Trước tiên, xin chúc mừng Bộ trưởng đã tham gia Bộ Chính trị khóa XIV. Thưa Bộ trưởng, xin ông cho biết những kết quả nổi bật mà toàn ngành đã đạt được trong năm 2025?
Năm 2025 là một năm thử thách lớn đối với ngành Nông nghiệp và Môi trường. Thiên tai diễn ra dồn dập, bất thường, với 15 cơn bão mạnh, mưa lớn cực đoan, lũ vượt lịch sử trên nhiều tuyến sông ở Bắc bộ và Trung bộ, triều cường cao kỷ lục tại hạ lưu sông Tiền, sông Hậu, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất nông nghiệp. Cùng với đó, biến động của thị trường quốc tế, như việc Mỹ áp thuế đối ứng hay Philippines ngừng nhập khẩu gạo, đã tác động mạnh đến xuất khẩu nông sản của Việt Nam.
Trong bối cảnh khó khăn đó, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Đảng, Chính phủ, sự phối hợp chặt chẽ của các Bộ, ngành, địa phương và nỗ lực của toàn ngành, Nông nghiệp và Môi trường vẫn giữ vững vai trò trụ đỡ của nền kinh tế, đạt được những kết quả quan trọng, toàn diện. Tốc độ tăng trưởng toàn ngành đạt 3,78%; sản xuất nông, lâm, thủy sản phát triển ổn định, bảo đảm vững chắc an ninh lương thực. Tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 70,63 tỷ USD, xuất siêu 21,31 tỷ USD.
Chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và bảo đảm an sinh xã hội tiếp tục đạt nhiều kết quả tích cực. Công tác quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, kiểm soát ô nhiễm, xử lý chất thải rắn sinh hoạt được triển khai đồng bộ; công tác dự báo, cảnh báo, phòng chống thiên tai và quản lý đê điều từng bước được hiện đại hóa. Chuyển đổi nông nghiệp theo hướng xanh, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu được đẩy mạnh.
Hoạt động đối ngoại và hội nhập quốc tế chuyển từ mở rộng quan hệ sang chủ động thiết kế khuôn khổ hợp tác, dẫn dắt sáng kiến, gắn với các mục tiêu chiến lược về an ninh lương thực, an ninh nguồn nước và phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Năm 2025 cũng là năm toàn ngành tập trung cao độ cho nhiệm vụ sắp xếp tổ chức bộ máy và hoàn thiện thể chế. Sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 35/2025/NĐ-CP, Bộ đã khẩn trương triển khai, bảo đảm hoạt động thông suốt, không để gián đoạn. Tổ chức bộ máy được sắp xếp tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; giảm mạnh đầu mối, đơn vị sự nghiệp công lập; đồng thời tiếp nhận thêm nhiệm vụ quản lý nhà nước về công tác giảm nghèo.
Về thể chế, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Bộ đã tham mưu trình thông qua 02 Luật và 01 Nghị quyết quan trọng, sửa đổi, bổ sung 17 Luật thuộc lĩnh vực quản lý của ngành, gắn với phân cấp, phân quyền mạnh mẽ và cải cách thủ tục hành chính. Bộ cũng đã tham mưu xây dựng để Chính phủ trình Quốc hội ban hành Nghị quyết về nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2026 - 2035 (Nghị quyết số 257/2025/QH15); đồng thời đến cuối tháng 1/2026 đã ban hành cơ bản đầy đủ các Nghị định, Thông tư hướng dẫn thực hiện. Có thể khẳng định, những kết quả đạt được trong năm 2025 thể hiện rõ bản lĩnh, năng lực thích ứng của ngành, tạo nền tảng quan trọng để bước vào giai đoạn phát triển mới.
Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII trình Đại hội XIV đã chỉ rõ những cơ hội và thách thức đan xen đối với đất nước, trong đó có tác động trực tiếp đến ngành Nông nghiệp và Môi trường. Xin Bộ trưởng phân tích rõ hơn những vấn đề cốt lõi mà ngành đang đối mặt, cũng như những dư địa phát triển mới trong bối cảnh mô hình tăng trưởng mới đã được xác lập?
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, ngành Nông nghiệp và Môi trường vẫn còn không ít hạn chế cần tập trung khắc phục. Chất lượng nông sản chưa ổn định, giá trị gia tăng còn thấp; an toàn thực phẩm dù có cải thiện nhưng chưa đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Tổ chức sản xuất thiếu tính chuyên nghiệp, liên kết chuỗi giá trị chưa phổ biến; thiếu các thương hiệu nông sản có tầm vóc toàn cầu; thị trường tiêu thụ chưa thực sự bền vững.
Ô nhiễm môi trường diễn biến phức tạp; năng lực ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu chưa theo kịp thực tiễn. Tình trạng khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) chưa được xử lý một cách căn cơ, bền vững. Công tác dự báo, nắm tình hình và phản ứng chính sách đối với một số vấn đề còn chậm. Hệ thống pháp luật, cơ chế chính sách còn chưa đồng bộ; hạ tầng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu chưa đáp ứng yêu cầu sản xuất hàng hóa lớn cũng như cạnh tranh quốc tế.
Đại hội XIV đã xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, mở ra dư địa thể chế và không gian phát triển quan trọng cho ngành. Đây là cơ hội để chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng, lao động và tài nguyên sang nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sinh thái, tuần hoàn, kinh tế tài nguyên và kinh tế môi trường.
Trong bối cảnh an ninh lương thực và an ninh sinh thái ngày càng mang tính toàn cầu, nông nghiệp và môi trường không chỉ là ngành nền tảng mà còn giữ vai trò trụ cột trong bảo đảm ổn định quốc gia và nâng cao vị thế chiến lược của Việt Nam. Quá trình hội nhập xanh, cùng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và các tiêu chuẩn về carbon, truy xuất nguồn gốc, sản xuất bền vững cũng tạo điều kiện nâng cao giá trị gia tăng và xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam.
Tuy nhiên, đi cùng với cơ hội là những thách thức lớn. Áp lực vừa duy trì tăng trưởng cao, dài hạn, vừa bảo đảm phát triển bền vững đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và cân bằng sinh thái. Điều đó đòi hỏi ngành phải tiếp tục đổi mới tư duy, tăng cường kỷ luật, nâng cao năng lực thực thi và hành động quyết liệt hơn.
Thưa Bộ trưởng, bước vào giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh thế giới biến động nhanh, phức tạp và khó lường, ngành Nông nghiệp và Môi trường vừa phải bảo đảm phát triển bền vững, vừa phải đạt tốc độ tăng trưởng cao. Xin Bộ trưởng cho biết những định hướng lớn và giải pháp trọng tâm của ngành trong giai đoạn này?
Đại hội XIV của Đảng đã mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước với những định hướng mang tính chiến lược, khi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là động lực trung tâm cho phát triển nhanh, bền vững.
Trong bối cảnh đó, nông nghiệp và môi trường được đặt ở vị trí nền tảng, lâu dài, có ý nghĩa chiến lược. Toàn ngành xác định tiếp tục đổi mới tư duy, hành động quyết liệt, chủ động, linh hoạt, “nói ít - làm nhiều - làm đến cùng” theo tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm; kết hợp đồng bộ các nhiệm vụ trọng tâm, tập trung vào những định hướng lớn trong giai đoạn tới nhằm vừa đóng góp thiết thực vào mục tiêu tăng trưởng “hai con số” của nền kinh tế, vừa quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường và chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu… góp phần vào sự phát triển chung của đất nước.
Trước hết, phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, xanh, bền vững, hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu; bảo đảm vững chắc an ninh lương thực trong mọi tình huống. Đồng thời, đẩy mạnh xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, nâng cao năng lực cạnh tranh, giá trị gia tăng, uy tín và vị thế của nông sản Việt Nam; phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP toàn ngành bình quân 3,5-4%/năm và hướng tới mục tiêu kim ngạch xuất khẩu khoảng 100 tỷ USD/năm.
Nông nghiệp phát triển theo hướng xanh, hữu cơ, tuần hoàn, phát thải thấp, gắn với bảo vệ môi trường sinh thái và bảo đảm an toàn thực phẩm; xây dựng các chuỗi nông sản toàn cầu, hình thành doanh nghiệp nông nghiệp mạnh, từng bước xây dựng thương hiệu quốc gia cho các ngành hàng chủ lực.
Song song với phát triển nông thôn toàn diện, bền vững, bao trùm, lấy người dân làm trung tâm; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người dân nông thôn; thực hiện hiệu quả công tác giảm nghèo, phấn đấu đến năm 2030 cơ bản không còn hộ nghèo.
Ngành tập trung quản lý, khai thác, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, nhất là tài nguyên biển, đất đai và khoáng sản; phục hồi, bảo vệ các hệ sinh thái rừng, biển, đất ngập nước; bảo đảm an ninh nguồn nước. Đẩy mạnh giám sát tài nguyên đất, nước, không khí bằng công nghệ số; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số thống nhất về tài nguyên và môi trường.
Bảo vệ môi trường được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, kiên quyết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế; thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế carbon thấp. Chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm; hoàn thiện thể chế, sớm hình thành thị trường tín chỉ carbon.
Để hiện thực hóa các định hướng trên, toàn ngành tập trung triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính đột phá. Trọng tâm là hoàn thiện mạnh mẽ thể chế, chính sách và hệ thống pháp luật; đổi mới tư duy xây dựng và tổ chức thực thi pháp luật theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm; tạo môi trường thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp; khơi thông các nguồn lực đất đai, vốn và lao động cho phát triển nông nghiệp, nông thôn.
Cùng với đó, đẩy mạnh đột phá về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, gắn chặt với thực tiễn sản xuất từ giống, canh tác, chế biến đến truy xuất nguồn gốc, logistics và thương mại số; thúc đẩy liên kết chặt chẽ giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân trong toàn bộ chuỗi giá trị.
Ngành cũng tập trung đầu tư xây dựng hạ tầng đồng bộ, hiện đại, nhất là hạ tầng thủy lợi đa mục tiêu, hạ tầng phòng, chống thiên tai, hạ tầng lâm nghiệp và hạ tầng phục vụ chế biến, phát triển thị trường; ứng dụng công nghệ số trong quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên.
Cuối cùng, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố quyết định. Ngành chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín; đào tạo lực lượng nông dân chuyên nghiệp, có kỹ năng số và kỹ năng thị trường; thúc đẩy khởi nghiệp sáng tạo, phát triển kinh tế tư nhân trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường.
Giai đoạn 2026-2030 là giai đoạn bản lề, có ý nghĩa quyết định đối với tương lai phát triển của ngành Nông nghiệp và Môi trường. Trước yêu cầu mới và khát vọng phát triển mới, toàn ngành sẽ hành động quyết liệt hơn, sáng tạo hơn, kỷ cương hơn; biến định hướng thành chương trình, biến mục tiêu thành kết quả cụ thể, đo đếm được, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nhanh, xanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.
Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!
