Chuyển tư duy 'có biển' sang tư duy 'phát triển kinh tế biển hiện đại'

Khơi dậy khát vọng vươn ra biển

Thưa ông, trong bối cảnh Trung ương đang tổng kết Nghị quyết số 36-NQ/TW về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam, đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo, Ninh Bình đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU về phát triển kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo ông, việc xác lập kinh tế biển là một trụ cột chiến lược mới thể hiện sự chuyển đổi như thế nào trong tư duy phát triển và khát vọng vươn ra biển của tỉnh?

Việc Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TU không đơn thuần là ban hành thêm một nghị quyết chuyên đề về phát triển kinh tế, mà sâu xa hơn là sự chuyển đổi mạnh mẽ về tư duy phát triển, tầm nhìn chiến lược và cách tiếp cận không gian phát triển của Ninh Bình trong giai đoạn mới.

Ninh Bình là vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa; sở hữu Quần thể Danh thắng Tràng An - Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, đồng thời là trung tâm du lịch quốc gia với những giá trị nổi bật về cảnh quan, sinh thái và bản sắc văn hóa. Bên cạnh đó, tỉnh cũng đã hình thành nền tảng quan trọng về công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp chất lượng cao. Tuy nhiên, trong bối cảnh mới, khi yêu cầu phát triển nhanh và bền vững ngày càng cao, không gian phát triển trên đất liền dần thu hẹp, việc mở rộng dư địa tăng trưởng từ biển trở thành yêu cầu khách quan và là lựa chọn chiến lược của tỉnh.

Chúng tôi nhận thức sâu sắc rằng biển không chỉ là không gian địa lý mà còn là không gian phát triển, không gian tăng trưởng, là dư địa chiến lược cho tương lai.

Quan điểm này hoàn toàn thống nhất với tinh thần Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời cụ thể hóa các chủ trương lớn của Đảng về phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế biển, đưa kinh tế biển trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.

Điểm cốt lõi của Nghị quyết số 16-NQ/TU là chuyển mạnh từ tư duy “có biển” sang tư duy “phát triển kinh tế biển hiện đại”.

Chúng tôi không nhìn biển chỉ dưới góc độ khai thác tài nguyên hay phát triển ven biển theo phương thức truyền thống, mà hướng tới xây dựng một hệ sinh thái kinh tế biển đồng bộ gồm công nghiệp ven biển, logistics, cảng biển, đô thị biển, dịch vụ hiện đại, du lịch sinh thái biển, năng lượng tái tạo, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Phát triển kinh tế biển cũng được đặt trong tổng thể mô hình phát triển không gian của tỉnh theo Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; gắn với định hướng phát triển các hành lang kinh tế, các cực tăng trưởng, nâng cao năng lực liên kết vùng và hội nhập quốc tế.

Quan trọng hơn cả, Nghị quyết số 16-NQ/TU đã khơi dậy khát vọng vươn ra biển của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và nhân dân. Bởi phát triển kinh tế biển hôm nay không còn là câu chuyện riêng của khu vực ven biển, mà là chiến lược tái cấu trúc không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực tăng trưởng mới cho toàn tỉnh trong nhiều thập kỷ tới.

Từ các chủ trương, nghị quyết về phát triển kinh tế biển, Ninh Bình đã đạt được những kết quả nổi bật nào trong phát triển hạ tầng, mở rộng không gian ven biển và thu hút đầu tư?

Có thể khẳng định rằng tư duy phát triển hướng biển của tỉnh đang từng bước được hiện thực hóa bằng những kết quả cụ thể và rõ nét.

Trước hết, không gian phát triển ven biển đang được mở rộng và định hình ngày càng rõ ràng hơn. Nếu trước đây khu vực ven biển chủ yếu phát triển dựa vào khai thác tự nhiên và các hoạt động kinh tế truyền thống thì hiện nay đang từng bước trở thành vùng động lực mới trong chiến lược phát triển dài hạn của tỉnh.

Hệ thống kết cấu hạ tầng ven biển được quan tâm đầu tư đồng bộ hơn; các tuyến giao thông kết nối liên vùng, kết nối với hệ thống cao tốc Bắc - Nam, các tuyến ven biển, các công trình phòng chống thiên tai, ứng phó biến đổi khí hậu được đẩy mạnh triển khai, tạo nền tảng quan trọng để thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

Đặc biệt, việc hình thành Khu kinh tế Ninh Cơ là một dấu mốc có ý nghĩa chiến lược đối với định hướng phát triển kinh tế biển của tỉnh. Đây không chỉ là động lực phát triển của riêng khu vực ven biển mà còn mở ra cơ hội mới để Ninh Bình tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng, chuỗi logistics và mạng lưới kinh tế ven biển quốc gia.

Nhờ những định hướng rõ ràng về quy hoạch và hạ tầng, khu vực ven biển đã và đang thu hút sự quan tâm của nhiều nhà đầu tư trong các lĩnh vực công nghiệp, logistics, năng lượng, dịch vụ và đô thị. Cơ cấu kinh tế vùng ven biển từng bước chuyển dịch theo hướng hiện đại hơn, mở rộng từ khai thác truyền thống sang các ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao và thân thiện với môi trường.

Điều quan trọng nhất là sự thay đổi trong tư duy phát triển. Biển đang dần trở thành một trong những không gian chiến lược mới của tỉnh, mở ra dư địa phát triển dài hạn và nâng cao vị thế của Ninh Bình trong khu vực.

Khu kinh tế Ninh Cơ là hạt nhân chiến lược

Khu kinh tế Ninh Cơ được xem là hạt nhân chiến lược trong định hướng phát triển kinh tế biển của tỉnh. Theo ông, khu kinh tế này sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc tạo ra “cú xoay trục” phát triển cho Ninh Bình?

Chúng tôi xác định rất rõ rằng muốn phát triển kinh tế biển bài bản, hiện đại và có khả năng cạnh tranh dài hạn thì phải có một hạt nhân đủ mạnh để dẫn dắt toàn bộ không gian phát triển ven biển. Với Ninh Bình, Khu kinh tế Ninh Cơ chính là hạt nhân chiến lược đó.

Khu kinh tế Ninh Cơ được định hướng phát triển thành trung tâm kinh tế biển tổng hợp, đa ngành, đa chức năng; là đầu mối kết nối giữa hệ thống cao tốc Bắc - Nam, các tuyến giao thông ven biển, hệ thống cảng biển, logistics và các trung tâm công nghiệp của khu vực phía Nam đồng bằng sông Hồng.

Điểm khác biệt của Khu kinh tế Ninh Cơ là được xây dựng trên nền tảng tư duy kinh tế biển hiện đại, tích hợp đồng bộ các chức năng công nghiệp, cảng biển, logistics, dịch vụ thương mại, đô thị biển, du lịch, năng lượng tái tạo và các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Chúng tôi kỳ vọng khu kinh tế sẽ tạo ra một “cú xoay trục” phát triển trên ba phương diện.

Thứ nhất là xoay trục về không gian phát triển, đưa khu vực ven biển trở thành cực tăng trưởng mới, bổ sung động lực cho các vùng phát triển hiện có của tỉnh.

Thứ hai là xoay trục về cơ cấu kinh tế, thúc đẩy các ngành có giá trị gia tăng cao như logistics, công nghiệp chế biến, công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ cảng biển và các ngành kinh tế biển hiện đại.

Thứ ba là xoay trục về vị thế phát triển, giúp Ninh Bình tham gia sâu hơn vào không gian kinh tế ven biển quốc gia, từng bước khẳng định vai trò là một cực tăng trưởng mới của khu vực phía Nam đồng bằng sông Hồng.

Tuy nhiên, phát triển Khu kinh tế Ninh Cơ không chỉ hướng tới tăng trưởng về quy mô mà còn phải bảo đảm chất lượng, hiệu quả và tính bền vững; ưu tiên các dự án công nghệ cao, thân thiện môi trường, có khả năng lan tỏa và tạo giá trị gia tăng lớn.

Trong bối cảnh Trung ương đặt ra yêu cầu rất cao về phát triển kinh tế biển xanh và bền vững, Ninh Bình sẽ giải bài toán cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và sinh kế lâu dài cho người dân như thế nào?

Quan điểm nhất quán của chúng tôi là không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế.

Ngay từ khi xây dựng Nghị quyết số 16-NQ/TU, tỉnh đã xác định phát triển kinh tế biển phải dựa trên nền tảng tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo tồn hệ sinh thái.

Mọi quy hoạch, chương trình, dự án phát triển ven biển đều phải tuân thủ nghiêm các yêu cầu về bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao khả năng chống chịu trước các tác động của biến đổi khí hậu.

Tỉnh ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, phát thải thấp, tiết kiệm năng lượng và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đồng thời chú trọng bảo vệ rừng ngập mặn, nguồn nước, hệ sinh thái ven biển; đầu tư hạ tầng phòng chống thiên tai, ứng phó với nước biển dâng và sạt lở bờ biển.

Đặc biệt, mọi chủ trương phát triển kinh tế biển cuối cùng đều phải hướng tới nâng cao đời sống nhân dân. Người dân ven biển không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể của quá trình phát triển. Tỉnh sẽ tiếp tục quan tâm đào tạo nghề, chuyển đổi sinh kế, phát triển nguồn nhân lực biển, hỗ trợ ngư dân ứng dụng khoa học công nghệ trong khai thác và nuôi trồng thủy sản, tạo điều kiện để người dân cùng tham gia và cùng hưởng lợi từ quá trình phát triển.

Chúng tôi mong muốn các vùng ven biển trong tương lai sẽ trở thành những không gian phát triển hiện đại, đáng sống, hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Biển không chỉ mở ra một không gian địa lý mới

Nghị quyết số 16-NQ/TU đặt mục tiêu đưa kinh tế biển trở thành động lực tăng trưởng quan trọng của tỉnh. Đâu sẽ là những đột phá chiến lược để hiện thực hóa mục tiêu này?

Đây là mục tiêu lớn, đòi hỏi quyết tâm chính trị cao, tầm nhìn dài hạn và các giải pháp mang tính đột phá.

Trước hết là đột phá về quy hoạch và tổ chức không gian phát triển. Tỉnh tiếp tục triển khai hiệu quả Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; trong đó xác định vùng ven biển và Khu kinh tế Ninh Cơ là không gian phát triển chiến lược mới.

Đột phá thứ hai là phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng chiến lược, nhất là giao thông liên vùng, hạ tầng logistics, cảng biển, hạ tầng đô thị, năng lượng và hạ tầng số.

Đột phá thứ ba là đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, thông minh và bền vững; ưu tiên phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi năng lượng, công nghiệp công nghệ cao và các ngành có giá trị gia tăng lớn.

Đặc biệt, một động lực quan trọng trong giai đoạn tới là triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đối với Ninh Bình, kinh tế biển phải được phát triển trên nền tảng khoa học công nghệ hiện đại, quản trị số, dữ liệu số, logistics thông minh, hạ tầng số, giám sát tài nguyên môi trường biển bằng công nghệ số và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Cùng với đó, tỉnh tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, xây dựng chính quyền số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Ninh Bình cũng sẽ tăng cường liên kết với các địa phương trong vùng đồng bằng sông Hồng, vùng duyên hải Bắc Bộ và các trung tâm kinh tế lớn của cả nước nhằm tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng và mạng lưới logistics quốc gia.

Chúng tôi xác định mục tiêu cuối cùng không chỉ là tăng trưởng kinh tế, mà là xây dựng một mô hình phát triển hài hòa, hiện đại và bền vững; phát huy hiệu quả các giá trị đặc sắc của di sản, văn hóa, con người, thiên nhiên và biển; nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân và tạo dựng nền tảng phát triển lâu dài cho các thế hệ tương lai.

Thông điệp lớn nhất mà Ninh Bình muốn gửi gắm là: biển không chỉ mở ra một không gian địa lý mới mà còn mở ra một không gian phát triển mới, một tương lai mới cho tỉnh.

Khát vọng vươn ra biển của Ninh Bình không đơn thuần là mở rộng quy mô kinh tế, mà là khát vọng xây dựng một mô hình phát triển hiện đại, xanh, thông minh và bền vững; phát huy hài hòa các giá trị đặc sắc của di sản, văn hóa, con người và thiên nhiên; tạo lập những động lực tăng trưởng mới trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Chúng tôi tin tưởng rằng với sự lãnh đạo của Trung ương, sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, sự ủng hộ của nhân dân và quyết tâm của cả hệ thống chính trị, Ninh Bình sẽ từng bước hiện thực hóa mục tiêu trở thành tỉnh phát triển khá của cả nước; là trung tâm du lịch, công nghiệp văn hóa, kinh tế di sản và kinh tế biển của vùng đồng bằng sông Hồng; đóng góp ngày càng quan trọng vào sự phát triển chung của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.

Biển chính là một trong những không gian chiến lược để hiện thực hóa khát vọng đó.

Xin trân trọng cảm ơn ông!