Số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, tháng 6/2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam đạt 7 triệu USD, giảm 32% so với cùng kỳ năm 2025. Tuy nhiên, nhờ tăng trưởng mạnh trong các tháng đầu năm, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi vẫn đạt 69 triệu USD, tăng 67% so với cùng kỳ năm trước.
Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ Brazil - thị trường nhập khẩu cá rô phi lớn nhất của Việt Nam hiện nay. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi sang thị trường này đạt 35 triệu USD, tăng đột biến 28.767% so với cùng kỳ năm 2025, chiếm 50% tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành. Tuy nhiên, đằng sau mức tăng trưởng ấn tượng là những rủi ro ngày càng rõ nét từ chính sách thương mại của thị trường này.
Đà tăng trưởng mạnh trong nửa đầu năm 2026 mở ra nhiều cơ hội cho cá rô phi Việt Nam trên thị trường quốc tế. Ảnh: Hồng Thắm.
Ngoài các biện pháp kiểm soát kỹ thuật đối với thủy sản nhập khẩu, một số bang của Brazil đang áp dụng các chính sách thuế quan đối với mặt hàng cá rô phi. Đồng thời, dự luật cấm nhập khẩu cá rô phi vẫn đang được Quốc hội Brazil xem xét, khiến nhiều nhà nhập khẩu có xu hướng thận trọng hơn trong hoạt động giao dịch.
Trước các rào cản trên, Việt Nam đã chủ động triển khai nhiều giải pháp kỹ thuật và ngoại giao nhằm bảo vệ ngành hàng.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các bộ, ngành, Đại sứ quán và Thương vụ Việt Nam tại Brazil tăng cường đối thoại, khẳng định năng lực kiểm soát dịch bệnh, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Đồng thời, doanh nghiệp được khuyến nghị nâng cao chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm và thị trường để giảm phụ thuộc vào Brazil.
Nếu Brazil là điểm sáng về tăng trưởng, thì Mỹ lại ghi nhận xu hướng giảm và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi sang thị trường Mỹ đạt 17 triệu USD, giảm 35% so với cùng kỳ năm trước. Riêng tháng 6, kim ngạch chỉ đạt 3 triệu USD, giảm 61%.
Mỹ vẫn là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của cá rô phi Việt Nam. Tuy nhiên, sản phẩm của Việt Nam đang phải cạnh tranh quyết liệt với nguồn cung từ Trung Quốc, Indonesia và Brazil, tạo áp lực đáng kể về giá và thị phần.
Áp lực cạnh tranh tại thị trường Mỹ được dự báo sẽ gia tăng sau động thái mới từ Brazil. Mới đây, Bộ Thủy sản và Nuôi trồng thủy sản Brazil cho biết, nhiều mặt hàng thủy sản xuất khẩu chủ lực của nước này sẽ không chịu mức thuế bổ sung 25% do Mỹ áp dụng đối với một số sản phẩm nhập khẩu từ Brazil. Chính sách mới có hiệu lực từ ngày 22/7 và là một phần của cuộc điều tra theo Điều khoản 301 của Mỹ.
Theo danh mục công bố, các sản phẩm được miễn thuế gồm cá rô phi tươi hoặc ướp lạnh, cá rô phi nguyên con đông lạnh, cá ngừ, cá kiếm, cá thu tươi hoặc ướp lạnh, tôm hùm đông lạnh cùng nhiều loài cá đông lạnh khác như cá hồng, cá mú, cá phèn và cá đối.
Đáng chú ý, các mặt hàng được miễn thuế chiếm 89,2% tổng giá trị thủy sản xuất khẩu sang Mỹ trong năm 2025. Tỷ lệ này tiếp tục tăng lên 93,6% trong 6 tháng đầu năm 2026, cho thấy phần lớn kim ngạch xuất khẩu của ngành sẽ không chịu tác động từ chính sách thuế mới.
Trong khi đó, một số sản phẩm vẫn phải chịu mức thuế bổ sung 25%, bao gồm fillet cá rô phi đông lạnh, các loại fillet cá đông lạnh khác, thịt cá tươi hoặc đông lạnh, tôm hùm sống hoặc tươi, bột cá, bột và viên thức ăn từ cá không dùng cho người, cùng một số sản phẩm từ rong biển.
Việc fillet cá rô phi đông lạnh không nằm trong danh sách miễn thuế được cho là sẽ tạo thêm áp lực đối với các doanh nghiệp chế biến xuất khẩu của Brazil, bởi đây là một trong những sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Tuy nhiên, việc cá rô phi tươi, ướp lạnh và nguyên con đông lạnh tiếp tục được miễn thuế vẫn giúp Brazil duy trì lợi thế cạnh tranh tại thị trường Mỹ, qua đó tạo sức ép lớn hơn đối với các nước xuất khẩu cá rô phi khác, trong đó có Việt Nam.
Bên cạnh hai thị trường chủ lực, nhiều thị trường khác cũng ghi nhận tín hiệu tích cực, góp phần đa dạng hóa đầu ra cho cá rô phi Việt Nam. Trong 6 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu cá rô phi sang Ả Rập Xê Út đạt 4 triệu USD, tăng 69%; Cộng hòa Dominica đạt 2,3 triệu USD, tăng 103%; trong khi Bỉ đạt 1,5 triệu USD, tăng 16% so với cùng kỳ năm trước.
Xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026 đạt 69 triệu USD, tăng 67% so với cùng kỳ năm trước. Ảnh: BaiYang.
Đáng chú ý, Nhật Bản đang nổi lên như một thị trường giàu tiềm năng cho các sản phẩm chế biến giá trị gia tăng. Tháng 6/2026, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Nhật Bản đạt gần 200 nghìn USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 1,4 triệu USD, tăng 54% so với cùng kỳ 2025.
Vừa qua, một doanh nghiệp Việt Nam đã xuất khẩu thành công cá rô phi fillet sang Nhật Bản để chế biến sushi, sashimi. Sau thời gian đầu tư phát triển quy trình nuôi và chế biến dành cho phân khúc thực phẩm giá trị gia tăng, sản phẩm đã nhận được phản hồi tích cực từ khách hàng Nhật Bản về chất lượng và hương vị. Việc chinh phục những thị trường có yêu cầu khắt khe như Nhật Bản cho thấy, cá rô phi Việt Nam đang từng bước chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị gia tăng.
Đà tăng trưởng mạnh trong nửa đầu năm 2026 mở ra nhiều cơ hội cho cá rô phi Việt Nam trên thị trường quốc tế. Song để biến cơ hội thành tăng trưởng bền vững, doanh nghiệp không chỉ cần đáp ứng ngày càng tốt hơn các tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu mà còn phải nâng cao năng lực cạnh tranh, đa dạng hóa thị trường và phát triển các sản phẩm giá trị gia tăng để thích ứng với những biến động của thương mại toàn cầu.
