Từ lớp tập huấn đến từng vườn bưởi, tri thức khoa học giúp nông dân thay đổi tư duy, chuẩn hóa sản xuất, nâng chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe, kiến thức đã trở thành “đầu vào” quan trọng không kém khâu chọn giống, phân bón hay nguồn nước.
Muốn trái bưởi bán được giá, đi được xa thì phải đáp ứng đúng yêu cầu của thị trường, từ mẫu mã, chất lượng, độ đường đến an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.
Chính vì thế, nhiều nhà vườn đã thay đổi tư duy sản xuất. Thay vì trồng theo kinh nghiệm rồi chờ thương lái đến mua, họ chủ động tìm hiểu thị trường cần gì để sản xuất đúng ngay từ đầu. Đó cũng là bước chuyển quan trọng trên hành trình tri thức hóa nông dân.
Gia đình ông Trịnh Ngọc Trung, ở ấp Quê Hưng, xã Giao Long, có hơn 1 ha với khoảng 3.700 gốc bưởi da xanh. Nhiều năm trước, mọi kinh nghiệm chăm sóc đều được ông tích lũy từ thực tế sản xuất. Nhưng sau khi dự những lớp tập huấn, ông nhận ra muốn nâng giá trị trái bưởi xuất khẩu thì phải thay đổi ngay từ quy trình canh tác: Tưới nước, bón phân, quản lý sâu bệnh đến ghi chép nhật ký…đều được thực hiện bài bản hơn.
Sự thay đổi lớn nhất không nằm ở cây bưởi, mà ở chính cái cách người trồng bưởi xuất khẩu suy nghĩ áp dụng. Từ cách bón phân, chăm cây đến xử lý sâu bệnh, mọi công việc đều hướng tới một mục tiêu chung làm ra trái bưởi đúng với yêu cầu của thị trường.
Tại vườn của ông Bùi Văn Chỉnh, hành trình ấy cũng đang diễn ra mỗi ngày. Dù nhiều năm sản xuất theo VietGAP và GlobalGAP, ông vẫn tiếp tục học hỏi. Bởi muốn bưởi xuất khẩu, không chỉ cần sản xuất an toàn, mà còn phải hiểu doanh nghiệp và thị trường cần gì để làm đúng ngay từ đầu.
Hai câu chuyện, hai nhà vườn nhưng cùng chung một sự thay đổi, từ làm theo kinh nghiệm sang sản xuất theo yêu cầu của thị trường.
Đó cũng là mục tiêu của tri thức hóa nông dân, không chỉ dạy kỹ thuật, mà quan trong hơn là giúp người nông dân hiểu vì sao phải làm đúng quy trình để sản phẩm có thể đi xa. Tuy nhiên, xuất khẩu không thể chỉ dựa vào một vài vườn bưởi đạt chuẩn.
Muốn đáp ứng những đơn hàng lớn, cần có cả một vùng nguyên liệu đồng đều về chất lượng.
Tại Giao Long, HTX Nông nghiệp hữu cơ đang trở thành cầu nối giữa nông dân và doanh nghiệp. Từ hướng dẫn kỹ thuật, xây dựng mã số vùng trồng, ghi chép nhật ký điện tử sản xuất đến liên kết tiêu thụ, tất cả đều hướng tới mục tiêu tạo ra những trái bưởi đạt chuẩn ngay từ vườn.
Từ những vườn bưởi riêng lẻ, người nông dân đang cùng nhau tạo nên một vùng nguyên liệu thống nhất về quy trình và chất lượng. Đó cũng là lúc doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi sản xuất, không còn chỉ xuất hiện vào mùa thu hoạch, mà trở thành người đồng hành với nhà vườn, đưa yêu cầu của thị trường đến ngay từ khâu chăm sóc để mỗi trái bưởi khi thu hoạch đều mở đường hướng tới tiêu chuẩn xuất khẩu.
Những cuốn sổ ghi chép, mã số vùng trồng hay mã QR truy xuất nguồn gốc giờ đây đã trở thành “người bạn đồng hành” của nhiều nhà vườn. Đó không chỉ là yêu cầu để xuất khẩu, mà còn giúp người trồng quản lý tốt hơn từng công đoạn sản xuất và nâng cao giá trị cho trái bưởi.
Kiến thức cũng không dừng lại sau mỗi lớp tập huấn. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, người nông dân có thể xem lại video kỹ thuật, tra cứu tài liệu và cập nhật những quy định mới của thị trường. Nhờ đó, việc sản xuất ngày càng chủ động, bài bản và bắt kịp yêu cầu của xuất khẩu.
Một lớp tập huấn có thể chỉ diễn ra trong vài ngày, nhưng những kiến thức được tiếp nhận sẽ còn theo người nông dân suốt nhiều mùa vụ. Khi tri thức hiện diện trong từng cuốn nhật ký canh tác, từng mã số vùng trồng và từng quy trình sản xuất, sự thay đổi sẽ bắt đầu từ mỗi vườn cây rồi lan rộng ra cả vùng nguyên liệu.
Từ biết cách trồng bưởi đến biết làm ra trái bưởi mà thị trường cần là một bước chuyển lớn trong tư duy sản xuất của người nông dân hôm nay.
Và đây cũng là ý nghĩa thiết thực của việc đưa khoa học đến đồng ruộng, để người nông dân làm chủ kỹ thuật, làm chủ thị trường và góp phần đưa trái bưởi Việt Nam vươn xa hơn trên thị trường quốc tế.
