Cụ thể, UBND TP.HCM vừa thống nhất chủ trương thuê dịch vụ công nghệ thông tin trọn gói để lắp đặt thiết bị giám sát hành trình cho khoảng 480 tàu cá vẫn chưa đủ điều kiện hoạt động trên địa bàn. Quyết đình này nhằm tăng cường quản lý, ngăn chặn nguy cơ khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Quyết định được phê duyệt dựa trên đề xuất của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM. Chủ tịch UBND TP.HCM cũng giao đơn vị phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Tài chính cùng chính quyền các xã, phường ven biển và Đặc khu Côn Đảo lựa chọn hệ thống giám sát hành trình đủ chất lượng, đáp ứng quy định và sử dụng hiệu quả kinh phí ngân sách hơn 2,8 tỷ đồng. Hệ thống sẽ gồm thiết bị giám sát VMS, phần mềm quản lý dữ liệu, hạ tầng kỹ thuật và đội ngũ vận hành.
Khoảng 480 tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động tại TP.HCM sẽ được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình theo chủ trương thuê dịch vụ công nghệ thông tin của thành phố, nhằm siết chặt quản lý và ngăn ngừa nguy cơ vi phạm IUU. Ảnh: Lê Bình.
Thời gian qua, TP.HCM triển khai đồng bộ nhiều giải pháp quản lý đội tàu, kiểm soát nguồn gốc và xử lý vi phạm… theo đúng khuyến nghị của Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu (EC), đạt được những kết quả tích cực.
Cụ thể, cả hệ thống chính trị các cấp của TP.HCM đã thực hiện loạt biện pháp quyết liệt hơn đối với tàu cá không đủ điều kiện như: khoanh vùng neo đậu, phân loại theo địa bàn, yêu cầu tháo dỡ máy móc, ngư cụ để đảm bảo tàu không thể xuất bến tự do… Đồng thời, TP.HCM cũng vận động người dân cùng tham gia giám sát, phối hợp xử lý khi có dấu hiệu vi phạm, tạo “mặt trận” cộng đồng - chính quyền trong quản lý đội tàu không đủ điều kiện.
Tuy nhiên, hiện vẫn còn khoảng 10% tàu cá chưa đủ điều kiện hoạt động, chủ yếu do thiếu hồ sơ pháp lý, thiếu thiết bị an toàn kỹ thuật hoặc chưa cập nhật hệ thống giám sát. Đây là nhóm tàu có nguy cơ cao phát sinh vi phạm IUU, ảnh hưởng đến nỗ lực chung của cả nước trong việc gỡ cảnh báo “thẻ vàng”.
Trước đây, công tác quản lý nhóm tàu này bị thực hiện chủ yếu thủ công: kiểm tra trực tiếp tại nơi neo đậu hoặc yêu cầu chủ tàu gửi hình ảnh, vị trí qua ứng dụng như Zalo - phương thức tốn nhiều nhân lực, chi phí và thiếu hiệu quả thực tế khi nhiều trường hợp không thể xác định chính xác vị trí tàu. Việc trang bị hệ thống theo dõi 24/7 dự kiến sẽ giúp xác định vị trí tàu, hướng di chuyển và phát hiện trường hợp tàu rời vị trí neo đậu trái phép, bị can thiệp thiết bị hoặc sắp hết pin, kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm.
Ngoài ra, TP.HCM đã siết chặt công tác giám sát, quản lý đội tàu trên nhiều mặt, yêu cầu các đơn vị hoàn tất hồ sơ, dữ liệu đội tàu kịp thời, cập nhật chính xác trên hệ thống quốc gia, không để sót tàu “3 không”. Thành phố cũng tổ chức đối thoại trực tiếp với chủ tàu qua các chương trình như “cà phê sáng cùng ngư dân”, nhằm nâng cao nhận thức chấp hành quy định khai thác hợp pháp và phối hợp xử lý các tình huống chưa tuân thủ pháp luật.
Dự kiến, Đoàn Thanh tra IUU của EC sẽ tới Việt Nam để kiểm tra về công tác chống khai thác IUU lần thứ 5 từ ngày 9 - 19/3/2026. Riêng tại TP.HCM, đoàn Thanh tra EC sẽ kiểm tra các cảng cá, doanh nghiệp thủy sản vào ngày 10/3.
