Táo ngọt giữa mùa đông – Giấc mơ nông nghiệp sạch ở Lý Nhân

Những ngày cuối năm, khi đồng bằng Bắc Bộ chìm trong rét đậm, nắng chỉ kịp ghé qua vài giờ ngắn ngủi, thì trên khắp cánh đồng, nhịp lao động vẫn rộn ràng. Rau vụ đông vào mùa thu hoạch, đào, cúc bắt đầu hé nụ, và ở những khu vườn cây ăn quả, trái ngọt cũng đang chờ ngày hái xuống.

Giữa cái lạnh cắt da của mùa đông miền Bắc, tại thôn Chỉ Trụ, xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình, vườn táo Đại Mật 06 của gia đình ông Trần Đình Hạnh vẫn rộn tiếng cười nói. Những quả táo căng tròn, ánh lên sắc vàng nhạt, chắt chiu từng giọt nắng hiếm hoi của mùa đông để kết tinh thành vị ngọt thanh mát, món quà đặc biệt của đất trời những ngày cận Tết.

Ít ai nghĩ, người chủ vườn ấy từng gắn bó nhiều năm với nghề cơ khí. Nhưng khát vọng làm nông nghiệp sạch, gìn giữ và nâng niu từng thửa ruộng quê hương đã đưa ông Hạnh rẽ sang một hướng đi khác. Từ vài luống rau, vườn hoa nhỏ, đến nay ông đã gây dựng được khu vườn táo rộng gần 4.000 mét vuông, mang lại nguồn thu ổn định cho gia đình.

Cây táo đến với ông cách đây khoảng 8 năm. Ban đầu chỉ là những thửa đất nhỏ lẻ, dần dần ông thuê lại đất của bà con xung quanh, dồn điền đổi thửa, mở rộng diện tích. Ngay từ những ngày đầu, ông đã xác định con đường mình chọn là sản xuất nông sản sạch. Với ông, làm nông nghiệp sạch không chỉ đơn giản là giảm thuốc hóa học hay dùng phân hữu cơ, mà là cả một chuỗi lựa chọn khắt khe - từ đất, nước, giống, thời vụ cho tới sự bền bỉ của chính người trồng.

Tìm tòi qua sách báo, truyền hình và từ thực tiễn canh tác, ông Hạnh quyết định trồng táo trong nhà lưới, một phương thức còn khá mới mẻ tại địa phương. Những năm đầu, không ít khó khăn bủa vây. Lưới nhanh xuống cấp, khả năng che chắn giảm, nguy cơ sâu bệnh luôn thường trực. Mỗi vụ trôi qua là thêm một lần người trồng phải thấp thỏm lo âu.

Bước ngoặt đến vào năm 2023, khi vườn táo của ông được Trung tâm Khuyến nông Quốc gia lựa chọn xây dựng mô hình trồng táo Đại Mật 06 trên diện tích 4.000 mét vuông. Hệ thống nhà lưới được hỗ trợ toàn bộ, giống táo được cung cấp từ Viện Nghiên cứu Rau quả. Thay vì phá bỏ vườn cũ, ông lựa chọn ghép giống mới lên gốc táo sẵn có - cách làm vừa tiết kiệm chi phí, vừa rút ngắn thời gian và giảm rủi ro.

Sau hơn một năm, vườn táo bắt đầu cho trái. Táo Đại Mật 06 sinh trưởng khỏe, tán cây cân đối, lá to, xanh đậm, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng Ninh Bình. Cây một năm tuổi cho năng suất từ 10 đến 15 kg mỗi cây; sang năm thứ hai tăng lên 30–35 kg. Từ năm thứ ba trở đi, năng suất có thể ổn định ở mức 40–60 kg/cây.

Không chỉ sai quả, chất lượng táo cũng vượt trội. Trung bình 8–12 quả mỗi kg, thịt trắng, giòn, mọng nước. Giống táo chín muộn, thu hoạch từ rằm tháng Chạp đến Tết Nguyên đán – đúng thời điểm thị trường cần trái cây an toàn, chất lượng cao. Giá bán táo loại 1 dao động từ 65.000 đến 70.000 đồng/kg; bán xô khoảng 50.000 đồng/kg. Với năng suất 20–25 tấn mỗi hecta, doanh thu có thể đạt từ 1,3 đến 1,5 tỷ đồng mỗi năm.

Với ông Hạnh, niềm vui lớn nhất không chỉ nằm ở con số thu nhập. Đó là cảm giác được làm việc trong khu vườn sạch, không hóa chất. Lớp nhà lưới bao bọc lấy vườn cây, bên dưới là thảm cỏ xanh mướt, không khí trong lành, thơm mùi cỏ cây. Những quả táo không sâu bệnh có thể hái xuống và thưởng thức ngay tại vườn – điều khiến người trồng tự hào và yên tâm.

Băng ông Trần Đình Hạnh

Niềm đam mê nông nghiệp sạch dần trở thành trách nhiệm với cộng đồng. Tự hào về vườn táo của gia đình bao nhiêu thì ông Hạnh càng muốn chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ bà con xung quanh bấy nhiều để cùng làm nhà lưới, cùng thay đổi tập quán canh tác. Ông mong những cánh đồng quê hương sẽ không còn bóng dáng bình phun thuốc hóa học, để cây khỏe, người khỏe và môi trường cũng khỏe.

Băng ông Hạnh 2

Sản xuất theo hướng hữu cơ là xu thế tất yếu của nông nghiệp hiện đại. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất hiện nay vẫn là biến đổi khí hậu với thời tiết ngày càng cực đoan. Táo Đại Mật 06 được đánh giá là giống cây phù hợp trong bối cảnh đó: cho thu hoạch đúng dịp Tết, tránh được mùa mưa bão giữa năm, giúp người trồng giảm rủi ro và dễ tiêu thụ sản phẩm.

Có mặt tại vườn táo những ngày cuối năm, ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho rằng mô hình táo Đại Mật 06 tại xã Lý Nhân là minh chứng rõ nét cho hướng đi đúng của khuyến nông hiện đại. Theo ông, mô hình được triển khai trên nền tảng nhà lưới thông minh, kết hợp tưới nhỏ giọt tự động và quy trình canh tác VietGAP, qua đó giải quyết đồng thời hai bài toán lớn: thích ứng với thời tiết cực đoan và nâng cao giá trị sản phẩm thông qua kiểm soát chất lượng, thời vụ và thị trường.

Băng ông Lê Quốc Thanh

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên và sự đa dạng tiểu vùng sinh thái, Ninh Bình có nhiều dư địa để phát triển nông nghiệp sạch. Táo Đại Mật 06 ở xã Lý Nhân là một trong những tín hiệu tích cực ban đầu cho hướng đi này.

Cùng chia vui với người trồng táo, Ông Trương Quốc Hưng, Bí thư Đảng ủy xã Lý Nhân khẳng định giá trị vượt trội mà mô hình này đang mang lại và tin tưởng táo Đại Mật 06 là trường hợp hiếm hoi hội đủ cả 3 yếu tố. Đó là, hiệu quả kinh tế, tính bền vững và khả năng nhân rộng. Không chỉ của xã, đây là mô hình tiêu biểu của tỉnh ở thời điểm này.

Băng Bí thư xã

Giữa mùa đông giá lạnh, những trái táo Đại Mật 06 vẫn ngọt lành trên mảnh đất Lý Nhân. Đó không chỉ là thành quả của một mô hình khuyến nông, mà còn là kết tinh của niềm tin, sự bền bỉ và khát vọng làm nông nghiệp sạch vì hôm nay và cho cả mai sau.