Từ gánh nặng ô nhiễm….
Xóm 3 nằm lọt thỏm giữa thôn Tân Sơn. Thôn gần như đã bê tông hóa hệ thống giao thông, riêng xóm 3, toàn đường đất.
 |
Nhiều diện tích lúa chuẩn bị thu hoạch của bà con xóm 3 lép hạt, cháy trắng. (Ảnh chụp ngày 5/10/2016). |
Với người dân xóm 3, đường đi khó không khổ bằng cái nghèo đeo đẳng. Mấy chục năm nay, 10 hộ dân của xóm chỉ trông chờ vào khoảng 5,3 ha đất trồng lúa và một ít diện tích trồng mía, trồng sắn.
“Mấy năm nay, lúa, mía cũng không sống được vì trang trại bò sữa tăng số lượng đàn mà không đầu tư nâng công suất hệ thống xả thải. Vì vậy, chất thải chăn nuôi tràn ra ruộng đồng”, ông Vũ Đình Nhiệm, Trưởng thôn Tân Sơn tâm sự.
 |
| Cây ăn quả cũng khó phát triển. |
Trưởng thôn Tân Sơn cho hay, phân bò đóng dày từng lớp, lúa không phát triển được. Xóm có 5,3 ha, bình quân mỗi vụ mất hơn 1ha. 4 năm trở lại đây, nhân dân trong thôn đã nhiều lần kiến nghị lên chính quyền xã, huyện và tỉnh. Cuộc tiếp xúc cử tri nào, xã cũng kiến nghị, nhưng không ăn thua.
 |
| Ông Vũ Đình Nhiệm, Trưởng thôn Tân Sơn chỉ dẫn khu xử lý rác thải được xây dựng liền kề khu nghĩa trang. |
Mới đây, tại buổi tiếp xúc cử tri xã Tú Thịnh của đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Tuyên Quang (ngày 5/10), nhân dân xóm 3, thôn Tân Sơn lại tiếp tục phản ánh vấn đề này. Trả lời kiến nghị của cử tri, ông Lê Hồng Quang, Chủ tịch UBND huyện Sơn Dương thừa nhận có tình trạng ô nhiễm môi trường do trang trại nuôi bò ở thôn Tân Sơn. Tuy vậy, việc xử lý cần có sự phối hợp của các cấp ngành, một mình huyện rất khó xử lý.
… đến “quy hoạch ngược”!
Không chỉ chịu gánh nặng vì ô nhiễm, thời gian gần đây, nhân dân thôn Tân Sơn nói riêng, xã Tú Thịnh nói chung còn “đau đầu” vì UBND huyện Sơn Dương quy hoạch khu xử lý rác thải tập trung của huyện (đã được phê duyệt, bắt đầu xây dựng - PV). “Đau đầu” vì bài toán chất thải chăn nuôi chưa được giải quyết, nay, thôn Tân Sơn lại có thêm khu xử lý rác. Hơn nữa, khu xử lý rác lại được quy hoạch liền kề với khu nghĩa trang huyện.
 |
| Vợ chồng anh Hoàng Văn Toàn (dân tộc Nùng), một trong 3 hộ có thu nhập trung bình thấp ở xóm 3 rất lo lắng về môi trường sống. |
“Đất sản xuất của thôn đã thiếu, vừa rồi huyện thu hồi gần 20 ha để xây nghĩa trang, giờ lại quy hoạch khu xử lý rác thải. Lâu nay, đã khó thở vì phân bò rồi, nay thêm bãi rác nữa, chịu sao nổi”, Trưởng thôn Tân Sơn Vũ Đình Nhiệm tâm sự.
Đáng bàn hơn, hiện trong khu vực xây dựng khu xử lý rác thải của huyện Sơn Dương vẫn còn 4 hộ dân sống liền kề (cách bãi rác khoảng 250 m). Cả 4 hộ đều là dân tộc Nùng.
Vậy vì sao huyện Sơn Dương lại quy hoạch khu xử lý rác thải ở khu vực đang “nóng” vì ô nhiễm môi trường, liền kề nghĩa trang? Vì sao huyện không tổ chức di dời 4 hộ dân này trước khi triển khai xây dựng khu xử lý rác thải?
Ông Lê Hồng Quang, Chủ tịch UBND huyện Sơn Dương cho rằng, dù quy hoạch sát khu dân cư, liền kề nghĩa trang huyện, nhưng đây là khu xử lý rác chứ không phải là bãi chôn lấp rác thải, có hệ thống xử lý rác hiện đại nên sẽ không ô nhiễm môi trường. Còn 4 hộ dân, huyện đã có phương án di dời, nhưng hiện ,chưa có kinh phí nên sẽ thực hiện trong giai đoạn 2 của dự án. Giai đoạn 1, sẽ hoàn thiện quy hoạch, xây dựng khu xử lý rác (?!).
 |
| Ông Trần Ngọc Thực, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang: “Huyện Sơn Dương đang làm quy hoạch ngược”. |
Lý giải của Chủ tịch UBND huyện Sơn Dương là khó chấp nhận. Ngay tại buổi tiếp xúc cử tri ngày 5/10, chính ông Trần Ngọc Thực, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang đã “bác” lại lập luận của cấp dưới: “Rõ ràng, huyện Sơn Dương đang làm quy hoạch ngược. Đáng lẽ phải di chuyển dân rồi mới triển khai xây dựng bãi rác. Đằng này, huyện lại xây trước rồi mới chuyển dân sau”.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang giao UBND huyện Sơn Dương phải triển khai di dời 4 hộ dân khỏi vùng ảnh hưởng của khu vực xây dựng bãi rác. “Không có kinh phí, huyện vẫn phải làm”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang Trần Ngọc Thực yêu cầu.
Cảnh báo 'ô nhiễm kép'
Chỉ đạo của Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tuyên Quang về việc huyện Sơn Dương không được “quy hoạch ngược” là rất hợp lý. Tuy vậy, cần lưu ý, việc di dời 4 hộ dân liền kề khu xử lý rác là bắt buộc, nhưng việc đảm bảo yếu tố môi trường để ổn định sinh kế bền vững cho người dân thôn Tân Sơn nói riêng, xã Tú Thịnh nói chung cũng rất quan trọng.
 |
| Chất thải chăn nuôi vẫn đóng từng lớp dày giữa tiết trời nắng nóng/ (Ảnh chụp ngày 5/10/2016) |
Thực tế, việc xử lý tình trạng ô nhiễm môi trường do chất thải chăn nuôi của trang trại bò sữa ở Tân Sơn, kế tiếp là bảo đảm môi trường từ khu xử lý rác thải và khu nghĩa trang là vấn đề mà huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang cần lưu ý. Bởi, mới do chất thải chăn nuôi của trang trại bò sữa mà môi trường ở Tân Sơn đã ô nhiễm; không những vậy còn khiến nhiều diện tích canh tác của bà con trong vùng đang dầnhoang hóa.
Hệ lụy đi kèm là số hộ nghèo trong vùng ngày càng tăng. Chỉ tính như thôn Tân Sơn, năm 2015, tỷ lệ hộ nghèo là gần 5,8% (chuẩn cũ), đến tháng 10/2016, tỷ lệ hộ nghèo đã là hơn 23% (chuẩn nghèo đa chiều). Đáng bàn hơn, hộ nghèo của thôn đều là hộ đồng bào DTTS (toàn thôn có 75 hộ, trong đó có 18 hộ đồng bào dân tộc Nùng).
Bài và ảnh: Sỹ Hào
