Tủ sách cộng đồng có thể xem như điểm sáng về sinh hoạt văn hóa ở các làng quê trong vài năm gần đây. Tủ sách cộng đồng dưới hình thức thư viện trường học hoặc thư viện tư nhân, đều góp phần nâng cao dân trí nông thôn.
Một độc giả nhí ở Thư viện Khai Trí, Quảng Trị. Ảnh: T.H.
Có một sự thật là giá bán các loại sách càng ngày càng cao, và thị trường sách chủ yếu hướng đến độc giả đô thị. Muốn người dân nông thôn được tiếp cận với sách và hình thành thói quen đọc sách, phải cần đến nỗ lực xây dựng tủ sách cộng đồng. Sau 30 năm xa quê Quảng Trị, lập nghiệp ở miền Nam, luật gia Nguyễn Văn Khôi nhận thấy bà con cố hương mình quá thiệt thòi về đáp ứng nhu cầu đọc sách. Tháng 10/2018, ông chính thức mở cửa Thư viện Khai Trí trên chính mảnh đất cũ của tổ tiên để lại ở thôn An Bình, xã Thạnh An, Quảng Trị.
Vốn liếng ban đầu của Thư viện Khai Trí chỉ có một nghìn bản sách và tạp chí. Thế nhưng, chỉ một năm sau, nhà hảo tâm từ khắp nơi đã gửi tặng thêm gần 4.000 bản sách đủ mọi thể loại. Rõ ràng, giá trị tủ sách cộng đồng đã lan tỏa mạnh mẽ. Luật gia Nguyễn Văn Khôi chia sẻ: “Tôi đã vượt qua nhiều áp lực để thực hiện công việc này. Theo quan điểm chung của mọi người thì làm thư viện vừa tốn kém, vừa nhọc sức, lại không đem đến hiệu quả kinh tế. Ngay cả những người ủng hộ tôi cũng e ngại, liệu thư viện vùng quê có người đến đọc không? Tôi kiên trì mục tiêu thư viện không phải địa chỉ giải trí thu hút nườm nượp khách đến, nhưng chỉ cần có thư viện thì sẽ dần dần kích hoạt sự yêu thích đọc sách”.
Trận lụt tháng 10/2020, nước dâng ngập Thư viện Khai Trí, gần như toàn bộ số sách đều bị thiệt hại. Không bỏ cuộc, luật gia Nguyễn Văn Khôi lại đi vận động quyên góp sách. Chính thái độ thiết tha vun đắp tủ sách cộng đồng ấy, đã vẫy gọi nhiều trái tim tin yêu khác. Các nhà hảo tâm đã hỗ trợ chi phí để Thư viện Khai Trí dời về vị trí khang trang hơn ở địa chỉ 15 Trần Hưng Đạo, xã Cam Lộ.
Khác với cách làm của luật gia Nguyễn Văn Khôi, nhà văn Phương Huyền thực hiện chương trình “Trò chuyện với tương lai” hướng đến học sinh các trường tiểu học vùng sâu vùng xa. Không chỉ hướng dẫn các em làm quen với sách, chương trình “Trò chuyện với tương lai” còn trao tặng “Tủ sách Hiếu Học” cho các đơn vị giáo dục.
Nhà văn Phương Huyền "trò chuyện với tương lai" cùng học sinh tiểu học vùng nông thôn. Ảnh: T.H.
Từ năm 2021 đến nay, chương trình “Trò chuyện với tương lai” đã đến với các trường tiểu học ở Khánh Hòa, Huế, Đắk Lắk, Gia Lai, Đồng Nai, Vĩnh Long, Ninh Bình… Tổng cộng đã có 12 “Tủ sách Hiếu Học” từ nguồn kinh phí xã hội hóa hơn 200 triệu đồng, được trao tặng để làm cơ sở phát triển hệ thống thư viện cho các trường tiểu học.
Nhà văn Phương Huyền bày tỏ: “Điều đặc biệt từ chương trình “Trò chuyện với tương lai” không chỉ là những tủ sách được trao tặng, mà thông qua các hoạt động để giúp các em học sinh nông thôn nhận ra giá trị của sách, thấy được ý nghĩa của việc đọc sách”.
Kinh nghiệm xây dựng tủ sách cộng đồng của luật gia Nguyễn Văn Khôi và nhà văn Phương Huyền có một điểm chung, đó là: Xin được sách đã khó, chọn được sách phù hợp còn khó hơn. Không phải loại sách nào cũng có thể đưa vào tủ sách cộng đồng. Độc giả nông thôn cần những cuốn sách có hàm lượng tri thức bổ ích để nâng cao đời sống tinh thần và định hướng tốt cho quá trình lập thân, lập nghiệp.
