. “Nơi đảo xa” giờ đây không chỉ lay thức tình yêu Tổ quốc mà còn nhắc nhở tôi về trách nhiệm trước môi trường biển. Giữ vững chủ quyền không chỉ là giữ đất, giữ nước, mà còn là bảo vệ hệ sinh thái, bảo vệ màu xanh của đại dương cho muôn đời sau.

Tôi tin rằng âm nhạc chính là 'vũ khí' truyền thông mạnh mẽ nhất. Mỗi lời ca thôi thúc chúng ta cùng hành động: Vì một đại dương không rác thải nhựa, vì một Việt Nam xanh bền vững. Chúng tôi, bằng tình yêu, bằng trách nhiệm, từ trái tim sẽ hát lên lời của trái tim. Và tôi tin, lời trái tim sẽ thôi thúc hành động từ trái tim, để Hành trình Biển Việt Nam là một hành trình trọn vẹn Xanh”.

Nếu chương đầu tiên đánh thức niềm tự hào, chương thứ hai giữ lại những rung động riêng tư, thì chương cuối cùng mở ra một lời hẹn với tương lai. Từ Đất Mẹ đến Biển lớn, từ những khúc tình ca đến thông điệp xanh, đêm nhạc không chỉ đưa khán giả đi qua các cung bậc cảm xúc mà còn dẫn họ đi qua một hành trình nhận thức. Để rồi khi những giai điệu cuối cùng khép lại, điều còn đọng lại không chỉ là hình ảnh của biển Việt Nam, mà còn là câu hỏi mỗi người dành cho chính mình: chúng ta sẽ làm gì để giữ màu xanh ấy cho mai sau?