Biển Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò là không gian phát triển chiến lược của quốc gia, động lực tăng trưởng quan trọng, cánh cửa để Việt Nam hội nhập với thế giới.
Kinh tế biển - Khát vọng vọng mạnh giàu
Biển Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò là không gian phát triển chiến lược của quốc gia, động lực tăng trưởng quan trọng, cánh cửa để Việt Nam hội nhập với thế giới.
Việt Nam có hơn 1 triệu km² vùng biển, gấp hơn 3 lần diện tích đất liền. Biển không chỉ là không gian sinh tồn, nơi phát triển thủy sản, hàng hải, dầu khí hay du lịch… mà còn là không gian cho những ngành kinh tế mới: năng lượng tái tạo ngoài khơi, logistics biển, nuôi biển công nghệ cao, đô thị biển, kinh tế tuần hoàn và kinh tế xanh.
21/34 tỉnh, thành phố ven biển hiện đóng góp khoảng một nửa GDP cả nước.
Biển Việt Nam đang khẳng vai trò là không gian phát triển chiến lược của quốc gia, là động lực tăng trưởng quan trọng, là cánh cửa để Việt Nam hội nhập sâu rộng với thế giới.
Nghị quyết số 36 của Trung ương về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã khẳng định: “Việt Nam phải trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển, phát triển bền vững, thịnh vượng, an ninh và an toàn.” Từ nay đến năm 2030 phấn đấu các ngành kinh tế thuần biển đóng góp khoảng 10% GDP cả nước; kinh tế của 21 tỉnh, thành phố ven biển ước đạt 65 - 70% GDP cả nước.
Văn kiện Đại hội lần thứ XIV của Đảng nêu rõ, phát triển kinh tế - xã hội các vùng và liên vùng, nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của từng địa phương và toàn vùng. Hiện nay, trong bối cảnh tổ chức lại không gian phát triển và điều chỉnh địa giới hành chính, các tỉnh, thành phố ven biển được nhìn nhận không chỉ như những đơn vị hành chính riêng lẻ mà là các mắt xích trong một chuỗi không gian kinh tế biển liên hoàn. Đặc biệt là khu vực miền Trung, sau khi hợp nhất các tỉnh, thành phố, đều có biển. Trong đó, hầu hết các địa phương đều có cảng biển, khu kinh tế biển, thậm chí có địa phương có 2 đến 3 cảng biển lớn.
Theo quy hoạch tổng thể khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên vùng bờ thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, các vùng đất ven biển và các hải đảo được sắp xếp, phân bổ theo 4 vùng kinh tế - xã hội gồm: Vùng phía bắc từ Quảng Ninh đến Ninh Bình; vùng Bắc Trung bộ và duyên hải Trung bộ từ Thanh Hóa đến Gia Lai; vùng Đông Nam bộ, gồm Bà Rịa - Vũng Tàu và TP.HCM; vùng Tây Nam bộ từ Vĩnh Long đến Cà Mau.
Biển Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò quan trong trọng tiến trình phát triển đất nước. Báo cáo năm 2025 của Ngân hàng Thế giới cho thấy giá trị gia tăng gộp (GVA) của các ngành kinh tế biển Việt Nam đã tăng từ 5,04% lên 5,83% trong thập kỷ qua. Đáng chú ý, lĩnh vực này tạo ra khoảng 8% tổng số việc làm cả nước và các hệ sinh thái biển, ven biển đóng góp thêm khoảng 0,6% vào GVA toàn quốc.
Trong số các ngành kinh tế biển của đất nước thì Kinh tế hàng hải và Logistics được coi trụ cột quan trọng. Nếu giao thông vận tải biển được ví như mạch máu lưu thông hàng hóa quốc tế thì cảng biển và hậu cần là công cụ kết nối trực tiếp với mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt nội địa nhằm thúc đẩy các khu kinh tế ven biển phát triển. Cả nước hiện có 32 tuyến vận tải biển; 310 cảng, bến cảng có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn nhất thế giới, thu hút 40 hãng tàu quốc tế. Đặc biệt, nước ta có 3 cảng biển nằm trong tốp 50 cảng container lớn nhất thế giới. Đội tàu biển Việt Nam đứng thứ 3 ASEAN và thứ 27 toàn cầu, với độ tuổi trung bình 15,5 năm. Với truyền thống lâu đời, gần 90 doanh nghiệp và hơn 400 cơ sở đóng mới phương tiện thủy đã đưa ngành đóng tàu nước ta lên vị trí xếp hạng thứ 7 thế giới. Đây là nền tảng để Việt Nam vươn lên trở thành mắt xích chiến lược trong chuỗi logistics toàn cầu.
Thủy sản được xác định là ngành kinh tế mũi nhọn quốc gia, chiếm 4-5% GDP;9-10% tổng kim ngạch xuất khẩu quốc gia. Tổng sản lượng thủy sản năm 2025 đạt 9,78 triệu tấn. Trong đó khai thác là 3,8 triệu tấn, nuôi trồng là 5,9 triệu tấn. Giá trị xuất khẩu liên tục tăng trưởng, năm 2025 đạt 11,3 tỷ USD. Đặc biệt, ngành hiện tạo việc làm cho hơn 4 triệu người, góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an sinh xã xã hội. Giai đoạn 2030-2045, thủy sản phấn đấu sẽ là ngành kinh tế thương mại hiện đại, bền vững, có trình độ quản lý, khoa học công nghệ tiên tiến; là trung tâm chế biến thủy sản sâu, thuộc nhóm ba nước sản xuất và xuất khẩu thủy sản dẫn đầu thế giới; giữ vị trí quan trọng trong cơ cấu các ngành kinh tế nông nghiệp và kinh tế biển, góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh, giữ vững độc lập, chủ quyền biển đảo của Tổ quốc.
Du lịch biển, đảo là một trong 4 dòng sản phẩm chính của du lịch Việt Nam. Đây là nội dung được khẳng định trong Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 22/1/2020. Với bờ biển dài trên 3.260 km và gần 3.000 hòn đảo lớn nhỏ, đây là khu vực sở hữu 07/13 di sản thế giới ở Việt Nam; 06/08 khu dự trữ sinh quyển, nhiều vườn quốc gia, các khu bảo tồn thiên nhiên. Trong số 25 Vườn Quốc gia ở Việt Nam thì có 4 VQG trên đảo. Vùng ven biển có 22/55 khu bảo tồn thiên nhiên. Tạp chí Forbes của Mỹ đã bầu chọn bãi biển Đà Nẵng là 1 trong 6 bãi tắm quyến rũ nhất hành tinh. Tạp chí Time (Mỹ) bình chọn đảo Phú Quốc là hòn đảo có sức hút và nằm trong 100 điểm đến hấp dẫn nhất. Phú Quốc và Côn Đảo nằm trong 10 đảo hàng đầu của Đông Nam Á, vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới.
Năm 2025 vừa qua đã ghi nhận sự bùng nổ của du lịch biển. Dẫn đầu danh sách các điểm đến ven biển là Quảng Ninh với hơn 21 triệu lượt khách,Đà Nẵng với 17,3 triệu lượt và Khánh Hòa) với 16,4 triệu lượt khách. Đề án Phát triển du lịch biển, đảo và vùng ven biển đến năm 2020 đã tạo cơ sở để ngành du lịch Việt Nam hướng tới sản phẩm du lịch hấp dẫn gắn với tài nguyên biển đảo có sức hút với khách du lịch trong nước và quốc tế.
---------------------------------------
Có thể khẳng định rằng, kinh tế biển là một hệ thống kết nối đa ngành, bao trùm lên đến hàng chục lĩnh vực liên quan đến khai thác, bảo tồn và phát triển không gian biển. Sự kết nối này tạo ra các chuỗi giá trị xuyên suốt từ đất liền ra hải đảo, gắn liền với quốc phòng, phát triển bền vững và giao lưu hợp tác quốc tế.
Từ Quảng Ninh với mô hình phát triển cảng biển - du lịch - dịch vụ tổng hợp…Đến Khánh Hòa với định hướng trung tâm kinh tế biển quốc gia… Hay Gia Lai đang trở thành trung tâm năng lượng tái tạo ngoài khơi của Việt Nam.
Khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển là chiến lược nhất quán được và đang được hiện thực hóa mạnh mẽ nhờ xu hướng lấn biển mở rộng không gian phát triển và sự bứt phá của khu vực kinh tế tư nhân với vai trò động lực then chốt.
Biển hôm không còn chỉ là tiềm năng, mà đang trở thành nguồn lực quan trọng cho tăng trưởng. Trong mọi chủ trương phát triển kinh tế biển, yếu tố “bền vững” luôn được đặt ở vị trí trung tâm. Tinh thần ấy đang được cụ thể hóa thông qua việc sửa đổi, hoàn thiện hệ thống pháp luật về tài nguyên, môi trường biển và hải đảo.
Hội thảo quốc gia “Hoàn thiện thể chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế biển bền vững” chính là nơi gặp gỡ của các nhà quản lý, nhà khoa học, cách doanh nghiệp và địa phương để tìm lời giải cho bài toán phát triển biển trong giai đoạn mới.
Từ thực tiễn địa phương… đến góc nhìn doanh nghiệp…từ kinh nghiệm quốc tế…đến chiến lược quốc gia…
Tất cả đều đang hướng tới một mục tiêu lớn hơn: biến tiềm năng biển thành sức mạnh phát triển, biến khát vọng đại dương thành động lực đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên tăng trưởng xanh, thịnh vượng và bền vững.
