Ứng dụng khoa học công nghệ đang giúp nông nghiệp đồng bằng sông Cửu Long nâng cao năng suất, giảm chi phí, thích ứng biến đổi khí hậu, tạo nền tảng phát triển bền vững.
LỜI BÌNH
Biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng cao, yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường đang đặt ra nhiều thách thức đối với ngành nông nghiệp. Trong bối cảnh đó, ứng dụng khoa học công nghệ được xem là giải pháp quan trọng giúp nâng cao năng suất, chất lượng nông sản, giảm chi phí sản xuất và hướng đến nền nông nghiệp hiện đại, phát triển bền vững.
Tại nhiều địa phương ở ĐBSCL, khoa học công nghệ đã từng bước đi vào thực tiễn sản xuất. Từ những cánh đồng lúa được cơ giới hóa đồng bộ, những khu nhà màng ứng dụng công nghệ tưới tiên tiến đến các vườn cây ăn trái được quản lý bằng điện thoại thông minh... tất cả đang tạo nên diện mạo mới cho nền nông nghiệp.
PHÁT BIỂU PGS.TS NGUYỄN KHỞI NGHĨA – Phó Trưởng khoa Khoa học đất, Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ: "Hiện nay thì như chúng ta biết là cái vấn đề biến đổi khí hậu ở Đồng bằng sông Cửu Long diễn ra rất cực đoan và mình không thể tiên đoán được. Điều đó làm đất đai suy thoái, mầm bệnh và côn trùng gây hại phức tạp hơn, buộc chúng ta phải có cách quản lý thông minh hơn. Với ý nghĩa đó thì việc ứng dụng khoa học công nghệ trong giai đoạn hiện nay là thật sự cần thiết. Nếu không có công nghệ để tiên đoán, cảnh báo, đo đạc các thông số về đất, môi trường cũng như áp dụng các biện pháp canh tác thân thiện thì sẽ rất khó xây dựng được một nền nông nghiệp bền vững."
Những nhận định của các nhà khoa học đang được minh chứng rõ nét từ thực tế sản xuất.
Tại phường Long Bình, TP Cần Thơ, HTX Nông nghiệp và Thương mại Dịch vụ Minh Anh đang phát triển mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng theo hướng sạch. Hệ thống tưới nhỏ giọt của Israel được ứng dụng để tự động cung cấp nước và dinh dưỡng theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.
Nhờ kiểm soát tốt điều kiện canh tác, mô hình không chỉ hạn chế sâu bệnh, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật mà còn nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
Hiện HTX có diện tích khoảng 1,2 ha với gần 15.000 dây dưa mỗi vụ. Bình quân mỗi năm sản xuất gần 4 vụ, năng suất đạt từ 4 đến 5 tấn trên mỗi 1.000 m². Đồng thời, HTX cũng từng bước xây dựng các tiêu chuẩn VietGAP, OCOP, tạo điều kiện đưa sản phẩm vào siêu thị, các sàn thương mại điện tử và mở rộng thị trường tiêu thụ.
PHÁT BIỂU Anh NGUYỄN THÀNH ĐẠT – Thành viên HTX Nông nghiệp và Thương mại Dịch vụ Minh Anh, phường Long Bình, TP Cần Thơ
"Quy trình mình ở đây là trồng trong nhà màng, ứng dụng công nghệ tưới của Israel. Nó vừa giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật, gần như không sử dụng thuốc hóa học nên giảm dư lượng trên sản phẩm. Nhân công cũng giảm khoảng gấp rưỡi so với bên ngoài. Một năm mình trồng được 4 vụ, trong khi ngoài đồng chỉ khoảng 2 vụ."
Không chỉ trong lĩnh vực rau màu, khoa học công nghệ còn đang tạo chuyển biến mạnh mẽ đối với sản xuất lúa.
Tại HTX Nông nghiệp Hưng Lợi, xã Đại Ngãi, toàn bộ các khâu từ làm đất, gieo sạ, chăm sóc đến thu hoạch đều được cơ giới hóa.
Đặc biệt, sau thu hoạch, rơm rạ được thu gom để làm phân hữu cơ, thức ăn chăn nuôi hoặc nguyên liệu trồng nấm, góp phần giảm tình trạng đốt đồng, hạn chế phát thải khí nhà kính và gia tăng giá trị phụ phẩm nông nghiệp.
Giai đoạn 2020–2025, HTX đã triển khai 7 mô hình sản xuất tiên tiến trên tổng diện tích hơn 410 ha, gồm mô hình lúa hữu cơ, mạ khay - máy cấy, VietGAP, trình diễn giống mới và Đề án phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Các mô hình đều mang lại hiệu quả rõ rệt, giúp nông dân giảm chi phí, tăng lợi nhuận và nâng cao sức cạnh tranh của hạt gạo.
Phát biểu Ông TRƯƠNG VĂN HÙNG – Giám đốc HTX Nông nghiệp Hưng Lợi, xã Đại Ngãi, TP Cần Thơ: "Theo áp dụng quy trình cơ giới hóa trong sản xuất lúa thì hiện nay hợp tác xã đang có kế hoạch thực hiện. Sản xuất cơ giới hóa giúp giảm chi phí nhiều hơn so với lao động thủ công vì máy móc hoạt động hiệu quả hơn..."
Song song với cơ giới hóa, chuyển đổi số cũng đang được nhiều nông dân mạnh dạn ứng dụng trong sản xuất.
Hệ thống tưới tự động, camera giám sát, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR... đang giúp người sản xuất quản lý đồng ruộng hiệu quả hơn, tiết kiệm chi phí, giảm công lao động và nâng cao chất lượng nông sản.
Ông Pếth Hùng là một trong những nông dân tiên phong ứng dụng hệ thống tưới thông minh trên hơn 2 ha vườn cây ăn trái của gia đình.
Thông qua chiếc điện thoại thông minh, toàn bộ hệ thống tưới được điều khiển từ xa, giúp tiết kiệm đáng kể nước tưới, nhân công và thời gian chăm sóc.
Phát biểu Ông PẾTH HÙNG – Xã Tân Bình, TP Cần Thơ: "Hệ thống tưới này được Nhà nước hỗ trợ 50% nên khuyến khích người dân đầu tư. Đây là hệ thống tưới thông minh điều khiển bằng điện thoại. Chỉ cần bấm trên điện thoại là tưới, bấm là tắt. Nhờ vậy tiết kiệm được nước, giảm rất nhiều công lao động. Trước đây tưới 10 công phải mất cả ngày, còn bây giờ chỉ khoảng nửa tiếng là xong."
Thực tế cho thấy, từ ứng dụng công nghệ cao trong nhà màng, cơ giới hóa đồng bộ trên đồng ruộng đến chuyển đổi số trong quản lý sản xuất đều đang mang lại những giá trị thiết thực.
Không chỉ giúp người nông dân giảm chi phí, nâng cao năng suất và chất lượng nông sản, khoa học công nghệ còn góp phần bảo vệ môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính và nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt Nam.
Đây cũng là nền tảng quan trọng để ngành nông nghiệp chuyển mạnh từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế nông nghiệp; phát triển theo hướng sinh thái, tuần hoàn, hiện đại và bền vững; đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong nước và quốc tế.
Văn Vũ - Kim Anh
