Ước vọng tháng Bảy: [Bài 3] Mệnh lệnh từ trái tim người lính trẻ Đội K

Từ giảng đường đến những cánh rừng biên giới

Trong cái nắng bỏng rát của tháng Bảy trên vùng biên giới Tây Ninh, những bước chân của cán bộ, chiến sĩ Đội K71 vẫn miệt mài băng qua rừng khộp, lội suối, mở từng hố tìm kiếm giữa những cánh rừng từng là chiến trường ác liệt. Họ đi không phải để chiến đấu như lớp cha anh năm xưa, mà thực hiện một sứ mệnh đặc biệt: đưa những người lính đã ngã xuống trở về với đất mẹ quê cha.

Đó là hành trình lặng thầm, kéo dài suốt nhiều thập kỷ. Trên đất Campuchia, nơi quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam thực hiện nghĩa vụ quốc tế, những người lính Đội K70, K71 và K73 bền bỉ lần theo từng nguồn tin, từng lời kể của nhân chứng, từng dấu tích còn sót lại của chiến tranh. Sau 25 giai đoạn tìm kiếm, nhiều hài cốt liệt sĩ đã được quy tập, nhưng vẫn còn nhiều đồng đội chưa thể trở về. Đằng sau những cuộc hành quân ấy là một mệnh lệnh không cần văn bản, không cần lời nhắc. Đó là mệnh lệnh từ trái tim.

Trong đội hình những người lính, chiến sĩ đội K71 Nguyễn Thái Lợi là gương mặt khá đặc biệt. Chàng trai tốt nghiệp Trường Đại học Công Thương TP.HCM, ngành Cơ khí chế tạo máy, từng có công việc ổn định tại thành phố với mức thu nhập hơn 10 triệu đồng mỗi tháng. Ba năm sau ngày ra trường, khi sự nghiệp đang rộng mở, Thái nhận lệnh nhập ngũ. "Ban đầu em cũng buồn. Mình đã có công việc ổn định, lại 25 tuổi rồi nên nghĩ mình lớn hơn nhiều bạn nhập ngũ cùng đợt", Lợi nhớ lại.

Nhưng cảm giác hụt hẫng ấy chỉ kéo dài trong những ngày đầu quân ngũ. Sự quan tâm của chỉ huy, đồng đội và môi trường kỷ luật đã giúp chàng kỹ sư trẻ dần thay đổi suy nghĩ. Đặc biệt, sau khi được tìm hiểu sâu hơn về lịch sử dân tộc, theo dõi các chương trình kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và 80 năm Quốc khánh, trong anh lớn dần niềm tự hào về sự hy sinh của các thế hệ đi trước. "Rất nhiều liệt sĩ hy sinh khi mới 18, 19 tuổi, nhỏ hơn cả tuổi em bây giờ. Nghĩ đến điều đó, em càng thấy biết ơn và càng hiểu giá trị của hòa bình hôm nay", Lợi chia sẻ.

Có lẽ cũng từ sự biết ơn ấy mà ngay khi biết đơn vị có Đội K71 chuyên làm nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, Thái bày tỏ mong muốn được về đây công tác. "Em chỉ nghĩ đơn giản, nếu được giao nhiệm vụ thì sẽ cố gắng hết sức để đưa các chú, các bác, các ông trở về với quê hương", Lợi nói.

Nguyễn Thái Lợi cho biết thêm, những người lần đầu đến với Đội K thường mang theo nhiều băn khoăn. Không ít người hình dung công việc quy tập hài cốt liệt sĩ sẽ gắn với sự ám ảnh, những câu chuyện tâm linh hay cảm giác sợ hãi giữa rừng sâu.

Lợi cũng từng lo lắng. Bởi phía trước là những tháng ngày trèo đèo, lội suối, thiếu nước sinh hoạt, nắng nóng khắc nghiệt, bệnh tật, vắt rừng, bom mìn sót lại và cả những cung đường heo hút trên đất Campuchia. Thế nhưng, mọi lo lắng ấy dần tan biến sau chuyến thực địa đầu tiên cùng đơn vị.

"Khi tiếp xúc với hài cốt liệt sĩ, em không có cảm giác sợ. Em nghĩ các chú, các bác đều là cha anh của mình. Mình đi để đưa các bác về với quê hương thì không có gì phải sợ cả", Lợi chia sẻ

Chính suy nghĩ giản dị ấy đã giúp chàng kỹ sư trẻ nhanh chóng hòa mình vào công việc đặc biệt mà không phải người lính nào cũng có cơ hội trải nghiệm.

Chàng trai tuổi 18 và bài học về lòng biết ơn

Nếu Nguyễn Thái Lợi gác lại công việc kỹ sư nơi phố thị để khoác lên mình màu áo lính, thì Phạm Văn Huy lại bước vào quân ngũ ngay sau khi vừa tốt nghiệp THPT. Ở tuổi 18, như bao thanh niên khác, Huy lên đường thực hiện nghĩa vụ quân sự với tâm thế của một người trẻ sẵn sàng cống hiến, nhưng chưa từng hình dung mình sẽ trở thành người đi tìm đồng đội của các thế hệ cha anh.

Ngày được biên chế về Đội K71, Huy gần như không biết đơn vị đảm nhiệm nhiệm vụ gì. Chỉ đến khi nghe chỉ huy giới thiệu, em mới biết đây là đơn vị chuyên tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên đất Campuchia và các địa phương trong nước. "Em hiểu đây là nhiệm vụ rất thiêng liêng", Huy nói đầy xúc động.

Sinh ra và lớn lên ở đô thị, Huy chưa từng trải qua những tháng ngày băng rừng, lội suối. Vậy mà giờ đây, tuổi trẻ của em gắn với những cánh rừng biên giới, nơi mùa khô nắng bỏng rát đến mất ngủ, đêm xuống lạnh thấu da, nước sinh hoạt khan hiếm, mọi trang thiết bị đều phải gùi trên vai qua những con đường gập ghềnh. Nhưng điều đọng lại trong ký ức của người lính trẻ không phải là những gian khổ ấy mà là lần đầu tiên tận mắt chứng kiến một bộ hài cốt liệt sĩ được đưa lên từ lòng đất sau hàng chục năm nằm lại nơi chiến trường.

"Lúc đầu em cũng hơi sợ. Nhưng khi trực tiếp tìm thấy một bộ hài cốt thì cảm giác sợ hãi không còn nữa. Thay vào đó là niềm xúc động vì mình đã góp phần đưa một liệt sĩ trở về", Huy chia sẻ.

Từ khoảnh khắc ấy, mỗi chuyến đi của Đội K71 với Huy mang một ý nghĩa khác. Những ngày miệt mài đào bới nhưng chưa tìm thấy đồng đội khiến ai cũng nặng lòng, sốt ruột. Còn khi phát hiện được hài cốt, niềm hạnh phúc lan tỏa tới từng cán bộ, chiến sĩ.

Đó là niềm hạnh phúc rất riêng của những người lính Đội K. Không phải vì lập được chiến công. Cũng không phải bởi những tấm bằng khen. Mà bởi sau bao năm mòn mỏi chờ đợi, lại có thêm một người lính được trở về với Tổ quốc.

Trong ký ức của Huy, chuyến quy tập trên đất Campuchia là dấu mốc không thể nào quên. Sau khi nhận được nguồn tin về một khu vực nghi có hài cốt liệt sĩ, cả đội lập tức cơ động đến hiện trường. Đường rừng xa, dụng cụ nặng, thời tiết khắc nghiệt nhưng không ai chùn bước. Mỗi người đều mang trong mình một niềm hy vọng: biết đâu dưới lớp đất kia vẫn còn những đồng đội đang chờ được trở về.

Niềm hy vọng ấy nhanh chóng trở thành hiện thực. Chỉ sau khoảng một ngày tìm kiếm, những dấu hiệu đầu tiên xuất hiện. Rồi từng bộ hài cốt lần lượt được phát hiện. Cuối đợt quy tập, gần 160 hài cốt liệt sĩ đã được đưa lên từ lòng đất. "Em thật sự rất xúc động. Em không nghĩ chỉ trong một khu vực lại có nhiều liệt sĩ hy sinh đến như vậy", Huy nghẹn ngào nhớ lại.

Con số gần 160 không đơn thuần là kết quả của một đợt quy tập. Đó là minh chứng cho sự khốc liệt của chiến tranh và cũng là lời nhắc nhở rằng dưới những cánh rừng biên giới vẫn còn biết bao người lính chưa được gọi đúng tên mình.

Thời gian càng lùi xa, hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ càng nhiều gian nan. Nhân chứng thưa dần, địa hình đổi thay, rừng cũ thành nương rẫy, dấu tích chiến tranh ngày một nhạt mờ. Nhưng những bước chân của người lính Đội K chưa bao giờ dừng lại. Bởi sau mỗi cuộc tìm kiếm là những mái đầu bạc mòn mỏi chờ con, những người vợ mang theo lời hẹn ước dang dở và những gia đình chỉ mong một lần được gọi đúng tên người thân trên bia mộ.

Với những người lính trẻ Đội K, mỗi hài cốt được tìm thấy là một liệt sĩ được trở về, nối lại cuộc đoàn tụ sau nhiều thập kỷ chờ đợi. Chừng nào còn một người lính chưa về với đất mẹ, hành trình ấy vẫn tiếp tục - hành trình theo tiếng gọi từ trái tim.