LUỒNG XANH – VÀNG CỦA ĐỒNG BÀO XỨ THANH

Bản tin Truyền hình

Ở vùng núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ, cây luồng đang dần trở thành “cây trụ cột” của đồng bào nhờ sinh trưởng nhanh và thu hoạch sớm. Không chỉ mang lại thu nhập, tạo việc làm và giảm nghèo, luồng còn góp phần bảo vệ đất, chống xói mòn và phát triển bền vững. Tuy nhiên, khai thác tự phát và chế biến nhỏ lẻ khiến hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng. Trước thực trạng này, Thanh Hóa đã chọn phát triển bền vững cây luồng làm hướng đi chiến lược trong giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới.

Title: LUỒNG XANH – VÀNG CỦA ĐỒNG BÀO XỨ THANH

Theo lời ông Tân, người dân bản Chiềng, trước đây cây luồng chỉ được dùng để làm nhà, đan lát hoặc làm hàng rào. Do không mang lại giá trị kinh tế, đời sống bà con gặp nhiều khó khăn, thu nhập chủ yếu dựa vào làm nương rẫy.

Ông HÀ VĂN TÂN

Bản Chiềng, xã Thiên Phủ, tỉnh Thanh Hóa

“Trước thì hắn rất nghèo và khó khăn, kinh tế mua bán chác không có đồng tiền. Ngày xưa nói chung thì hắn cũng chưa phát triển như bây giờ, đang khó khăn lắm. Tôi cứ tưởng là cây luồng hắn không có giá như thế này.”

hoảng 10 năm trở lại đây, cây luồng được doanh nghiệp thu mua, chế biến, trở thành cây trồng mang lại giá trị kinh tế cho gia đình ông Tân. Từ diện tích ban đầu ít ỏi, ông mở rộng rừng luồng lên 5 ha. Nhờ nguồn thu từ luồng, các chi tiêu thiết yếu của gia đình đều được đảm bảo Bản tin Truyền hình

Ông HÀ VĂN TÂN

Bản Chiềng, xã Thiên Phủ, tỉnh Thanh Hóa

“Nếu mà 1 mình tôi khai thác thì 1 năm bèo lắm cũng phải 15 đến 20 triệu vì không có người khai thác. Còn không có người chặt, còn con dâu hắn cũng đi thu mua. Tôi chặt được xe nào, con dâu nữa, con cháu mang ra xưởng luôn. Tôi thấy giá thu nhập hắn ổn định lắm. Nói chung bản thân tôi mấy năm nay tôi thấy cây luồng phấn khởi, đi chặt cây luồng 1 ngày làm ra 2 đến 3 triệu bạc, cảm thấy phấn khởi. Chặt ra cây nào thanh toán tiền cây đấy là mình đút túi về. Hắn mở cái xưởng ra tôi thấy cây luồng hắn vọt lên, tôi thấy phấn khởi. Muốn mua cái chi, sắm cái chi cũng là do cây luồng hết. Mình làm ra đồng tiền mua chi cũng được, ốm đau mình cũng nhìn vô cây luồng.”

Ít tốn công chăm sóc, cho thu hoạch ổn định và lâu dài, cây luồng trở thành sinh kế được truyền từ nhiều thế hệ. Từ ông bà, cha mẹ để lại, người trẻ tiếp tục mở rộng diện tích trồng luồng để nuôi sống gia đình.

Thừa hưởng diện tích ban đầu không lớn, anh Giang tiếp tục khai hoang trồng luồng, nâng tổng diện tích lên 7 héc-ta. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, thay thế cây già cỗi, mỗi tháng luồng mang lại cho gia đình anh nguồn thu từ 5–7 triệu đồng.

Anh HÀ VĂN GIANG

Bản Chiềng, xã Thiên Phủ, tỉnh Thanh Hóa

“Lợi thế cây luồng, trồng 1 lần khai thác 7,80 năm cái đó lợi thế hơn cây keo, xoan. Cây xoan ví dụ trồng 10 năm khai thác phải trồng lại 10 năm mới được khai thác, cái này trồng 5,6 năm được khai thác, khai thác mãi mãi lợi thế thứ nhất là thế. Còn về thu nhập cho gia đình ở đây chủ yếu khai thác luồng, còn có hộ không có đi phụ hồ thôi nhưng chủ yếu luồng. Bà con cần tiền lãi, tiền đủ thứ, mì chính, mắm muối, chỉ vào cây luông,” Bản tin Truyền hình

Bên cạnh trồng và khai thác rừng luồng, anh Giang còn tranh thủ thời gian nông nhàn thu mua luồng cho bà con trong bản. Nguồn thu này giúp gia đình anh và nhiều hộ dân địa phương cải thiện đời sống, từng bước ổn định và khấm khá hơn. kinh tế rừng

Anh HÀ VĂN GIANG

Bản Chiềng, xã Thiên Phủ, tỉnh Thanh Hóa

“Tôi thì vừa khai thác, vừa thu mua. Từ 2013 đến giờ tôi có thể mở đường để vào các rừng luồng thu mua với bà con nhân dân. Ví dụ muốn mua xe máy, mua đồ trong gia đình có thể khai thác 1 tháng liên tục có thể thu nhập 15,20 triệu, có thể mua được vật dụng trong gia đình.”

Từ nhu cầu thực tế, nhiều hộ dân bản Chiềng kiếm sống bằng nghề thu mua luồng. Không có việc làm ổn định sau khi lập gia đình, chị Chơn bắt đầu thu mua luồng tại các bản lân cận, vừa tạo việc làm cho bản thân, vừa có thu nhập ổn định để trang trải cuộc sống và nuôi con ăn học.

Chị HÀ THỊ CHƠN

Bản Chiềng, xã Thiên Phủ, tỉnh Thanh Hóa

“Trước đây ông nội tôi còn mua thì tôi chỉ đi phụ hồ thôi. Và sau đó ông già không còn làm được nữa tôi thay ông. Mỗi ngày đi mua tầm 9h họ bắt đầu xong họ gọi điện mình bắt đầu đi. Mình mua trong đường ngang thì mình lại chở xe đi ra xưởng luôn, xưởng băm. Còn họ kéo ra thế này thì xe đường dài họ bốc luôn. Hàng tháng thì tôi cũng thấy đủ nuôi các con, nuôi gia đình. Cũng khá, tạm ổn.”

Thiên Phủ có quỹ đất đồi núi, đất rừng rộng, phù hợp phát triển cây luồng. Nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người dân trồng và khai thác rừng luồng theo hướng bền vững. Hiện nay, toàn xã có hơn 5.700 héc-ta luồng, tập trung chủ yếu tại 13 bản.

Ông PHAN VĂN ĐẠI

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thiên Phủ, tỉnh Thanh Hóa

Ở vùng cao Tam Lư, ông Vi Văn Piên đã khôi phục cây vầu bằng cách thu hạt ươm giống và trồng thử nghiệm thành công. Ông còn hướng dẫn kỹ thuật và chuyển đổi đất sản xuất sang trồng vầu, mở ra hướng đi mới cho người dân. kinh tế rừng

Ông VI VĂN PIÊN

Xã Tam Lư, tỉnh Thanh Hóa

"Nếu để tự nhiên thì khoảng 13, 14 năm mới được thu hoạch. Nếu chúng ta trồng thì 3 đến 4 năm thì được thu hoạch, mà cái năng suất của cái cây vầu trồng thì so với cây vầu tự nhiên là cái năng suất sẽ đạt cao hơn."

Ở Quan Sơn, nơi có diện tích rừng vầu lớn, các buổi tập huấn trang bị kiến thức trồng và chăm sóc vầu đang được triển khai. Chuyên gia, nhà khoa học và doanh nghiệp hướng dẫn kết hợp lý thuyết với thực tiễn, giúp người dân khai thác rừng vầu đúng quy trình, tăng hiệu quả kinh tế qua việc phát dọn, chăm sóc và loại bỏ cây già, sâu bệnh.

PGS.TS TRẦN NGỌC HẢI

Giảng viên khoa QLTN Rừng và Môi trường, Trường ĐH Lâm nghiệp Hà Nội

"Cái này thì nó phải song song cả giải pháp về kỹ thuật, giải pháp về thị trường và giải pháp về chính sách, chứ không thể chỉ mỗi kỹ thuật không. Kỹ thuật không thì có thể tạo cho rừng luồng tốt hơn, nhưng bền vững thì đối với dân người ta phải quan trọng nhất đối với người ta là cái thu nhập. Và từ cái lợi ích mà cái kinh tế đem lại cho người ta người ta mới quay trở lại người ta quan tâm lại cái rừng vầu."

Thực hiện Nghị quyết 185 của HĐND tỉnh Thanh Hóa giai đoạn 2022–2025, các hộ dân được hỗ trợ kinh phí mua phân bón, làm đường và chăm sóc rừng luồng. Chính sách này giúp nâng cao hiệu quả khai thác, vận chuyển và tăng thu nhập cho người trồng luồng.

Ông LÊ BÁ LƯƠNG

Chi Cục trưởng Chi cục Phát triển Nông thôn tỉnh Thanh Hóa

“Thanh Hóa cũng đã xây dựng một cái đề án phục tráng rừng luồng cho bà con. Trước đây là bà con trồng luồng chỉ cứ để đấy rồi chặt thôi, nhưng những năm trở lại đây thì được sự hỗ trợ của các chương trình dự án, Thanh Hóa đã cho các địa phương xây dựng đề án phục tráng rừng luồng, đặc biệt là Quan Hóa, Quan Sơn, Ngọc Lặc, Lang Chánh là phục tráng rừng luồng rất là tốt. Bà con bây giờ biết chăm sóc luồng bằng cách bón phân và chặt tỉa những cây đủ điều kiện mới chặt tỉa, còn những cây chưa đến tuổi, đang non thì không chặt tỉa. Chính vì vậy, thu nhập của bà con cũng đã nâng lên.”

Ông PHẠM QUỐC THỊNH

Chủ tịch UBND xã Phú Xuân, tỉnh Thanh Hóa

“Đối với cái hỗ trợ còn một cái quan trọng nhất là nó thay đổi cái tư duy của bà con và cũng ảnh hưởng nhiều đến cái đời sống bà con mang tính tích cực hơn đó, bây giờ là hỗ trợ về cái phân để bón luồng theo cái chương trình là phục tráng rừng luồng. Đấy là một trong những chương trình là tương đối hiệu quả. Xưa nay bà con mình trồng luồng là cứ trồng xong khai thác chứ cũng không có chăm sóc, không có bón phân gì cả. Thế nên trong mấy năm gần đây thì lại có cái chương trình là hỗ trợ phân để bà con phục tráng rừng luồng. Tôi thấy cái chương trình đó cũng rất hiệu quả, sản lượng luồng thì được tăng lên. Kể cả về chất lượng lẫn đến sản lượng cũng được tăng lên, từ đó thì bà con cũng khai thác được nhiều hơn, rồi cái phục vụ cho cái kinh tế gia đình cũng tốt hơn.”

Một bước đột phá của Thanh Hóa là chuyển từ quản lý rừng luồng truyền thống sang rừng bền vững, cấp chứng chỉ theo tiêu chuẩn FSC. Năm 2016, Quan Sơn phối hợp doanh nghiệp và Viện Lâm nghiệp nhiệt đới xây dựng hồ sơ chứng chỉ cho nhóm hộ hai xã Tam Thanh và Tam Lư. Đến 2019, các nhóm hộ chính thức được cấp chứng chỉ, nâng cao giá trị rừng và trình độ quản lý tiếp cận tiêu chuẩn quốc tế.

Ông NGUYỄN ĐỨC CƯỜNG

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Thanh Hóa

“Chúng tôi đang tăng cường để có các chứng chỉ FSC cũng như là chứng chỉ carbon. Như thế cũng sẽ tăng thêm thu nhập cho bà con, giúp bà con yên tâm trồng luồng để phát huy được lợi thế cây luồng của Thanh Hóa trong thời gian tới.”

Mô hình nhóm hộ quản lý rừng bền vững tại Tam Lư và Tam Thanh, với hàng nghìn héc-ta rừng vầu đạt chứng chỉ quốc tế, đã nâng cao giá trị kinh tế và hiệu quả quản lý rừng, đồng thời đảm bảo môi trường và ổn định kinh tế - xã hội địa phương. Nhờ cách làm bài bản, cây vầu giờ đây trở thành cây trồng chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người dân Thanh Hóa.

Ông Nguyễn Văn Mạnh, bản Hẹ, sống chủ yếu nhờ cây vầu. Nghề khai thác vầu đã mang lại cho ông nguồn thu nhập ổn định.

Ông NGUYỄN VĂN MẠNH

Xã Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa

"Gia đình tôi thì cũng được hơn chục héc-ta rừng. Bình quân tôi khai thác là mỗi ngày là hai lần, mỗi lần là một tạ thì trong bình quân là trong ngày đó tôi khai thác được 400.000, vậy thì cũng có chỗ ăn chỗ để rồi cải thiện đời sống cho gia đình."

G ia đình anh Lương Văn Nhuận, Quan Sơn, sở hữu hơn 10 ha vầu và xây dựng xưởng chế biến sản phẩm từ cây này. Cây vầu mang lại thu nhập cao cho gia đình và tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương.

Anh LƯƠNG VĂN NHUẬN

Xã Quan Sơn, tỉnh Thanh Hóa

"Đối với gia đình tôi thì thấy cây vầu là một nguồn thu nhập khá ổn định đối với gia đình. Và hiện nay như gia đình cũng đã đầu tư máy móc và thu mua gọi là nguồn nguyên liệu về nhà sơ chế. Thì thu nhập hàng tháng đối với gia đình cũng ổn định và thu nhập hàng tháng được trên dưới 40 triệu đồng."

Xã biên giới Tam Lư, Thanh Hóa, trở thành điểm sáng kinh tế nhờ cây vầu, với hơn 3.100 ha trong tổng số 5.000 ha cây lâm nghiệp. Hơn 80% hộ dân có thu nhập chủ yếu từ vầu, mang lại hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, góp phần xây dựng nông thôn mới năm 2018.

Cây vầu không chỉ tạo thu nhập mà còn bảo vệ môi trường, chống xói mòn, điều hòa khí hậu và bảo vệ nguồn nước. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, rừng vầu tăng cường chức năng phòng hộ và giúp ứng phó thiên tai.

Bình quân mỗi năm, Thanh Hóa cung cấp 60 triệu cây luồng và 80.000 tấn nguyên liệu khác, tạo nguồn lực dồi dào để phát triển ngành tre luồng bền vững, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Giờ đây, trên vùng đất miền Tây xứ Thanh, cây luồng không chỉ là tấm chắn vững chắc mà còn hòa cùng màu áo xanh của người lính, viết nên những câu chuyện về cuộc sống ấm no. Những cánh rừng luồng bạt ngàn trở thành biểu tượng văn hóa, khơi dậy tiềm năng và sức sáng tạo của đồng bào, góp phần xây dựng quê hương phát triển bền vững.