Thủy lợi đa mục tiêu mở không gian phát triển mới cho Tây Ninh

Kính chào quý vị và các bạn!

Thưa quý vị, từng được biết đến như “chảo lửa” của miền Đông Nam Bộ với khí hậu khắc nghiệt, mùa khô kéo dài và tình trạng thiếu nước tưới. Từ một vùng đất nhiều thách thức về nguồn nước, Tây Ninh đang chuyển mình mạnh mẽ. Thủy lợi không chỉ giải bài toán tưới tiêu mà ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh và thích ứng với biến đổi khí hậu. Mời quý vị cùng theo dõi phóng sự.

Lời bình: Nếu Hồ Dầu Tiếng được ví như “trái tim” của hệ thống thủy lợi, thì hàng nghìn tuyến kênh, rạch chính là những “mạch máu” đưa nguồn nước đến các vùng sản xuất, khu dân cư và khu công nghiệp.

Không chỉ đầu tư các tuyến kênh chính, Tây Ninh đang chú trọng hoàn thiện hệ thống thủy lợi nội đồng, nhất là các tuyến kênh cấp 2, cấp 3… để đưa nước đến tận chân ruộng, nâng cao hiệu quả tưới tiêu và chủ động nguồn nước phục vụ sản xuất.

Tại ấp Dầu Dừa, xã Châu Thành, tuyến kênh cấp 2 TN196 dài 655 m vừa được bê tông hóa, phục vụ tưới cho khoảng 89 ha đất sản xuất. Từ tuyến kênh đất thường xuyên gặp khó khăn trong dẫn nước, nay được kiên cố hóa, đồng thời kết hợp đường giao thông dọc kênh, giúp người dân nâng cao sản xuất.

 Băng ông Phạm Quang Trải - ấp Dầu Dừa xã Châu Thành

“Tôi có 3 ha đất trồng sắn, vừa thu hoạch xong thì chuẩn bị xuống giống lúa. Năm nay, Nhà nước đầu tư làm tuyến kênh cấp hai này, tôi rất phấn khởi vì việc lấy và dẫn nước thuận lợi hơn. Hy vọng vụ lúa năm nay sẽ đủ nước, đạt năng suất cao. Mấy năm trước, việc lấy nước rất khó khăn nên sản xuất lúa không đạt. Năm nay, có kênh mới, chắc chắn hiệu quả sẽ tốt hơn”.

Băng ông Phạm Văn Nhâm - Trưởng ấp Dầu Dừa xã Châu Thành

“Trên địa bàn ấp, vừa qua Nhà nước đã đầu tư kênh TN19-54 và TN19-56. Ấp vẫn còn kênh TN19-9 chưa được đầu tư. Đây là tuyến kênh cấp hai, nên tôi cũng kiến nghị các ngành, các cấp, Đảng và Nhà nước quan tâm, hỗ trợ đầu tư để bảo đảm nguồn nước tưới, phục vụ bà con sản xuất nông nghiệp tốt hơn”.

Không chỉ cung cấp nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, hệ thống thủy lợi Tây Ninh còn mở ra hướng phát triển thủy sản, đa dạng hóa sinh kế cho người dân.

Sau hơn 15 năm đưa vào sử dụng, tuyến kênh TN17 qua xã Châu Thành với nguồn nước dồi dào, cùng định hướng chuyển đổi sản xuất và sự thích ứng của người dân, đã tạo điều kiện để nghề nuôi cá phát triển dọc tuyến. Riêng tại ấp Suối Nguồn, dù đoạn kênh đi qua địa bàn không dài, đã có hơn 10 hộ tận dụng nguồn nước để nuôi cá, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất và thu nhập.

Bà Kiều Thị Bắc xã Châu Thành

“Kênh TN17 này thì nói chung nguồn nước cũng thuận lợi cho bà con, nên việc lấy nước ra vào cũng thuận lợi, chứ cũng không gặp khó khăn gì. Nói chung, cá thì nuôi từ 5 tháng mới xuất một lần. Tùy theo mình nuôi, cứ nuôi luân canh vậy đó, ao trống thì mình thả giống lên nuôi. Nói ngay là mình lớn tuổi rồi nên chỉ làm lứa 6-7 tấn thôi, chứ cũng không nuôi được nhiều. Nếu được giá thì một lứa cá cũng chỉ được vài chục triệu thôi, chứ cũng không có lợi nhiều”.

Ông Nguyễn Tuấn Anh Phó Trưởng phòng kinh tế xã Châu Thành

“Với đặc thù xã Châu Thành là xã nông nghiệp, vì vậy hệ thống thủy lợi là một trong những công trình quan trọng ở địa phương. UBND xã đang tích cực phối hợp với đơn vị chuyên ngành thủy lợi để tổ chức rà soát các tuyến kênh trên địa bàn, đảm bảo công tác tưới tiêu; bê tông hóa, gia cố các tuyến kênh để đảm bảo lưu lượng nước tưới, phục vụ sản xuất cho bà con. Đồng thời, xã cũng thường xuyên ghi nhận ý kiến đóng góp của bà con về những vấn đề, sự cố xảy ra để tích cực tham gia xử lý”.

Không chỉ phục vụ sản xuất nông nghiệp, hệ thống thủy lợi ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với phát triển công nghiệp Tây Ninh, nhất là ngành chế biến tinh bột sắn – một trong những ngành sản xuất chủ lực, gắn chặt với vùng nguyên liệu của tỉnh.

Hệ thống thủy lợi được đầu tư, nâng cấp đồng bộ góp phần bảo đảm nguồn nước cho sản xuất, tạo điều kiện để các nhà máy chế biến tinh bột sắn duy trì hoạt động ổn định, đồng thời tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu và công nghiệp chế biến.

Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh Quản lý sản xuất, điều hành Công ty TNHH MTV Định Khuê 

“Hiện nay, theo quy định của Nhà nước, trên một tấn sản phẩm phải sử dụng 15 khối nước sạch. Còn lượng nước tiêu thụ nhiều hay ít thì tùy thuộc vào sản lượng sản phẩm mà mình sản xuất ra, từ đó tính theo lượng tiêu thụ nước. Tỉnh Tây Ninh là một tỉnh có hệ thống tưới tiêu phải nói là đạt chuẩn. Đối với ngành chế biến sắn trên địa bàn tỉnh, các nhà máy cũng có điều kiện thuận lợi, đó là thiên thời, địa lợi. Nguồn nước nhìn chung cũng dồi dào, nên các nhà máy cũng thuận lợi trong việc chế biến”.

Sau sáp nhập, hệ thống thủy lợi Tây Ninh được mở rộng về quy mô, tạo nền tảng bảo đảm thuỷ lợi đa mục tiêu. Tuy nhiên, nhiều tuyến kênh, rạch sau thời gian khai thác đã xuống cấp, bồi lắng, cần được nạo vét, khơi thông để nâng cao năng lực tưới, tiêu trong bối cảnh nhu cầu sử dụng và tiêu thoát nước ngày càng tăng.

Thực trạng này đang hiện hữu tại tuyến Suối Bà Tươi dài khoảng 9,5 km. Sau nhiều năm khai thác, nhiều đoạn tuyến bị bồi lắng, co hẹp dòng chảy, bờ kênh sạt lở, ảnh hưởng đến khả năng tiêu thoát nước.

Đây là tuyến tiêu thoát nước quan trọng cho hơn 10.000 ha đất Khu công nghiệp Phước Đông - Bời Lời, khu dân cư và đất sản xuất. Trong bối cảnh mùa mưa năm 2026, việc sớm nâng cấp, mở rộng tuyến Suối Bà Tươi là yêu cầu cấp thiết, nhằm khơi thông dòng chảy, nâng năng lực tiêu thoát nước và hạn chế ngập úng cho khu vực.

Băng Ông Nguyễn Văn Việt Danh - Trưởng phòng quản lý dự án thuỷ lợi - Ban QLDA công trình NN tỉnh Tây Ninh

“Theo kế hoạch, dự án dự kiến đầu tư trong giai đoạn 2029-2031. Tuy nhiên, thời gian qua, tình trạng mưa lớn gây ngập úng tại khu vực Khu công nghiệp Phước Đông - Bời Lời, do nước từ kênh tiêu Số Cầu Đốt và suối Bà Tươi đổ về, cho thấy nhu cầu đầu tư dự án là cấp thiết. Do đó, Ban Quản lý dự án kiến nghị đưa dự án vào thực hiện trong giai đoạn 2026-2030. Hiện Ban đã trình báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư, đồng thời Sở Tài chính đang lấy ý kiến các sở, ngành liên quan. Ban Quản lý dự án tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, tổng hợp ý kiến để trình UBND tỉnh xem xét, phê duyệt chủ trương đầu tư”.

Băng Ông Trần Quang Vinh - Chi cục Trưởng Chi cục Thuỷ lợi tỉnh Tây Ninh. 

 “Theo định hướng phát triển hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn tỉnh theo Quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, việc phát triển hệ thống thủy lợi theo hướng đa mục tiêu là rất cần thiết.  Hiện nay, nguồn lực đầu tư của tỉnh còn rất hạn chế, chủ yếu tập trung đầu tư những công trình lớn, những công trình đã được triển khai trong giai đoạn 2021 - 2025 và cần hoàn thiện trong giai đoạn 2026 - 2030. Trong thời gian tới, ngành sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh để đề xuất đầu tư kịp thời, sử dụng nguồn vốn đầu tư công và các nguồn vốn hợp pháp khác, làm sao sớm xử lý, nạo vét tốt để phục vụ tiêu thoát nước, phòng, chống ngập úng và kết hợp với phòng, chống thiên tai trên địa bàn tỉnh”.

Từ những dòng nước được dẫn về đồng ruộng, đến những công trình tiêu thoát nước bảo vệ khu dân cư, khu công nghiệp trước nguy cơ ngập úng, mỗi công trình thủy lợi hôm nay đều đang góp phần kiến tạo một nền tảng phát triển mới cho Tây Ninh. Đó không chỉ là những tuyến kênh hay hồ chứa, mà còn là hạ tầng chiến lược bảo đảm an ninh nguồn nước, an ninh lương thực và nâng cao khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu. Khi từng dòng chảy được khơi thông, từng công trình được đầu tư đồng bộ và phát huy hiệu quả, cũng là lúc những giá trị bền vững được vun đắp cho hôm nay và mai sau. Đầu tư cho thủy lợi không chỉ là đầu tư cho sản xuất, mà còn là đầu tư cho tương lai, nơi nguồn nước tiếp tục nuôi dưỡng con người, phát triển kinh tế và gìn giữ sự thịnh vượng của cả một vùng đất.

MC DẪN CUỐI

Thưa quý vị, Trong kỷ nguyên sản xuất tuần hoàn và kinh tế xanh, Tây Ninh đang từng bước xây dựng hệ thống thủy lợi hiện đại, đa mục tiêu, không chỉ đáp ứng nhu cầu sản xuất và dân sinh mà còn tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu sử dụng nước ngày càng gia tăng.

Từ những công trình thủy lợi hôm nay, một nền tảng phát triển mới đang được hình thành, góp phần đưa Tây Ninh vươn lên mạnh mẽ, hướng tới một nền nông nghiệp xanh, hiện đại và bền vững.

Xin cảm ơn quý vị đã theo dõi chương trình.

Kính chào và hẹn gặp lại!