Kính thưa các đồng chí lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường;
Kính thưa các đồng chí lãnh đạo tỉnh, nguyên lãnh đạo tỉnh qua các thời kỳ;
Kính thưa quý vị đại biểu, khách quý;
Kính thưa toàn thể cán bộ, công nhân viên và người lao động!
Hôm nay, trong không khí trang trọng và đầy tự hào, được sự cho phép của UBND tỉnh Hà Tĩnh, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh long trọng tổ chức Lễ gặp mặt kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ (26/3/1976 - 26/3/2026) - một công trình thủy lợi trọng điểm của tỉnh, biểu tượng sinh động của ý chí, trí tuệ và khát vọng dựng xây quê hương.
Ông Trần Duy Chiến, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Thủy lợi Hà Tĩnh. Ảnh: T.Nga.
Đây là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt thiêng liêng, là dịp để chúng ta cùng nhau ôn lại chặng đường lịch sử hình thành, xây dựng, quản lý và khai thác công trình; nhìn lại những đóng góp to lớn và ý nghĩa sâu sắc của hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà. Đồng thời, đây cũng là dịp để tri ân, tôn vinh công lao của các thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân và nhân dân đã dày công xây dựng, quản lý, vận hành khai thác công trình; qua đó khơi dậy niềm tự hào, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của thế hệ hôm nay và mai sau.
Thay mặt tập thể lãnh đạo cùng toàn thể cán bộ, công nhân viên và người lao động Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh, tôi xin gửi tới các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu và toàn thể các đồng chí lời chào trân trọng, lời chúc sức khỏe, hạnh phúc và thành công.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Nói đến Kẻ Gỗ là chạm đến khát vọng ngàn đời của bao thế hệ người dân Hà Tĩnh. Đối với cư dân các huyện Thạch Hà, Cẩm Xuyên và thành phố Hà Tĩnh trước đây, nước không đơn thuần là một yếu tố tự nhiên mà chính là mạch nguồn của sự sống, quyết định sự tồn vong của nền sản xuất nông nghiệp. Giữa dải đất miền Trung với điều kiện khí hậu vô cùng khắc nghiệt, nơi nắng hạn và bão lũ luân phiên thử thách con người, nền nông nghiệp từng trải qua những năm tháng dài phải cúi mình phụ thuộc hoàn toàn vào "mẹ thiên nhiên". Bởi vậy, ước mơ cháy bỏng về một công trình thủy lợi tầm cỡ, đủ sức điều tiết nguồn nước, chủ động tưới tiêu cho đồng ruộng, giảm nhẹ thiên tai và ổn định đời sống nhân dân đã bén rễ rất sâu trong tâm thức của mỗi người dân quê ta.
Ý tưởng về việc xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ thực chất đã được thai nghén từ những năm đầu thế kỷ XX. Khi ấy, các nhà khoa học thủy lợi đã sớm nhận định vùng đất này sở hữu điều kiện địa hình và thủy văn thuận lợi: lưu vực rộng, lượng mưa dồi dào và địa hình phù hợp để hình thành hồ chứa lớn cùng hệ thống kênh mương phân phối nước. Thế nhưng, do những thăng trầm của hoàn cảnh lịch sử và chiến tranh kéo dài, dự án đành phải gác lại, phải trải qua hơn nửa thế kỷ chuẩn bị trước khi có điều kiện triển khai.
Lãnh đạo Đảng, Nhà nước khảo sát xây dựng hồ Kẻ Gỗ. Ảnh: Tư liệu.
Dấu ấn đặc biệt và thiêng liêng nhất trong chặng đường chuẩn bị ấy chính là ngày 15/6/1957, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Hà Tĩnh, Người đã ân cần căn dặn: "Phải lục hồ sơ Kẻ Gỗ mà nghiên cứu trước đi, để khi có thời cơ là xây dựng". Lời căn dặn giản dị nhưng hàm chứa tầm nhìn chiến lược đã trở thành động lực tinh thần to lớn, soi đường cho các thế hệ lãnh đạo và Nhân dân Hà Tĩnh trong hành trình biến khát vọng thành hiện thực.
Khắc ghi lời Bác, ngay từ cuối năm 1958, Bộ Thủy lợi và Kiến trúc đã khẩn trương bắt tay vào việc thu thập, hệ thống hóa toàn bộ các tài liệu khảo sát thủy văn, địa hình, địa chất xung quanh khu vực Kẻ Gỗ. Những nghiên cứu khoa học bài bản và công phu ấy đã đặt những viên gạch nền móng đầu tiên, vô cùng vững chắc cho việc lập phương án kinh tế - kỹ thuật của dự án.
Đối với lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh, Kẻ Gỗ không chỉ là một dự án kỹ thuật mà còn là trăn trở lớn đối với sự phát triển lâu dài của địa phương. Năm 1971, trong không khí khẩn trương chuẩn bị Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ VIII, lãnh đạo tỉnh đã làm việc trực tiếp với Bộ Thủy lợi nhằm thống nhất các vấn đề liên quan đến chủ trương, nguồn lực và cơ chế triển khai xây dựng công trình. Kết tinh của quá trình nghiên cứu, thảo luận ấy là Văn bản liên tịch mang tính lịch sử giữa Đảng đoàn Bộ Thủy lợi và Ban Thường vụ Tỉnh ủy Hà Tĩnh trình lên Ban Bí thư và Hội đồng Chính phủ, kiến nghị đưa Kẻ Gỗ vào danh mục công trình trọng điểm của Quốc gia. Và niềm vui vỡ òa khi cùng năm đó, tại kỳ họp Quốc hội khóa V, Chính phủ trình và Quốc hội đã chính thức thông qua chủ trương xây dựng.
Hàng nghìn kỹ sư, công nhân, Nhân dân tỉnh Nghệ Tĩnh xẻ đúi, đắp đất xây dựng Kẻ Gỗ. Ảnh: Tư liệu.
Đến ngày 23/12/1974, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đang bước vào giai đoạn cam go, ác liệt nhất, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 318/TTg phê duyệt nhiệm vụ xây dựng hồ chứa nước Kẻ Gỗ tại xã Cẩm Mỹ, huyện Cẩm Xuyên (cũ). Bản quyết định ra đời trong mưa bom bão đạn đã minh chứng đanh thép cho tầm nhìn chiến lược vĩ đại của Đảng và Nhà nước ta: Kiên quyết kiến thiết hậu phương vững mạnh, dọn đường cho kỷ nguyên tái thiết và vươn mình của đất nước sau chiến tranh.
Ngay khi có quyết định phê duyệt, một cuộc vận động sức người, sức của đã được triển khai với tốc độ thần tốc. Hàng nghìn thanh niên xung phong, cán bộ kỹ thuật và lực lượng lao động từ nhiều địa phương đã được huy động tham gia giải phóng mặt bằng, mở đường giao thông, xây dựng lán trại và chuẩn bị vật liệu. Đến cuối năm 1975, vùng đất Cẩm Mỹ - Cẩm Thạch - Cẩm Duệ đã trở thành một đại công trường sôi động với hàng nghìn lao động làm việc ngày đêm.
Ngày 26/3/1976 lịch sử, công trình hồ Kẻ Gỗ chính thức làm lễ khởi công. Việc lựa chọn ngày khởi công đúng vào Ngày thành lập Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc, thể hiện tinh thần xung kích của tuổi trẻ trong công cuộc xây dựng đất nước. Ngày ra quân xây dựng công trình thực sự là một ngày hội non sông. Hàng vạn con người từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ Tĩnh đã nô nức tụ hội về đại công trường: từ Quỳnh Lưu, Yên Thành, Diễn Châu, Con Cuông, Hưng Nguyên, Anh Sơn đến tận Kỳ Anh, Cẩm Xuyên, Thạch Hà; từ vùng núi Nghĩa Đàn, Thanh Chương, Hương Khê, Hương Sơn đến vùng xuôi Nghi Xuân, Nghi Lộc... Cờ đỏ sao vàng rợp bóng cả một vùng trời, khí thế thi đua lao động sôi nổi lan tỏa khắp nơi.
Cùng các đơn vị thi công xây dựng của Bộ Thủy lợi (Công ty XD thủy lợi 3, Công ty XD thủy lợi 4), lực lượng vũ trang thuộc Quân khu 4, Trung đoàn 375 và lực lượng thi công chuyên ngành thuỷ lợi của tỉnh Nghệ Tĩnh, hội tụ một sức mạnh tổng lực với quyết tâm “thay trời đổi đất”.
Khí thế lao động lan tỏa khắp mọi nơi. Ảnh: Tư liệu.
Sự hội tụ ở đây không những trong trí tuệ thiết kế, phương án thi công mà còn sự chung sức đồng lòng của cả cộng đồng mang dòng máu Xô viết Nghệ Tĩnh anh hùng, là sự kết hợp giữa Trung ương và địa phương và hơn hết đây là sự hội tụ của lòng dân, ý Đảng đã tạo nên sức mạnh dời non lập biển. Kẻ Gỗ là bức tranh đẹp của phương châm "Nhà nước và nhân dân, Trung ương và địa phương cùng làm", là biểu tượng của ý chí tự lực, tự cường được thể hiện trong khoa học công nghệ, trong phương thức đầu tư và tổ chức chỉ huy điều hành.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Nhắc đến hồ Kẻ Gỗ, chúng ta không thể nào quên những năm đầu thi công công trình là những tháng ngày vô cùng gian khó. Đất nước vừa bước ra khỏi chiến tranh, máy móc thiết bị còn thiếu thốn, phần lớn khối lượng công việc được thực hiện bằng lao động thủ công. Vượt lên tất cả, bằng tinh thần đoàn kết keo sơn và ý chí quật cường, hàng vạn cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhân dân đã kề vai sát cánh, chinh phục mọi nghịch cảnh.
Chỉ sau hơn 3 năm thi công, với khối lượng đào đắp hơn 10 triệu m³ đất đá, đổ hàng chục nghìn khối bê tông và lắp ráp hàng nghìn tấn thiết bị cơ khí, công trình cơ bản hoàn thành, vượt tiến độ hơn 3 năm so kế hoạch. Đó thực sự là một bản hùng ca, một kỳ tích chói lọi trong bối cảnh nền kinh tế nước nhà còn muôn vàn gian khó lúc bấy giờ.
Hồ Kẻ Gỗ được hình thành không chỉ từ đất đá và bê tông, mà từ mồ hôi, công sức và cả tuổi xuân của biết bao con người. Có những giọt mồ hôi đã rơi, có những máu xương đã đổ xuống mảnh đất này để đổi lấy dòng nước mát hôm nay.
Một góc hồ Kẻ Gỗ ngày nay. Ảnh: T.Nga.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Với dung tích 345 triệu m³ nước, lưu vực hứng nước hơn 223 km². Công trình gồm: đập chính, ba đập phụ, tràn xả lũ, cống lấy nước và nhà máy thủy điện, cùng với hệ thống kênh mương dài hàng trăm km với kênh chính, kênh cấp I, II, III và hàng nghìn công trình trên kênh; Kẻ Gỗ đã góp phần quan trọng mở ra trang mới cho sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân Hà Tĩnh.
Hiệu quả rõ nét nhất của công trình Kẻ Gỗ là tạo được bước chuyển căn bản trong sản xuất nông nghiệp. Những vùng hạ du rộng lớn từ Thạch Hà, Cẩm Xuyên và thị xã Hà Tĩnh (cũ) từ chỗ hoàn toàn phụ thuộc nguồn nước trời, thì ngay trong vụ Hè Thu năm 1978, công trình đã cung cấp nước tưới cho hơn 5.000 ha lúa. Đến nay, hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ bảo đảm nguồn nước phục sản xuất nông nghiệp cho hơn 26.000 ha, góp phần hình thành vùng sản xuất lúa trọng điểm của tỉnh.
Nhờ nguồn nước tưới dồi dào và ổn định, nhiều giống lúa mới có năng suất, chất lượng cao được đưa vào sản xuất; cơ cấu mùa vụ và phương thức canh tác từng bước được đổi mới. Năng suất lúa bình quân từ chỗ chỉ đạt khoảng từ 60 - 65 kg/sào/vụ; từ khi có Kẻ Gỗ dòng nước được dẫn về đồng ruộng, con số này đã tăng nhanh theo từng vụ sản xuất. Hiện nay, năng suất lúa bình quân toàn tỉnh đạt trên 280kg/sào/vụ, riêng vùng Cẩm Xuyên đạt trên 300kg/sào/vụ. Nông nghiệp Hà Tĩnh từng bước chuyển sang sản xuất hàng hóa quy mô lớn, không chỉ bảo đảm an ninh lương thực mà còn góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người nông dân.
Bên cạnh vai trò to lớn đảm bảo nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, hồ Kẻ Gỗ còn giữ vai trò quan trọng trong phòng, chống thiên tai như: Điều tiết dòng chảy, cắt giảm lũ, ngập úng cho vùng hạ du. Trong nhiều năm qua, công trình đã góp phần giảm thiểu đáng kể tác động của thiên tai, đặc biệt trong các đợt mưa lũ lớn, đồng thời duy trì nguồn nước ổn định trong mùa khô, bảo đảm an toàn dân sinh và phục vụ đắc lực cho sản xuất. Ngoài ra, hồ Kẻ Gỗ còn cung cấp nguồn nước sinh hoạt cho hơn 50.000 người dân tại các địa phương vùng hưởng lợi, cấp nước phát điện, phục vụ thương mại, dịch vụ và đời sống dân sinh.
Ngoài phục vụ tưới tiêu, phòng chống thiên tai, hồ Kẻ Gỗ có tiềm năng khai thác du lịch sinh thái. Ảnh: T.Nga.
Không dừng lại ở chức năng thủy lợi, hồ Kẻ Gỗ còn kiến tạo nên một vùng khí hậu ôn hòa, góp phần cải thiện môi trường sinh thái và cảnh quan tự nhiên, mở ra tiềm năng to lớn cho việc phát triển du lịch sinh thái, trở thành điểm đến văn hóa, lịch sử tự hào của du khách thập phương khi về thăm Hà Tĩnh.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Hành trình nửa thế kỷ trôi qua, các thế hệ lãnh đạo, cán bộ, công nhân viên và người lao động của Công ty Thủy nông Kẽ Gỗ trước đây và nay là Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh đã luôn tận tụy, nỗ lực khắc phục khó khăn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được Đảng và Nhà nước tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Lao động hạng Nhất, hạng Nhì, hạng Ba.
Đi lên từ những ngày đầu gian khó với bộ máy chỉ vài chục người, đơn vị đã từng bước kiện toàn, lớn mạnh và xây dựng một hệ thống quản lý chuyên nghiệp. Quá trình quản lý vận hành khai thác công trình đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức; đặc biệt là thiên tai khắc nghiệt như: Hạn hán kéo dài, hay những trận mưa lũ lịch sử của năm 2010, năm 2020. Thế nhưng, bằng tinh thần chủ động, nhạy bén và ý thức trách nhiệm cao độ, đơn vị đã vận hành an toàn và hiệu quả công trình.
Thành viên HĐTV Công ty Thủy lợi Hà Tĩnh. Ảnh: T.Nga.
Sau 50 năm xây dựng và vận hành khai thác, hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng trong chiến lược phát triển nông nghiệp và quản lý tài nguyên nước trên địa bàn. Những năm qua, tỉnh Hà Tĩnh đã và đang tập trung nguồn lực đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống công trình. Tiêu biểu là Dự án Tăng cường khả năng thoát lũ hạ du hồ Kẻ Gỗ, với tổng mức đầu tư 950 tỷ đồng nhằm gia cố thân đập, nâng cấp hệ thống tràn xả lũ, hoàn thiện các thiết bị quan trắc và khả năng thoát lũ, từng bước hiện đại hóa hạ tầng và quản lý vận hành. Việc đầu tư này không chỉ góp phần nâng cao năng lực điều tiết nước mà còn bảo đảm an toàn công trình trước những tác động ngày càng phức tạp của thiên tai và biến đổi khí hậu.
Cùng với đầu tư hạ tầng, công tác quản lý và khai thác công trình cũng đang từng bước được đổi mới. Việc hợp nhất các doanh nghiệp thủy lợi trên địa bàn để thành lập Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh đã tạo điều kiện nâng cao hiệu quả quản trị, tăng cường tính thống nhất trong vận hành và khai thác hệ thống công trình. Đây là bước đi quan trọng nhằm xây dựng một mô hình quản lý thủy lợi chuyên nghiệp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, nhu cầu sử dụng nước cho sản xuất, dân sinh và phát triển kinh tế - xã hội ngày càng gia tăng, việc bảo đảm an toàn và phát huy hiệu quả công trình càng đặt ra yêu cầu cao hơn. Trên cơ sở đánh giá toàn diện những kết quả đã đạt được, định hướng trong thời gian tới Công ty sẽ tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp trọng tâm sau:
- Tăng cường công tác quản lý, nâng cao năng lực cảnh báo, dự báo; chủ động phòng chống thiên tai, đảm bảo an toàn công trình và vùng hạ du trong mọi tình huống.
- Tiếp tục đầu tư nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống công trình thủy lợi theo hướng đồng bộ, bền vững; ứng dụng khoa học - công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, vận hành.
- Khai thác hiệu quả công trình theo hướng đa mục tiêu; điều tiết phân phối nguồn nước hợp lý, tiết kiệm phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt và nuôi trồng thủy sản; gắn với bảo vệ rừng đầu nguồn, phát triển du lịch sinh thái, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh nhà.
Kính thưa quý vị đại biểu!
Năm mươi năm là một chặng đường đầy tự hào. Hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ hôm nay là kết tinh của tầm nhìn chiến lược, của sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao từ Trung ương đến địa phương, sự chung sức đồng lòng của nhân dân và sự cống hiến bền bỉ của nhiều thế hệ cán bộ, kỹ sư, công nhân viên và người lao động.
Nhân sự kiện trọng đại và thiêng liêng này, cho phép tôi được thay mặt toàn thể cán bộ, công nhân viên và người lao động Công ty TNHH MTV Thủy lợi Hà Tĩnh, xin được bày tỏ lòng tri ân sâu sắc tới Trung ương Đảng, Chính phủ, các Bộ, ban, ngành Trung ương; tới các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo tỉnh Nghệ Tĩnh và Hà Tĩnh qua các thời kỳ; các đồng chí, đồng nghiệp đã hy sinh xương máu của mình để xây dựng, quản lý khai thác công trình; cảm ơn các lực lượng lao động của các huyện, thành, thị thời kỳ Nghệ Tĩnh, cảm ơn các lực lượng vũ trang, các công ty, xí nghiệp Trung ương và địa phương, các thế hệ cán bộ, công nhân viên và người lao động đã dâng hiến tâm sức, trí tuệ cho sự nghiệp xây dựng, quản lý, vận hành khai thác công trình.
Công trình đầu mối hồ Kẻ Gỗ đang được đầu tư nâng cấp. Ảnh: T.Nga.
Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Trung ương và tỉnh Hà Tĩnh, cùng với sự đoàn kết thống nhất và ý chí vươn lên mạnh mẽ của toàn thể cán bộ, công nhân viên và người lao động công ty, chúng ta có quyền tin tưởng rằng: Hệ thống thủy lợi Kẻ Gỗ sẽ tiếp tục được đầu tư, nâng cấp, hiện đại hóa; gìn giữ và phát huy tối đa giá trị của công trình, để dòng nước Kẻ Gỗ mãi chảy, nuôi dưỡng mùa vàng, bảo vệ cuộc sống bình yên và góp phần xây dựng quê hương Hà Tĩnh ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Xin trân trọng gửi lời cảm ơn sâu sắc đối với các cơ quan Trung ương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tỉnh uỷ, HĐND, UBND tỉnh, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh, các tổ chức chính trị - xã hội, các sở, ban ngành, địa phương đã lãnh đạo, chỉ đạo, đồng hành, phối hợp để công ty thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị được giao.
Một lần nữa, xin kính chúc các đồng chí lãnh đạo, quý vị đại biểu cùng toàn thể các đồng chí sức khỏe, hạnh phúc và thành công.
Xin trân trọng cảm ơn!
