Những nông dân 'mặc áo giáp' cho cây nho

Từ khát vọng thay đổi diện mạo quê hương

Về vùng đất "gió như phang, nắng như rang" những ngày cuối tháng 3, chúng tôi không khỏi ngỡ ngàng trước những giàn nho xanh mướt, trĩu quả trải dài dưới chân núi Chúa thuộc tỉnh Khánh Hòa.

Tại Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ tổng hợp nông nghiệp Thái An (gọi tắt HTX Thái An), nhịp sống sản xuất của bà con nơi đây đang thay đổi từng ngày nhờ tư duy làm nông nghiệp hiện đại của những người tiên phong như ông Nguyễn Khắc Phòng, Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc HTX.

Dẫn chúng tôi đi thăm khu nhà màng trồng các giống nho ngoại nhập, ông Nguyễn Khắc Phòng bồi hồi nhớ lại những ngày đầu năm 2016. Khi ấy, Thái An vẫn chỉ quen với những giống nho truyền thống (giống nho đỏ), đầu ra bấp bênh. Với quyết tâm tìm hướng đi mới, ông đã lặn lội tìm kiếm, đưa những giống nho mới về thử nghiệm trên vùng đất cát ven biển.

Năm 2017, HTX Thái An ra đời với chỉ 16 thành viên ban đầu. Đến nay, HTX đã trở thành "hạt nhân" liên kết với hàng trăm hộ dân, mở rộng diện tích canh tác lên đến 80 ha.

Ông Phòng chia sẻ: "Muốn đi xa phải đi cùng nhau. Chúng tôi định hướng quy hoạch lại đất đai, tập trung nguồn lực để xây dựng cánh đồng mẫu lớn, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP đồng bộ mới mong đáp ứng được yêu cầu khắt khe của thị trường hiện nay".

Thực tế cho thấy, việc canh tác nhỏ lẻ trước đây khiến bà con khó kiểm soát dịch bệnh và chất lượng. Khi tham gia vào chuỗi liên kết của HTX, các hộ dân được hướng dẫn kỹ thuật bón phân hữu cơ, sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm và đặc biệt là quy trình sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn. Từ đó sản phẩm làm ra an toàn tuyệt đối trước khi đến tay người tiêu dùng.

"Mặc áo giáp" cho cây nho bằng công nghệ

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, ông Phòng xác định công nghệ cao chính là "chìa khóa" sinh tồn. Những giống nho cao cấp như mẫu đơn, ồng nhật hay ngón tay đen tuy có giá trị kinh tế rất cao nhưng lại vô cùng "nhạy cảm" với thời tiết. Chỉ cần một trận mưa trái mùa hay gió lớn, công sức cả vụ có thể tan thành mây khói.

Do đó, để giảm thiểu rủi ro, HTX đã chủ động triển khai mô hình trồng nho trong nhà màng với diện tích hiện có khoảng 5.000 m2.

Ông Phòng giải thích: "Nhà màng giống như lớp áo giáp, giúp giảm thiểu tối đa tác động của mưa bão và sâu bệnh. Dù chi phí đầu tư ban đầu lớn, nhưng đổi lại năng suất ổn định, chất lượng quả đồng đều và độ ngọt đạt chuẩn".

Tại HTX Thái An, quy trình sản xuất đã dần tiến tới tự động hóa ở các khâu tưới tiêu và dinh dưỡng. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm nhân công mà còn tối ưu hóa chi phí sản xuất, giúp sản phẩm có sức cạnh tranh tốt hơn khi đưa vào các hệ thống siêu thị lớn như WinMart hay Co.opmart.

Đánh thức tiềm năng du lịch nông nghiệp

Không dừng lại ở việc bán nho tươi, ông Nguyễn Khắc Phòng đã sớm nhận ra tiềm năng từ việc kết hợp du lịch sinh thái. Từ năm 2016, ý tưởng mở cửa vườn nho cho khách tham quan đã được hiện thực hóa. Đến nay, các cụm vườn nho Thái An đã trở thành điểm dừng chân không thể bỏ qua trên cung đường du lịch ven biển miền Trung.

Đến với Thái An, du khách không chỉ được tự tay hái những chùm nho chín mọng mà còn được thưởng thức hệ sinh thái sản phẩm OCOP đa dạng.

Theo Giám đốc HTX Thái An, hiện HTX có 7 dòng sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao, từ nho tươi, nho sấy khô đến rượu nho, mật nho nguyên chất.

"Chúng tôi không chỉ bán trái nho, chúng tôi bán cả trải nghiệm và niềm tin của người nông dân", ông Phòng khẳng định. Hơn nữa việc chế biến sâu cũng là lời giải cho bài toán "được mùa mất giá". Khi thị trường biến động, HTX thu mua nho của bà con để đưa vào dây chuyền sấy khô, ủ rượu, giúp ổn định thu nhập cho xã viên. Đây chính là sợi dây liên kết bền chặt nhất giữa người dân và HTX.

Nhìn về tương lai, ông Nguyễn Khắc Phòng mong muốn các cấp chính quyền sớm có quy hoạch cụ thể để chuyển đổi các vùng đất định canh thành đất thương mại dịch vụ. Điều này sẽ giúp thu hút thêm các doanh nghiệp lớn về đầu tư nhà máy chế biến sâu và các khu nghỉ dưỡng sinh thái đẳng cấp ngay tại vùng nguyên liệu.

Tâm huyết của người đứng đầu HTX Thái An không chỉ dừng lại ở việc bán đi những chùm nho đơn thuần, mà là xây dựng một chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất sạch – chế biến sâu – du lịch trải nghiệm. Điều này không chỉ tạo ra nhiều công ăn việc làm cho lao động địa phương mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, nơi người nông dân thực sự làm chủ công nghệ và giàu có trên chính mảnh đất của mình.

Rời Thái An, hình ảnh những giàn nho trĩu quả và nụ cười rạng rỡ của ông Phòng vẫn in đậm trong tâm trí chúng tôi. Đó là biểu tượng của một nền nông nghiệp xu hướng và tất yếu, nơi công nghệ, du lịch và lòng dân hòa quyện để viết nên câu chuyện sản xuất nho ở vùng đất nắng.