'Một vốn bốn lời' nhờ phân hủy rơm rạ bằng chế phẩm sinh học
Thứ Bảy 13/06/2026 , 14:34 (GMT+7)
Diện tích những cánh đồng được phân hủy rơm rạ bằng chế phẩm tăng lên rõ rệt. Nông dân ngày càng thấy được lợi ích nhiều mặt từ hoạt động này.
Một số hộ dân tại tỉnh Quảng Trị xử lý rơm rạ bằng cách đốt hoặc vùi lấp tự nhiên dẫn đến nhiều hệ lụy về môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, lãng phí nguồn hữu cơ. Rơm rạ không được xử lý đúng cách còn là nơi tồn lưu nguồn sâu bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và năng suất cây trồng. Tỉnh Quảng Trị đang nỗ lực ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, đặc biệt là sử dụng chế phẩm sinh học để xử lý rơm rạ tại ruộng để cải thiện tình hình.
Sau khi thu hoạch vụ đông xuân, trên nhiều cánh đồng của tỉnh Quảng Trị, nông dân thường đốt rơm rạ để đẩy nhanh tiến độ gieo cấy vụ hè thu. Tuy nhiên, cách xử lý này kéo theo nhiều hệ lụy về môi trường, gây lãng phí nguồn tài nguyên phụ phẩm hữu cơ.
Trước thực trạng đó, vụ hè thu 2026, Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị phối hợp với Tập đoàn Quế Lâm triển khai mô hình xử lý rơm rạ sau thu hoạch tại đồng ruộng ở các xã Lệ Ninh, Trường Ninh, Hoàn Lão, Vĩnh Thủy, Vĩnh Linh, Gio Linh với tổng diện tích 120ha. Sau khi được tập huấn, được hỗ trợ một phần vật tư đầu vào, bà con nông dân hồ hởi đón nhận.
Phỏng vấn Bà NGUYỄN THỊ THƯƠNG HTX Dịch vụ Nông nghiệp Lộc Long, xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị:
“Gặt xong, thường rơm rạ được đốt. Máy cày xong là gieo. Cũng không biết hậu quả thế nào. Tôi nghĩ, xử lý rơm rạ theo cách này thì hiệu quả hơn. Sau khi tham gia tập huấn thì thấy cách xử lý rơm rạ này tốt hơn đốt, năng suất sẽ tốt hơn. Chúng tôi rất phấn khởi vì được hỗ trợ kỹ thuật và vật tư hỗ trợ”.
Phỏng vấn Ông NGUYỄN VĂN HỀ, Phó Giám đốc HTX Dịch vụ Nông nghiệp Lộc Long, xã Trường Ninh, tỉnh Quảng Trị:
“Thu hoạch xong vụ đông xuân, đại bộ phận bà con đốt rơm rạ để làm vụ hè thu. Sau khi được tập huấn, HTX yêu cầu bà con vệ sinh quanh đồng ruộng còn rơm rạ sẽ dùng chế phẩm sinh học, vôi bón vào để bục sẽ là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng cho đồng ruộng, tơi xốp đất. Bà con rất phấn khởi. Qua vụ này, nếu hiệu quả đề nghị tiêp tục triển khai, HTX sẽ đăng ký mua chế phẩm cung ứng cho bà con”.
Để nông dân thấy được hiệu quả của mô hình, trong quá trình triển khai, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị tuân thủ về mặt kỹ thuật, chọn đất vừa thu hoạch lúa đông xuân còn nguyên gốc rạ tại những khu vực chủ động về nguồn nước và luôn duy trì 2-3 cm trong giai đoạn xử lý ban đầu, 5-7 cm trong thời gian ủ rơm rạ; không để ruộng khô hoặc ngập sâu kéo dài.
Vật tư đầu vào được sử dụng bao gồm vôi bột 560kg/ha, chế phẩm sinh học xử lý gốc rạ Lacto Powder Quế Lâm 20 kg/ha.
Sau khi rải chế phẩm, ruộng phải được lồng/phay đảm bảo trộn đều chế phẩm với rơm rạ và đất. Rơm rạ được vùi đều trong lớp đất canh tác. Thời gian ủ rơm rạ tối thiểu 7-8 ngày trước khi gieo cấy. Rơm rạ phải được phân hủy cơ bản, không còn hiện tượng thối rữa gây ngộ độc hữu cơ cho cây trồng. Sau xử lý, mặt ruộng phải được bừa, san phẳng, đảm bảo điều kiện thuận lợi cho gieo cấy và sinh trưởng của cây lúa vụ tiếp theo.
Phỏng vấn Ông NGUYỄN THANH HẢI, Cán bộ kỹ thuật phòng chuyển giao kỹ thuật, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị:
“Sử dụng chế phẩm sinh học Lacto Powder đưa vào xử lý đồng ruộng nhằm cải tạo, tận thu phụ phẩm gốc rạ nhằm xử lý rơm rạ, cải tạo đất, thay đổi tập quán của người dân, mang lại chất hữu cơ trên đồng ruộng. Sử dụng chế phẩm sinh học đem lại nhiều lợi ích như cải tạo đất, làm đất tơi xốp, tăng hàm lượng phân vi sinh, chống nghẹt rễ, giảm phèn, nâng cao hệ sinh vật có lợi cho đất”.
Việc xử lý rơm rạ tại đồng ruộng giúp nông dân tận dụng được nguồn hữu cơ sẵn có để cải tạo đồng ruộng và giảm thiểu ô nhiễm môi trường do việc đốt rơm rạ gây ra. Đây là một hướng đi bền vững trong sản xuất nông nghiệp hiện nay.
Tuy nhiên, sử dụng chế phẩm vi sinh xử lý rơm rạ cần lưu ý một số vấn đề.
Phỏng vấn Bà NGUYỄN HỒNG PHƯƠNG, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Trị:
“Khi sử dụng chế phẩm sinh học để xử lý rơm rạ thì bà con cần tuân thủ hướng dẫn của cơ quan chuyên môn, đặc biệt là phải đảm bảo ẩm độ, nhiệt độ cũng như kỹ thuật xử lý, đảm bảo vi sinh vật trong men vi sinh hoạt động tối đa, giúp việc xử lý rơm rạ đạt yêu cầu đề ra”.
Rơm rạ được coi là một phụ phẩm có giá trị phục vụ chăn nuôi trâu bò. Tuy nhiên, với việc cơ giới hóa trong nông nghiệp ngày càng phát triển, số lượng trâu bò chăn nuôi nông hộ giảm xuống. Rơm rạ cần được thu gom, xử lý đúng cách để trở thành nguồn dinh dưỡng phục vụ sản xuất và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Đây là mô hình cần được triển khai nhân rộng để hướng tới một nền nông nghiệp tuần hoàn, bền vững, giảm phát thải.
