Ngày 5/3, UBND TP.HCM phê duyệt Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM, hoạt động theo mô hình Công ty Cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM. Đây được xem là bước đi mới nhằm tạo nguồn lực tài chính cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế tri thức của thành phố.
Trụ sở chính của Công ty CP Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM dự kiến đặt tại tòa nhà Trung tâm Khởi nghiệp Sáng tạo Thành phố - 123 Đường Trương Định, Phường Xuân Hòa. Ảnh: SIHUB.
Là đầu tàu kinh tế của cả nước, TP.HCM đang đứng trước yêu cầu phải chuyển mình mạnh mẽ để bắt kịp xu hướng phát triển toàn cầu về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số. Thành phố hiện tập trung gần 50% số startup của Việt Nam, song thị trường vẫn thiếu các quỹ đầu tư mạo hiểm nội địa quy mô lớn, hoạt động chuyên nghiệp.
Nguồn vốn cho startup hiện nay chủ yếu đến từ các quỹ nước ngoài, trong khi nhiều chương trình hỗ trợ của Nhà nước còn nặng tính hành chính, chưa vận hành theo nguyên tắc thị trường “chấp nhận rủi ro”. Vì vậy, việc thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm được kỳ vọng sẽ lấp khoảng trống này, đồng thời tạo thêm động lực cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển.
Theo đề án, Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.HCM không chỉ là nguồn vốn mà còn là hệ thống hỗ trợ toàn diện, kết hợp giữa nguồn lực công từ ngân sách thành phố và nguồn lực tư từ doanh nghiệp, nhà đầu tư. Mô hình hợp tác công - tư này được kỳ vọng giúp huy động thêm nguồn lực xã hội cho các dự án công nghệ, đổi mới sáng tạo.
Việc xây dựng đề án dựa trên các nền tảng pháp lý quan trọng như Nghị quyết 57; Nghị quyết 98 và Nghị định 264.
Quỹ sẽ hoạt động theo mô hình công ty cổ phần, tách biệt rõ giữa quyền sở hữu và quyền điều hành. Nhà nước và các nhà đầu tư tư nhân là cổ đông, trong khi hoạt động đầu tư do đội ngũ chuyên gia chuyên nghiệp đảm nhiệm. Các quyết định đầu tư được thực hiện theo nguyên tắc thị trường, minh bạch và không có sự can thiệp hành chính.
Trong giai đoạn 2026-2035, quỹ đặt mục tiêu đầu tư cho khoảng 50-150 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và doanh nghiệp khoa học - công nghệ, hỗ trợ thương mại hóa ít nhất 50 sản phẩm hoặc công nghệ. Thành phố cũng kỳ vọng ươm tạo được tối thiểu 5 doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn có khả năng niêm yết hoặc sáp nhập.
Về huy động vốn, quỹ sẽ đóng vai trò “vốn mồi”, hướng tới thu hút 2-3 đồng vốn tư nhân cho mỗi 1 đồng vốn Nhà nước, qua đó nâng tỷ lệ nguồn lực xã hội lên hơn 60% tổng nguồn vốn.
Nếu vận hành hiệu quả, mô hình này được kỳ vọng góp phần nâng tỷ trọng kinh tế đổi mới sáng tạo và công nghệ cao lên 20-25% GRDP của TP.HCM vào năm 2030.
Quỹ sẽ tập trung đầu tư chủ yếu tại TP.HCM nhưng có thể cùng đầu tư với các quỹ trong nước vào doanh nghiệp ở địa phương khác nếu các dự án đó có cam kết chuyển giao công nghệ, xây dựng cơ sở nghiên cứu, phát triển hoặc đóng góp vào chuỗi cung ứng và sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.
Các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp khoa học - công nghệ, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao hoặc dự án đã có nguyên mẫu, bằng sáng chế là những đối tượng được ưu tiên nhận vốn đầu tư.
Nguồn vốn của quỹ cũng được định hướng tập trung vào các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như AI, Big Data, Blockchain, công nghiệp vi mạch bán dẫn, công nghệ sinh học, y tế kỹ thuật cao, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, tự động hóa và robot.
Một điểm đáng chú ý của mô hình này là cơ chế “chấp nhận rủi ro có kiểm soát”. Theo đó, thay vì yêu cầu bảo toàn vốn tuyệt đối cho từng dự án, quỹ được phép chấp nhận mức rủi ro tổng thể tối đa 50% phần vốn Nhà nước trong một chu kỳ đầu tư. Hiệu quả đầu tư được đánh giá trên toàn bộ danh mục, không phải từng dự án riêng lẻ.
Đề án cũng đưa ra cơ chế miễn trừ trách nhiệm cho đội ngũ quản lý quỹ đối với các tổn thất đầu tư phát sinh do nguyên nhân khách quan, nếu quá trình đầu tư tuân thủ đúng quy trình và quy định minh bạch.
Về quy mô vốn, khi thành lập năm 2026, quỹ dự kiến có vốn điều lệ 500 tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước góp 200 tỷ đồng (40%) và nhà đầu tư tư nhân góp 300 tỷ đồng (60%).
Trong giai đoạn 2027-2035, quỹ sẽ tiếp tục tăng vốn điều lệ linh hoạt hằng năm, hướng tới quy mô tối thiểu 5.000 tỷ đồng vào năm 2035. Trong đó, vốn ngân sách khoảng 2.000 tỷ đồng, phần còn lại từ khu vực tư nhân.
Hiện, thành phố đã nhận được cam kết tham gia của nhiều tập đoàn và quỹ đầu tư lớn như Sovico, Vingroup, VinaCapital, Becamex, VNG, CT Group, Hoa Sen, Lotte Ventures Vietnam và FPT.
Theo kế hoạch, trên cơ sở quyết định phê duyệt đề án, Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM cùng các sở, ngành liên quan sẽ phối hợp với các nhà đầu tư hoàn tất thủ tục pháp lý để đăng ký thành lập doanh nghiệp ngay trong tháng 3/2026, đưa quỹ sớm đi vào hoạt động.
