| | 30s | Intro: | - Đất đai là nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội, nhưng thu hồi đất luôn là vấn đề nhạy cảm, phát sinh nhiều khiếu nại, khiếu kiện. - Nguyên nhân chủ yếu đến từ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư còn nhiều bất cập như giá bồi thường, chính sách hỗ trợ và chất lượng khu tái định cư. - Luật Đất đai năm 2024 đã có nhiều điểm mới nhằm bảo đảm quyền lợi người có đất bị thu hồi, hướng tới người dân có nơi ở, điều kiện sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. - Các quy định mới sẽ tác động như thế nào đến người dân, doanh nghiệp và quá trình phát triển? |
| | 1,5’ | Cận MC dẫn đầu | MC: Thưa quý vị và các bạn, thu hồi đất để phát triển hạ tầng, đô thị, khu công nghiệp hay các công trình công cộng là yêu cầu tất yếu trong quá trình phát triển đất nước. Tuy nhiên, thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, phần lớn các vụ việc khiếu nại, khiếu kiện về đất đai đều liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Một trong những nguyên nhân là chính sách chưa theo kịp thực tiễn, việc xác định giá đất còn khoảng cách với thị trường, chất lượng khu tái định cư ở nhiều nơi chưa đáp ứng kỳ vọng của người dân. Luật Đất đai năm 2024 đã có nhiều đổi mới quan trọng nhằm bảo đảm người có đất bị thu hồi có nơi ở, điều kiện sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ; đồng thời nâng cao tính minh bạch, công bằng trong bồi thường và giải phóng mặt bằng. Vậy những điểm mới đó là gì? Việc triển khai sẽ mang lại những tác động như thế nào đối với người dân, doanh nghiệp và thị trường bất động sản? Đó cũng là nội dung chương trình hôm nay. Vì sao phải đổi mới chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư? Và để hiểu rõ hơn câu chuyện này chúng tôi đã mời tới trường quay của Báo Nông nghiệp và Môi trường hai vị khách mời tham gia Tọa đàm “Điểm mới về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Bảo đảm hài hòa lợi ích, tạo đồng thuận trong thu hồi đất”. Xin được trân trọng giới thiệu: 1. Ông Lê Văn Bình – Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. 2. TS. Nguyễn Văn Đính – Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam. |
| | | MC dẫn nối Câu hỏi 1 - KM 1 | MC: Thưa quý vị, Luật Đất đai năm 2024 được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều vướng mắc tồn tại nhiều năm trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đồng thời tạo sự đồng thuận của người dân khi Nhà nước thu hồi đất để phục vụ các dự án phát triển. Để hiểu rõ hơn về những thay đổi này xin mời quý khán giả cùng lắng nghe những chia sẻ của các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực này. Câu hỏi 1: Thưa ông Lê Văn Bình, Luật Đất đai 2024 được đánh giá có bước thay đổi khá toàn diện về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Từ góc độ cơ quan quản lý, vì sao việc sửa đổi này là cần thiết? (1) Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia, không gian sinh tồn và phát triển; là yếu tố cấu thành chủ quyền lãnh thổ, chủ quyền kinh tế và quốc phòng, an ninh quốc gia; là tư liệu sản xuất đặc biệt, nguồn lực quan trọng cho phát triển đất nước. (2) Trước yêu cầu phát triển hạ tầng, kinh tế, xã hội, để hiện thực hoá các mục tiêu, khát vọng phát triển nhanh, bền vững đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới, việc sửa đổi các quy định pháp luật về đất đai, đặc biệt là các quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là cần thiết nhằm khắc phục những bất cập của chính sách hiện hành, bảo đảm tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người có đất bị thu hồi, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong tình hình mới. Thực tiễn cho thấy quá trình thu hồi đất còn phát sinh nhiều vấn đề liên quan đến xác định giá đất, phạm vi và mức bồi thường, chính sách hỗ trợ, ổn định đời sống và sinh kế, chất lượng tái định cư, cũng như sự chênh lệch giữa lợi ích của Nhà nước, nhà đầu tư và người bị thu hồi đất. Những bất cập này là một trong những nguyên nhân dẫn đến khiếu nại, khiếu kiện, kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng và làm tăng chi phí thực hiện dự án. Vì vậy, cần hoàn thiện chính sách theo hướng công bằng, minh bạch, sát với giá trị quyền sử dụng đất, bảo đảm ổn định đời sống và sinh kế của người bị thu hồi đất, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng đất và tạo sự đồng thuận xã hội. (3) Luật Đất đai năm 2024 có nhiều quy định mới đảm bảo tốt hơn quyền lợi cho người có đất thu hồi như: (1) Đa dạng hình thức bồi thường bằng tiền, bằng đất, bằng nhà ở; (2) Các khoản hỗ trợ như: hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ di dời vật nuôi; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm; hỗ trợ tái định cư; hỗ trợ khác; (3) Bồi thường thiệt hại về nhà ở, công trình sinh hoạt theo đơn giá xây mới có tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương; (4) Việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất; khu tái định cư bảo đảm các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và phù hợp với với truyền thống văn hóa, phong tục tập quán của cộng đồng dân cư nơi có đất thu hồi; ưu tiên tái định cư tại chỗ. |
| | | Câu hỏi 2 - KM 1 | Câu hỏi 2: Một trong những điểm mới được người dân đặc biệt quan tâm là nguyên tắc người dân sau khi thu hồi đất phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Quy định này sẽ được thực hiện như thế nào trong thực tế thưa ông Lê Văn Bình? (1) Tại Điều 110 Luật Đất đai năm 2024 đã cụ thể nguyên tắc người dân sau khi thu hồi đất phải có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ bằng các điều kiện sau: - Hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư tối thiểu phải đạt tiêu chuẩn nông thôn mới đối với khu vực nông thôn, đạt tiêu chuẩn đô thị đối với khu vực đô thị, trong đó: đường giao thông bảo đảm kết nối với khu vực lân cận, điện chiếu sáng và điện sinh hoạt, hệ thống cấp, thoát nước, thông tin liên lạc, xử lý môi trường; - Hạ tầng xã hội khu tái định cư phải bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, chợ, thương mại, dịch vụ, vui chơi, giải trí, nghĩa trang; - Phù hợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền. (2) Luật Đất đai đã quy định điều kiện bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ theo hướng chuyển từ yêu cầu đơn thuần “có chỗ ở” sang bảo đảm điều kiện sống và khả năng ổn định lâu dài của người dân. Theo đó, khu tái định cư phải được hoàn thiện các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thiết yếu và phù hợp với phong tục, tập quán, điều kiện của địa phương; việc bố trí tái định cư phải được thực hiện trước khi có quyết định thu hồi đất. Cách tiếp cận này thể hiện sự thay đổi quan trọng: tái định cư không chỉ là thay thế một chỗ ở bằng một chỗ ở khác, mà phải hướng tới việc duy trì hoặc nâng cao chất lượng cuộc sống của người bị thu hồi đất so với nơi ở cũ. (3) Ngày 28 tháng 7 năm 2026, BCH TW Đảng khoá XIV đã thông qua Nghị quyết số 21-NQ/TW với sự chuyển biến quan trọng trong quan điểm về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất, từ tư duy chủ yếu là “bồi thường tài sản bị thu hồi” sang tư duy “tái thiết cuộc sống” cho người dân. Theo đó, mục tiêu của chính sách không còn dừng ở việc xác định giá trị quyền sử dụng đất và tài sản để bồi thường hoặc bố trí một nơi ở mới, mà phải bảo đảm người bị thu hồi đất được cải thiện nơi ở, điều kiện sống và sinh kế. Nghị quyết đồng thời yêu cầu các khu tái định cư phải bảo đảm hạ tầng, dịch vụ thiết yếu và quan tâm đến sinh kế của người dân. Như vậy, “bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ” không còn nên được hiểu đơn thuần theo nghĩa có một căn nhà hoặc diện tích đất tương đương, mà phải được tiếp cận trên phương diện tổng thể về chất lượng nơi ở, điều kiện sống, khả năng tiếp cận dịch vụ và khả năng duy trì, phục hồi sinh kế. Đây là bước chuyển từ cách tiếp cận “bù đắp cái đã mất” sang “khôi phục và phát triển cuộc sống sau thu hồi đất”, đặt con người và chất lượng cuộc sống của người bị thu hồi đất ở vị trí trung tâm của chính sách. |
| | | Câu hỏi 3 - KM 2 | Câu hỏi 3: Thưa TS. Nguyễn Văn Đính, dưới góc nhìn thị trường bất động sản, ông đánh giá như thế nào về những thay đổi của Luật Đất đai 2024 đối với công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trong thời gian qua? |
| | | Câu hỏi 4 - KM 2 | Câu hỏi 4: Một điểm rất đáng chú ý là Luật đã bỏ khung giá đất và quy định bảng giá đất được xây dựng sát giá thị trường. Theo TS. Nguyễn Văn Đính, điều này đã tác động như thế nào đến việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất? |
| | GẠT CẮT |
| | | MC dẫn nối Câu hỏi 5 - KM 1 | MC: Vâng, rõ ràng, chính sách mới không chỉ bảo vệ quyền lợi của người dân mà còn góp phần tạo lập môi trường đầu tư minh bạch hơn. Câu hỏi 5: Thưa ông Lê Văn Bình, là người tham gia xây dựng chính sách vậy để những quy định tiến bộ của Luật thực sự phát huy hiệu quả, đâu là những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới? Để các quy định tiến bộ của Luật Đất đai năm 2024 thực sự đi vào cuộc sống, cần thưc hiện 4 nhóm nhiệm vụ trọng tâm: - Chính phủ, địa phương ban hành đầy đủ các quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. - Tăng cường tập huấn, bồi dưỡng chuyên sâu cho đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác đất đai các cấp để thống nhất, chuẩn hóa quy trình thực thi; - Đẩy mạnh truyền thông chính sách rộng rãi, giúp người dân và doanh nghiệp hiểu rõ quyền, nghĩa vụ của mình, từ đó tạo sự đồng thuận và phát huy vai trò giám sát trong cộng đồng. - Chủ động giải quyết dứt điểm các vướng mắc, khiếu nại về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngay từ cấp cơ sở, đảm bảo quyền lợi chính đáng của người dân; |
| | | Câu hỏi 6 - KM 2 | Câu hỏi 6: Với góc độ là chuyên gia trong lĩnh vực Bất động sản, theo TS. Nguyễn Văn Đính, địa phương và doanh nghiệp cần làm gì để tạo sự đồng thuận của người dân trong công tác giải phóng mặt bằng? |
| 10 | | Câu hỏi 7- KM 1 +2 | Câu hỏi 7: Khách mời 1: Thưa ông Lê Văn Bình, những quy định mới về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đều hướng đến mục tiêu bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và nhà đầu tư. Trong quá trình tổ chức thu hồi đất, chính quyền địa phương cần thực hiện những trách nhiệm gì để bảo đảm việc bồi thường được đúng quy định, đầy đủ, công khai, minh bạch và đặc biệt không để người dân bị mất hoặc bỏ sót quyền lợi hợp pháp của mình? Để bảo đảm việc bồi thường đúng quy định, công khai và không bỏ sót quyền lợi chính đáng của người dân, chính quyền địa phương cần tập trung thực hiện trách nhiệm cốt lõi: - Rà soát đầy đủ đối tượng được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, bảo đảm không bỏ sót người có quyền và lợi ích hợp pháp liên quan đến đất bị thu hồi. - Điều tra, đo đạc, kiểm đếm chính xác diện tích đất, nhà ở, công trình, cây trồng, vật nuôi và các tài sản hợp pháp gắn liền với đất; xác minh đầy đủ nguồn gốc và quá trình sử dụng đất; Xác định đầy đủ các thiệt hại và quyền lợi phát sinh, không chỉ tiền bồi thường về đất mà cả tài sản, chi phí di chuyển, ổn định đời sống, sản xuất, kinh doanh, chuyển đổi nghề và các khoản hỗ trợ khác. - Công khai toàn bộ phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm người dân được tham gia và có quyền phản hồi, tổ chức lấy ý kiến, đối thoại và giải trình đầy đủ đối với các trường hợp còn ý kiến khác nhau. - Chủ động rà soát phương án trước khi phê duyệt, phát hiện và điều chỉnh các trường hợp tính thiếu, tính sai hoặc bỏ sót quyền lợi của người dân. - Bảo đảm tái định cư và các khoản hỗ trợ được thực hiện kịp thời, không để người dân rơi vào tình trạng mất đất, mất nhà hoặc gián đoạn sinh kế mà chưa có phương án ổn định cuộc sống. - Thiết lập cơ chế tiếp nhận, giải quyết khiếu nại và khắc phục sai sót, coi đây là một phần của trách nhiệm bảo vệ quyền lợi người dân chứ không chỉ là thủ tục sau khi phương án đã được phê duyệt. Khách mời 2: Đối với nội dung này quan điểm của TS. Nguyễn Văn Đính như thế nào ạ? |
| 11 | | Câu hỏi 7- KM 1 +2 | Câu hỏi 8: Nếu gửi một thông điệp ngắn tới người dân và các địa phương về triển khai chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo Luật Đất đai 2024, hai vị khách mời sẽ nhấn mạnh điều gì? Thu hồi đất không chỉ là hoàn thành giải phóng mặt bằng, mà là trách nhiệm bảo đảm cuộc sống của người dân sau thu hồi đất. Hãy thực hiện đúng pháp luật, công khai và đối thoại thực chất, rà soát từng trường hợp để bảo đảm đúng, đủ quyền lợi; lấy sự ổn định cuộc sống, sinh kế và sự đồng thuận của người dân làm thước đo hiệu quả của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Người dân cần chủ động phối hợp cơ quan, đơn vị làm nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong quá trình thực hiện thu hồi, nghiên cứu quy định pháp luật, kiến nghị các nội dung còn chưa đồng thuận để bảm đảm quyền lợi hợp pháp cho mình. |
| 12 | KẾT |
| 13 | 1p | MC cảm ơn 2 vị khách mời và dẫn kết | MC: Thưa quý vị, có thể thấy, Luật Đất đai năm 2024 đã chuyển mạnh tư duy từ bồi thường đơn thuần sang bảo đảm quyền và lợi ích lâu dài của người dân có đất bị thu hồi. Không chỉ là mức bồi thường hợp lý hơn, Luật còn đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng khu tái định cư, hỗ trợ chuyển đổi nghề, ổn định sinh kế và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đây là nền tảng quan trọng để công tác giải phóng mặt bằng được thực hiện minh bạch, đồng thuận hơn, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án phát triển kinh tế - xã hội và tạo lập môi trường đầu tư ổn định, bền vững. Xin trân trọng cảm ơn ông Lê Văn Bình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai và TS. Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam đã tham gia chương trình. Xin cảm ơn quý vị khán giả đã quan tâm theo dõi. Hẹn gặp lại trong các chương trình tiếp theo. |
| 16 | 30s | Bảng chữ cuối | Những người thực hiện, thời gian sản xuất Bảng chữ "Trung tâm Truyền thông số Nông nghiệp và Môi trường Báo Nông nghiệp và Môi trường" |
