Vĩnh Long chủ động phòng, chống dịch bệnh thủy sản năm 2026

Nội dung này được triển khai tại hội thảo phòng, chống dịch bệnh trên tôm nước lợ mùa vụ năm 2026 do Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long tổ chức ngày 10/3.

Nguy cơ dịch bệnh vẫn hiện hữu

Theo ông Quách Văn Chịa, Phó Trưởng phòng Nuôi trồng thủy sản, Chi cục Thủy sản, Kiểm ngư và Biển đảo tỉnh Vĩnh Long, nuôi trồng thủy sản là ngành kinh tế quan trọng của địa phương, trong đó tôm nước lợ giữ vai trò chủ lực.

Năm 2025, toàn tỉnh có hơn 113.000 ha nuôi trồng thủy sản. Trong đó, tôm nước lợ chiếm gần 70.000 ha, đạt sản lượng khoảng 334.000 tấn, mang lại giá trị sản xuất hơn 23.800 tỷ đồng.

Diện tích nuôi tôm của tỉnh chiếm gần 11% diện tích nuôi tôm nước lợ toàn vùng ĐBSCL, đưa Vĩnh Long đứng thứ 3 về diện tích và thứ 2 về sản lượng tôm nước lợ trong khu vực.

Những năm gần đây, ngành tôm của tỉnh chuyển dịch mạnh sang nuôi thâm canh và siêu thâm canh, đặc biệt là tôm thẻ chân trắng, góp phần nâng cao năng suất và giá trị sản xuất.

Tuy nhiên, nghề nuôi tôm vẫn đối mặt nhiều thách thức do biến đổi khí hậu, thời tiết thất thường và dịch bệnh trên thủy sản.

Giai đoạn 2023-2025, toàn tỉnh ghi nhận 6.930 ha tôm bị thiệt hại, tương đương 3,4% diện tích thả nuôi. Các bệnh thường gặp gồm đốm trắng chiếm khoảng 32% diện tích nhiễm bệnh; hoại tử gan tụy cấp (AHPND) khoảng 25,5%; vi bào tử trùng (EHP) gần 18%. Ngoài ra còn có bệnh phân trắng và một số bệnh đường ruột liên quan đến yếu tố môi trường.

Kết quả giám sát cho thấy mầm bệnh vẫn tồn tại trong môi trường tự nhiên. Tỷ lệ mẫu nhiễm bệnh đốm trắng lên tới 51%, trong khi vi khuẩn Vibrio xuất hiện ở 68,6% mẫu nước, làm gia tăng nguy cơ bùng phát dịch bệnh.

Theo GS.TS Trương Quốc Phú, Trường Thủy sản - Đại học Cần Thơ, do bệnh đốm trắng do virus gây ra nên hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy nguyên tắc quan trọng nhất là phòng bệnh hơn chữa bệnh. Người nuôi cần kiểm soát chặt nguồn nước cấp, loại bỏ sinh vật mang mầm bệnh, sử dụng tôm giống đã được xét nghiệm PCR và duy trì các yếu tố môi trường ao nuôi ổn định như nhiệt độ, pH, độ mặn và oxy hòa tan. Bên cạnh đó, việc bổ sung vitamin, chế phẩm sinh học và quản lý tốt vi khuẩn Vibrio trong môi trường sẽ góp phần hạn chế các bệnh nguy hiểm như hoại tử gan tụy cấp (AHPND) và vi bào tử trùng (EHP).

Tăng cường giám sát dịch bệnh

Theo ông Phạm Minh Truyền, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, hiện toàn tỉnh có khoảng 7.000 ha nuôi tôm công nghệ cao. Mô hình này cho sản lượng gần 80% sản lượng tôm nuôi nước lợ toàn tỉnh.

Tuy nhiên, hạ tầng thủy lợi, giao thông và hệ thống cấp thoát nước ở một số vùng nuôi vẫn chưa theo kịp tốc độ phát triển nghề nuôi tôm. Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu, môi trường nước suy giảm và nguy cơ mầm bệnh từ con giống cũng đặt ra nhiều thách thức cho ngành tôm.

Năm 2026, Vĩnh Long đặt mục tiêu 71.300 ha nuôi tôm nước lợ, sản lượng khoảng 314.700 tấn, tiếp tục giữ vai trò quan trọng của ngành tôm trong phát triển kinh tế nông nghiệp địa phương.

Trước dự báo thời tiết tiếp tục diễn biến phức tạp, ngành Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long đang triển khai Kế hoạch phòng, chống dịch bệnh thủy sản năm 2026 theo quyết định của UBND tỉnh.

Theo đó, ngành chuyên môn sẽ tăng cường giám sát dịch bệnh và môi trường nuôi, đẩy mạnh quan trắc và cảnh báo môi trường, quản lý chặt con giống, thức ăn và vật tư đầu vào, đồng thời tổ chức nhiều hoạt động tuyên truyền, tập huấn cho người nuôi.

Các chỉ tiêu môi trường như độ mặn, pH, oxy hòa tan, độ kiềm, NH₃, NH₄ được quan trắc định kỳ nhằm kịp thời cảnh báo cho người nuôi, giúp chủ động điều chỉnh kỹ thuật sản xuất và hạn chế rủi ro dịch bệnh.

Con giống - yếu tố then chốt

Bên cạnh các giải pháp quản lý của cơ quan chuyên môn, chất lượng con giống được xem là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả nuôi tôm.

Tập đoàn Việt Úc hiện có 9 công ty sản xuất giống trên cả nước, mỗi năm cung cấp khoảng 20 tỷ tôm giống (postlarvae), chiếm hơn 30% thị phần tôm giống Việt Nam.

Theo ông Trịnh Hoàng Phương, đại diện Tập đoàn Thủy sản Việt Úc, để nâng cao chất lượng tôm giống, doanh nghiệp đã chủ động nguồn tôm bố mẹ, ứng dụng công nghệ chọn giống, đầu tư hệ thống xử lý nước công nghệ cao và kiểm tra mầm bệnh bằng phương pháp PCR trước khi cung cấp cho người nuôi.

Tương tự, ông Châu Hữu Trị, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Vĩnh Long cho rằng cần tháo gỡ một số vướng mắc trong công tác quản lý con giống và phòng chống dịch bệnh.

Theo ông Trị, thủ tục cấp phát hóa chất xử lý môi trường như chlorine cần được rút ngắn để kịp thời xử lý khi dịch bệnh xảy ra. Đồng thời, một số bệnh nguy hiểm trên tôm như vi bào tử trùng (EHP) hiện chưa nằm trong danh mục kiểm dịch, gây khó khăn cho công tác giám sát, do đó cần xem xét bổ sung vào quy định quản lý.

Ông Trị cũng nhấn mạnh vai trò quyết định của con giống đối với hiệu quả nuôi tôm. Dù chi phí giống chỉ chiếm khoảng 8% giá thành, nhưng lại ảnh hưởng lớn đến thành công của vụ nuôi. Hiện nay phần lớn tôm bố mẹ vẫn phải nhập khẩu, trong khi việc kiểm soát chất lượng còn nhiều hạn chế.

Vì vậy, người nuôi cần chủ động hơn trong việc kiểm tra chất lượng con giống, lựa chọn cơ sở sản xuất uy tín và theo dõi chặt chẽ nguồn giống trước khi thả nuôi.

Anh Trần Phúc Hậu (xã Bình Đại) cho biết những năm gần đây dịch bệnh trên tôm diễn biến phức tạp, đặc biệt là bệnh EHP và đốm trắng. Để giảm rủi ro, anh chuyển sang mô hình nuôi hạn chế kháng sinh, kết hợp sử dụng các chế phẩm từ thảo dược nhằm tăng sức đề kháng cho tôm. Đồng thời, anh luôn yêu cầu cơ sở cung ứng con giống cam kết tôm bố mẹ và tôm giống sạch bệnh.

Qua thử nghiệm trên 10 ao nuôi trong mùa mưa năm 2025, chỉ có 2 ao xuất hiện bệnh đốm trắng, thấp hơn đáng kể so với nhiều vùng nuôi lân cận.

Theo ông Phạm Minh Truyền, từ các ý kiến của nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi tại hội thảo, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long sẽ tổng hợp, xây dựng cẩm nang hướng dẫn kỹ thuật nhằm hỗ trợ nông dân nuôi tôm hiệu quả và bền vững hơn.