Thông tin về Đề án cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030, ngày 18/8, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), cho biết một trong những điểm mới quan trọng của Đề án là xây dựng tổng đài cấp cứu quốc gia, tạo đầu mối thống nhất tiếp nhận và điều phối các cuộc gọi khẩn nguy trên phạm vi cả nước.
Theo đó, tổng đài cấp cứu sẽ do lực lượng công an và y tế phối hợp trực tiếp tiếp nhận, xử lý thông tin. 34 tỉnh, thành phố sẽ có 34 tổng đài đầu mối để tiếp nhận các cuộc gọi được chuyển tiếp, qua đó hình thành mạng lưới điều hành thống nhất từ Trung ương đến địa phương.
Đề án cũng hướng tới việc thống nhất một đầu số cấp cứu trên toàn quốc, đồng thời phân nhánh đến từng địa phương. Hệ thống sẽ có khả năng sàng lọc, định danh số điện thoại, địa chỉ và vị trí của người gọi, giúp lực lượng chức năng nhanh chóng xác định tình huống và điều động phương tiện phù hợp.
Theo TS Hà Anh Đức, việc sàng lọc cuộc gọi cũng nhằm hạn chế tình trạng gọi sai mục đích, cuộc gọi quấy rối, qua đó dành nguồn lực cho những trường hợp thực sự cần cấp cứu.
Bác sĩ của Trung tâm Cấp cứu 115 cấp cứu nạn nhân ngừng tuần hoàn trên đường phố. Ảnh: TTCC 115.
Thực tế, tổng đài 115 hiện tiếp nhận hàng triệu cuộc gọi mỗi năm, song có thời điểm tỷ lệ cuộc gọi không đúng mục đích lên tới 90% do chưa được sàng lọc, hướng dẫn đầy đủ. Việc xây dựng tổng đài cấp cứu quốc gia được kỳ vọng sẽ khắc phục điểm nghẽn này, đồng thời nâng cao hiệu quả điều phối cấp cứu ngoại viện.
Cùng với việc xây dựng tổng đài, mạng lưới cấp cứu ngoại viện sẽ được tổ chức theo hướng không phân biệt nguồn lực công hay tư. Những đơn vị đáp ứng đủ điều kiện đều có thể tham gia mạng lưới và chịu sự điều phối của tổng đài.
Mục tiêu là từng bước hình thành hàng nghìn điểm cấp cứu ngoại viện trên cả nước, mỗi điểm có thể bố trí nhiều phương tiện, bảo đảm khả năng tiếp cận người bệnh nhanh hơn.
Một trong những giải pháp đáng chú ý của Đề án là xây dựng nền tảng số phục vụ điều phối cấp cứu ngoại viện. Nền tảng này đang được thí điểm tại Hải Phòng trước khi đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng trên toàn quốc.
Thông qua bản đồ số, vị trí các xe cứu thương đang ứng trực hoặc di chuyển có thể được cập nhật, giúp tổng đài xác định phương tiện phù hợp và gần người bệnh nhất để điều động.
Mạng lưới phương tiện cũng sẽ được mở rộng theo điều kiện địa hình của từng khu vực. Bên cạnh xe cứu thương, các phương tiện như xuồng cấp cứu có thể được tính đến tại những địa bàn sông nước; trong khi các khu vực miền núi có thể sử dụng phương tiện phù hợp với địa hình đặc thù.
Đáng chú ý, dữ liệu điều phối cấp cứu sẽ cho phép nhân viên y tế kết nối cuộc gọi hình ảnh với bác sĩ chuyên khoa trong quá trình vận chuyển. Qua đó, bác sĩ có thể hỗ trợ từ xa, hướng dẫn xử trí ban đầu và giúp lựa chọn cơ sở y tế phù hợp trước khi người bệnh tới bệnh viện.
Việc chuyển tuyến cũng được định hướng theo nguyên tắc đưa người bệnh đến bệnh viện phù hợp và gần nhất, thay vì chỉ đơn thuần vận chuyển đến cơ sở y tế gần nhất. Trong quá trình vận chuyển, lực lượng cảnh sát giao thông sẽ phối hợp điều tiết, tạo điều kiện để xe cấp cứu được ưu tiên lưu thông, lựa chọn tuyến đường ngắn và hạn chế ảnh hưởng của ùn tắc giao thông.
Theo Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, một trong những hạn chế hiện nay của hệ thống cấp cứu ngoại viện là số lượng xe cứu thương còn thấp. Việt Nam mới đạt khoảng 0,3 xe cứu thương/100.000 dân, trong khi mức khuyến nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) là 1 xe/100.000 dân. Để đạt mức tối thiểu này, cả nước cần khoảng 1.000 xe cứu thương đạt chuẩn, tức tăng hơn 3 lần so với hiện nay.
Đề án vì thế đặt mục tiêu bổ sung phương tiện, chuẩn hóa trang thiết bị và mở rộng mạng lưới cấp cứu ngoại viện. Dự kiến trong tháng 10/2026, Bộ Y tế sẽ ban hành thông tư hướng dẫn cụ thể về cơ chế tài chính, tiêu chuẩn trang thiết bị đối với xe cứu thương, xe cấp cứu và xe vận chuyển người bệnh.
Không chỉ đầu tư cho hệ thống chuyên nghiệp, Đề án còn hướng tới việc nâng cao năng lực sơ cấp cứu ngay trong cộng đồng. Trong những năm tới, khoảng 3% dân số dự kiến được hướng dẫn các kỹ năng sơ cấp cứu cơ bản, như hồi sức tim phổi và ép tim ngoài lồng ngực.
Mục tiêu cuối cùng là đưa lực lượng cấp cứu đến với người dân nhanh hơn, đúng phương tiện, đúng tuyến và đúng “thời gian vàng”, qua đó giảm tử vong và di chứng do tai nạn, thương tích và các bệnh lý cấp tính.
