Xuất khẩu thủy sản quý I đạt 2,64 tỷ USD, tăng gần 8%

Trung Quốc và Hồng Kông "đầu tàu" tăng trưởng

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), sau giai đoạn tăng trưởng khả quan trong 2 tháng đầu năm, xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong tháng 3/2026 đã có dấu hiệu tăng chậm lại, phản ánh rõ hơn bức tranh cầu thế giới còn nhiều biến động.

Tuy nhiên, tính chung quý I/2026, ngành vẫn giữ được đà tăng trưởng dương, trong đó nổi bật nhất là vai trò dẫn dắt của thị trường Trung Quốc và Hồng Kông.

Tháng 3/2026, xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 927 triệu USD, tăng hơn 5% so với cùng kỳ. Lũy kế quý I đạt 2,64 tỷ USD, tăng gần 8%. Mức tăng này thấp hơn đáng kể so với nhịp tăng khoảng 20% của 2 tháng đầu năm, cho thấy tăng trưởng đang chậm lại và phụ thuộc nhiều vào một số động lực chính.

Trong quý I/2026, Trung Quốc và Hồng Kông duy trì là thị trường lớn nhất của thủy sản Việt Nam, với kim ngạch đạt khoảng 764 triệu USD, tăng gần 45% so với cùng kỳ. Đây không chỉ là mức tăng cao nhất trong các thị trường chủ lực, mà còn là yếu tố quyết định giúp toàn ngành duy trì tăng trưởng dương trong bối cảnh nhiều thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc đều giảm.

Ở nhóm tôm, tăng trưởng chủ yếu đến từ tôm hùm - sản phẩm có giá trị cao và phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc.

Với cá tra, Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất, góp phần duy trì mức tăng trưởng ổn định cho mặt hàng này trong bối cảnh các thị trường khác còn thận trọng.

Ở nhóm hải sản khác, các sản phẩm như cua ghẹ, nhuyễn thể cũng hưởng lợi từ nhu cầu tại các thị trường châu Á, trong đó Trung Quốc đóng vai trò quan trọng.

Cân đối lại cơ cấu thị trường vẫn là yêu cầu quan trọng

Trong khi xuất khẩu thủy sản sang Trung Quốc tăng mạnh thì các thị trường chủ lực khác vẫn chưa phục hồi rõ rệt.

Xuất khẩu sang Mỹ trong quý I giảm hơn 10%, tiếp tục là “điểm nghẽn” lớn nhất do cả yếu tố cầu và rào cản kỹ thuật như quy định MMPA/COA và rào cản thuế quan như thuế chống bán phá giá tôm. 

Xuất khẩu sang Nhật Bản và Hàn Quốc cũng giảm khoảng 10%, phản ánh tiêu dùng chưa cải thiện đáng kể.

Xuất khẩu sang EU gần như đi ngang, cho thấy cầu ổn định nhưng chưa đủ mạnh để tạo tăng trưởng. Tuy nhiên, thị trường này vẫn mở ra cơ hội ở phân khúc cá thịt trắng và các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn bền vững.

Ở chiều tích cực, các thị trường như ASEAN, Australia, Đài Loan hay một số thị trường mới nổi tiếp tục tăng trưởng, góp phần đa dạng hóa đầu ra.

VASEP cho hay, dù mang lại tăng trưởng ngắn hạn, việc phụ thuộc lớn vào Trung Quốc cũng đặt ra không ít rủi ro. Trước hết, tính biến động theo chính sách và điều hành nhập khẩu của Trung Quốc có thể ảnh hưởng nhanh và mạnh đến dòng chảy thương mại. Các thay đổi về kiểm soát biên mậu, tiêu chuẩn chất lượng hoặc nhịp cấp phép có thể khiến xuất khẩu biến động trong thời gian ngắn.

Thứ hai, tính mùa vụ cao của thị trường này khiến nhu cầu không ổn định quanh năm. Sau giai đoạn cao điểm đầu năm, nhập khẩu có thể chững lại trong các tháng tiếp theo, đặc biệt nếu tồn kho nội địa tăng.

Thứ ba, cạnh tranh ngày càng gia tăng, nhất là từ các nguồn cung lớn như Ecuador trong phân khúc tôm nguyên con giá cạnh tranh.

Do đó, dù Trung Quốc là động lực chính trong ngắn hạn, việc cân đối lại cơ cấu thị trường vẫn là yêu cầu quan trọng để đảm bảo tăng trưởng bền vững.

Trong bối cảnh cầu thế giới còn nhiều bất định, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục giữ vai trò “đầu tàu” tăng trưởng, giúp ngành thủy sản Việt Nam duy trì đà phục hồi, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đa dạng hóa thị trường để phát triển bền vững hơn trong trung và dài hạn.

VASEP dự báo, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam trong quý II sẽ tiếp tục tăng trưởng dương nhưng phân hóa rõ rệt. Tôm và cá tra vẫn là trụ cột. Trung Quốc là động lực chính, trong khi Mỹ và một số thị trường phát triển tiếp tục là yếu tố kìm hãm. Các thị trường có lợi thế về logistic (vị trí địa lý gần, vận chuyển thuận tiện) cùng với lợi thế thuế quan của các hiệp định FTA sẽ là những lựa chọn ưu tiên của các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu thủy sản nước ta trong năm nay.