Triệu chứng say nắng là một tình trạng rối loạn thân nhiệt khá phổ biến, đặc biệt ở những người thường xuyên di chuyển và làm việc ngoài trời như công nhân xây dựng, nông dân, người bán hàng rong, tài xế hay nhân viên giao hàng. Khi cơ thể tiếp xúc lâu với nhiệt độ cao, nhất là dưới ánh nắng gay gắt, khả năng điều hòa thân nhiệt bị suy giảm, dẫn đến mất nước, rối loạn điện giải và nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
Triệu chứng say nắng thường diễn ra vào những ngày thời tiết oi bức. Ảnh: TL
Đối với các triệu chứng say nắng, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thanh Sử ở Bệnh viện Nhân dân Gia Định, TP.HCM cho biết: “Những người làm việc ngoài trời hoặc trong môi trường nhiệt độ cao trong thời gian dài, cơ thể rất dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt.
Nhẹ nhất là tình trạng bỏng nắng, mệt mỏi, mất nước, rối loạn điện giải, chuột rút do mất muối, nước. Nặng hơn có thể bị kiệt sức do nóng và nguy hiểm nhất là sốc nhiệt. Sốc nhiệt là tình trạng cấp cứu y khoa, khi thân nhiệt cơ thể tăng cao trên 40 độ C, người bệnh có thể lơ mơ, mê sảng, co giật, thậm chí hôn mê nếu không được cấp cứu kịp thời”.
Triệu chứng say nắng thường không xuất hiện đột ngột mà diễn tiến theo từng mức độ. Ban đầu, người bị say nắng có thể cảm thấy mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, nhức đầu, da nóng đỏ và khô. Cơ thể ra nhiều mồ hôi nhưng lại cảm thấy khát nước dữ dội, môi khô, cổ họng rát.
Nếu tiếp tục làm việc trong môi trường nắng nóng, sẽ dẫn đến buồn nôn, nôn, tim đập nhanh, thở gấp, chuột rút cơ bắp, thậm chí có thể lơ mơ hoặc mất ý thức. Ở mức độ nghiêm trọng, triệu chứng say nắng có thể dẫn đến sốc nhiệt, đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời.
Đối với những người thường xuyên phải làm việc ngoài trời, nguy cơ say nắng càng cao do thời gian tiếp xúc với nhiệt độ cao kéo dài. Không chỉ ánh nắng trực tiếp mà cả môi trường xung quanh như mặt đường nhựa, bê tông hấp thụ nhiệt cũng góp phần làm tăng nhiệt độ cơ thể.
Nhiều người chủ quan, vẫn tiếp tục làm việc khi cơ thể đã có dấu hiệu cảnh báo, dẫn đến tình trạng trở nặng. Một số trường hợp còn nhầm lẫn giữa mệt mỏi thông thường và say nắng, khiến việc xử lý bị chậm trễ.
Khi phát hiện người có triệu chứng say nắng, việc xử lý đúng cách là vô cùng quan trọng. Trước tiên, cần nhanh chóng đưa người bệnh ra khỏi khu vực nắng nóng, chuyển vào nơi râm mát, thoáng gió hoặc có điều hòa nhiệt độ. Đặt người bệnh nằm nghỉ, nới lỏng quần áo để cơ thể dễ tỏa nhiệt. Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống nước mát từng ngụm nhỏ, tốt nhất là nước có pha thêm muối hoặc dung dịch bù điện giải để bù lại lượng nước và khoáng chất đã mất. Đồng thời, có thể dùng khăn ướt lau người, chườm mát ở vùng trán, cổ, nách và bẹn để giúp hạ nhiệt nhanh hơn.
Trong trường hợp triệu chứng say nắng diễn biến nặng hơn, như có biểu hiện co giật, mê man, không thể uống nước hoặc thân nhiệt quá cao, cần gọi cấp cứu ngay lập tức và không tự ý xử lý tại nhà.
Một sai lầm phổ biến là cho người có triệu chứng say nắng uống nước quá lạnh hoặc dội nước lạnh đột ngột lên cơ thể. Điều này có thể gây co mạch, khiến quá trình tỏa nhiệt bị cản trở và làm tình trạng trở nên nguy hiểm hơn. Ngoài ra, không nên cho người bệnh uống các loại nước có cồn, nước ngọt có gas hay cà phê vì chúng có thể làm mất nước nhiều hơn. Việc xử lý say nắng cần nhẹ nhàng, từ từ và đúng phương pháp để đảm bảo an toàn.
Để phòng tránh triệu chứng say nắng, cần chú ý về lịch trình làm việc và di chuyển. Những người thường xuyên làm việc ngoài trời cần có ý thức bảo vệ sức khỏe của mình trước tác động khắc nghiệt của thời tiết. Trước hết, cần hạn chế làm việc trong khung giờ nắng gắt, thường là từ 10 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Nếu bắt buộc phải làm việc trong thời gian này, nên chia nhỏ thời gian lao động, xen kẽ với các khoảng nghỉ ngắn ở nơi râm mát để cơ thể có thời gian hồi phục.
Trang phục cũng đóng vai trò quan trọng trong việc phòng chống say nắng. Nên mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát, có màu sáng để giảm hấp thụ nhiệt. Đội mũ rộng vành, nón lá hoặc sử dụng ô che nắng để bảo vệ đầu và mặt. Ngoài ra, việc đeo kính râm và sử dụng khẩu trang cũng giúp hạn chế tác động của tia cực tím và bụi bẩn.
Việc bổ sung nước đầy đủ là yếu tố không thể thiếu. Người làm việc ngoài trời cần uống nước thường xuyên, ngay cả khi chưa cảm thấy khát. Trung bình mỗi ngày nên uống từ 2-3 lít nước, tùy theo mức độ hoạt động và điều kiện thời tiết. Bên cạnh nước lọc, có thể sử dụng thêm nước điện giải, nước dừa hoặc nước trái cây để bổ sung khoáng chất. Chế độ ăn uống cũng cần được chú ý, nên ăn nhiều rau xanh, trái cây và các thực phẩm dễ tiêu hóa để giúp cơ thể duy trì sức đề kháng.
Theo các chuyên gia y tế, việc theo dõi sức khỏe bản thân rất quan trọng trong những ngày thời tiết nắng nóng. Khi cảm thấy cơ thể có dấu hiệu bất thường như chóng mặt, buồn nôn hay mệt mỏi kéo dài, cần dừng công việc và nghỉ ngơi ngay. Không nên cố gắng làm việc quá sức vì điều này có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Người lao động cũng nên được trang bị kiến thức cơ bản về triệu chứng say nắng để có thể tự bảo vệ mình và hỗ trợ người khác khi cần thiết.
