Bản tin Truyền hình Nông nghiệp và Môi trường TRÁI NGỌT TRÊN CÁNH ĐỒNG ‘TRI THỨC’

Thực hiện: PHƯƠNG LINH – QUANG DŨNG - ĐỨC VIỆT

Giữa những ngày tháng 5 đầy nắng, những cánh đồng lúa tại Hưng Yên đang vào độ mơn mởn, hứa hẹn một vụ Xuân 2026 bội thu. Không còn là những mảnh ruộng manh mún với thói quen lạm dụng hóa chất, một cuộc cách mạng lặng lẽ nhưng đầy quyết liệt đang diễn ra trên khắp 95.500 ha lúa của tỉnh. Đó là cuộc hành trình thay đổi tư duy của người nông dân giữ cho đồng ruộng xanh bằng sản xuất an toàn, để mỗi hạt gạo không chỉ mang vị ngọt phù sa mà còn mang hơi thở của nền nông nghiệp bền vững.

TỪ KINH NGHIỆM SANG CÔNG NGHỆ XANH

Về Hưng Yên những ngày này, cảm giác đầu tiên ngập tràn trong mắt là màu xanh miên man, bất tận của lúa Xuân. Khác với vẻ tĩnh lặng thường thấy của vùng nông thôn, không khí trên các cánh đồng ở Tiên Lữ, Phù Cừ hay Kim Động lại vô cùng hối hả. Nhưng sự hối hả ấy không đến từ tiếng bước chân vội vã của bà con ra đồng phun thuốc như trước đây, mà đến từ tiếng máy cấy và tiếng flycam bay lượn trên cao để phun thuốc bảo vệ thực vật.

Vụ Xuân 2026, toàn tỉnh gieo cấy đạt 100% kế hoạch với con số ấn tượng với 95.500 ha. Điều đáng nói, hơn một nửa trong số đó chiếm tới 54% là các giống lúa chất lượng cao như ST25, Bắc thơm số 7 hay các giống lúa Nhật. Những cái tên vốn dĩ xa lạ với lão nông vùng đồng bằng Bắc Bộ xưa kia, nay đã trở thành chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao.

Nụ cười rạng rỡ của người nông dân bên bờ ruộng phẳng lì không chỉ là niềm vui của một mùa vụ hứa hẹn, mà lớn hơn, đó là sự nhẹ nhõm của những số phận vừa được giải phóng khỏi cái nghèo, cái cực truyền đời. Đoạn ký ức về những ngày làm đất đến gặt đều bằng tay nghe xa xăm như chuyện của một thế kỷ trước, nhưng thực ra chỉ mới là câu chuyện của hôm qua.

Bước chuyển từ tư duy đủ ăn sang tư duy làm giàu với 5 mẫu lúa ST25 bằng máy cấy chính là một cú hích lịch sử trên đồng ruộng Hưng Yên. Chiếc máy cấy lướt đi đến đâu không chỉ đặt xuống những hàng mạ thẳng tắp, mà còn đặt xuống một định nghĩa mới về nông nghiệp nông nghiệp của tri thức, của công nghệ và sự an nhàn có cơ sở.

PV: Ông VŨ HUY VỤ - Tổ dân phố Đào Đằng, phường Phố Hiến, Hưng Yên

PV: Ông NGUYỄN VĂN GIANG - Thôn Phú Đoài, xã Hưng Hà, Hưng Yên

Khi người nông dân không còn phải bán mặt cho đất để đổi lấy từng hạt thóc nhọc nhằn, họ mới có đủ tâm thế để nghĩ về những giá trị xa hơn là bảo vệ đất mẹ, gìn giữ môi trường và tạo ra những hạt gạo thực sự tử tế cho cuộc đời. Màu xanh bén rễ hồi xanh nhanh ấy, suy cho cùng, chính là màu xanh của sự hồi sinh tư duy trên những làng quê đang đổi mới từng ngày. Bản tin Truyền hình Nông nghiệp và Môi trường

Thực tế là diện tích cấy máy toàn tỉnh đã chạm mốc 38.000 ha (chiếm 40%). Đây không chỉ là con số về cơ giới hóa, mà là minh chứng cho việc chuyển dịch từ sản xuất thủ công sang sản xuất hiện đại, giảm bớt gánh nặng trên vai người nông dân.thuốc bảo vệ thực vật

Trong cuộc chuyển mình này, không thể không nhắc đến vai trò của các Hợp tác xã (HTX) nông nghiệp. Họ chính là cầu nối đưa khoa học kỹ thuật về với từng thửa ruộng.

PV: Ông NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG - Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Hồng Lĩnh, xã Hưng Hà, tỉnh Hưng Yên

Title 2: Cuộc chiến với thiên tai và sâu bệnh

CUỘC CHIẾN VỚI THIÊN TAI VÀ SÂU BỆN

H

Vụ Xuân năm 2026 khởi đầu bằng những tín hiệu không thể vui hơn, thế nhưng, những người làm nông nghiệp lão luyện ở xứ nhãn lồng không cho phép mình lơ là một phút giây nào. Sự chủ quan luôn là cái bẫy, nhất là khi quy luật thiên nhiên ngày càng trở nên đỏng đảnh và khó lường.

Đúng như những dự cảm lo âu, bước sang giai đoạn từ trung tuần tháng 4 đến đầu tháng 5, thời tiết bắt đầu thay đổi. Những cơn mưa ẩm xen kẽ với các ngày nắng gián đoạn, đã biến những cánh đồng đang thời kỳ trổ bông thành một mảnh đất màu mỡ, một thiên đường lý tưởng cho các loài ký sinh và dịch bệnh trỗi dậy. Sâu bệnh bắt đầu bủa vây đồng ruộng với những con số nhức nhối được cập nhật liên tục về trung tâm chỉ huy của ngành nông nghiệp.

Theo những số liệu từ Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hưng Yên, dịch bệnh đã hiện diện khi có tới khoảng 5.000 ha lúa bị nhiễm bệnh đạo ôn lá; hơn 14.600 ha xuất hiện vết cắn của sâu cuốn lá nhỏ với mật độ dày đặc và không dưới 7.400 ha đang gồng mình chống chọi với bệnh khô vằn.

Đáng sợ hơn cả là bệnh đạo ôn cổ bông thứ được mệnh danh là kẻ thù số một, hung thần giấu mặt có khả năng bẻ gãy cổ bông, tước đoạt toàn bộ công sức của người nông dân ngay trước ngày gặt đang âm thầm rình rập, chực chờ bùng phát trên những trà lúa mẫn cảm đang chuẩn bị bật nắp trỗ bông.

Đứng trước lằn ranh của cả một vụ mùa, một chiến dịch hộ đê, bảo vệ dòng mạch xanh đã được kích hoạt trên quy mô toàn tỉnh với sự quyết liệt cao nhất.

PV: Bà PHẠM THỊ HẰNG - Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Hưng Yên

Giải pháp then chốt lúc này không phải là bắt bà con đổ thêm hóa chất xuống ruộng, mà là hướng dẫn họ tuân thủ tuyệt đối nguyên tắc '4 đúng' trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật là đúng thuốc, đúng liều lượng, đúng thời điểm và đúng cách. Nhờ sự đồng lòng ấy, tính đến thời điểm này, gần 10.000 ha lúa có nguy cơ cao đã được phun phòng bệnh đạo ôn cổ bông thành công, cơ bản bao bọc và giữ an toàn tuyệt đối cho năng suất của toàn bộ trà lúa cuối vụ.

Thay đổi tư duy, giữ lấy màu xanh

THAY ĐỔI TƯ DUY, GIỮ LẤY MÀU XANH

Có lẽ, thành công lớn nhất trong vụ Xuân 2026 tại Hưng Yên không nằm ở những vựa thóc đầy ắp hay những con số cân đo đong đếm cơ học về sản lượng thu về, mà nó lấp lánh trong sự thay đổi sâu sắc từ sâu thẳm nhận thức của người nông dân. Đó là một cuộc đại dịch chuyển âm thầm nhưng ấn tượng trên những luống đất phù sa.

Trên những cánh đồng chuẩn chỉnh mô hình mới, người nông dân bước ra ruộng với một tâm thế hoàn toàn khác khi họ biết đứng lại, cúi xuống vạch từng gốc lúa, nhìn vào mật độ và ngưỡng gây hại thực tế để đưa ra quyết định có nên can thiệp bằng biện pháp khoa học hay không. Nhờ những lớp tập huấn thực tế, kiên trì của Hợp tác xã, bà con đã nằm lòng cách sử dụng các dòng thuốc sinh học, thảo mộc an toàn. Bản tin Truyền hình Nông nghiệp và Môi trường

Sự chuyển dịch ấy mang một giá trị nhân văn sâu sắc là họ đang tự tay bảo vệ sức khỏe của chính bản thân, gia đình mình trước khi bảo vệ vựa lúa, bảo vệ nguồn nước nội đồng khỏi sự bức tử của hóa chất. Để rồi, những mùa vàng đi qua, lúa vẫn xanh di mướt, hạt vẫn chắc mẩy rạng ngời mà lớp đất đai dưới chân không còn bị chai cứng, bạc màu vì độc tố tồn dư.

Khi người nông dân không còn tôn sùng thuốc hóa học như một thứ ‘thần dược’ vạn năng, khi họ bắt đầu biết trân trọng từng con nhện nước, bọ đuôi kìm và hiểu được giá trị của sự cân bằng hệ sinh thái đồng ruộng, đó chính là thời khắc nền nông nghiệp chạm tay vào hai chữ bền vững.

 Sự kiểm soát chặt chẽ từ gốc các loại vật tư đầu vào, hướng tới một quy trình sản xuất minh bạch, có nhật ký ghi chép rõ ràng giúp cho hạt gạo Hưng Yên tự tin gõ cửa, khẳng định vị thế trên những phân khúc thị trường khó tính và khắt khe nhất.

PV: Ông NGUYỄN VĂN TRÁNG - Phó Giám đốc Sở NN&MT Hưng Yên

Nhìn về một tương lai xa hơn, định hướng chiến lược của toàn tỉnh Hưng Yên không dừng lại ở những thành công mang tính thời điểm. Ngành nông nghiệp nơi đây đang vẽ nên một bức tranh dài hơi với mục tiêu tối ưu hóa giá trị gia tăng thông qua con đường sản xuất xanh và an toàn tuyệt đối.

Tỉnh sẽ tiếp tục dốc lực mở rộng các chuỗi liên kết dọc từ hơi thở đồng ruộng đến bàn ăn của người tiêu dùng, đẩy mạnh việc số hóa, ứng dụng công nghệ thông minh vào từng khâu quản lý vi mô trên đồng ruộng. Đặc biệt, việc định danh, xây dựng các mã số vùng trồng cho các dòng gạo chất lượng cao đang được tăng tốc triển khai.

***

Màu xanh ngút ngàn của thảm lúa đang rì rào trong gió sớm không còn là màu xanh của sự phó thác, của những lo âu may rủi về một vụ mùa ấm no. Đó là sắc xanh của một cuộc chuyển mình mạnh mẽ, một sự lột xác toàn diện về hệ tư duy canh tác.

Giữ xanh đồng lúa Hưng Yên câu nói ấy giờ đây không còn là một khẩu hiệu nằm im lìm trên những tấm áp phích hay các văn bản hội nghị, mà nó đã trở thành một mệnh lệnh từ trái tim của những con người nặng lòng với đất, quyết tâm tạo dựng một nền nông nghiệp sạch, tử tế và bền vững cho mai sau.