Tìm giải pháp căn cơ để ‘né’ bồi lấp cửa sông Lý Hòa

Ông Võ Hải Quân, Chủ tịch UBND xã Đông Trạch (Quảng Trị), cho chúng tôi hay, chỉ trong những tháng đầu năm nay, địa phương đã chủ động triển khai 2 lần nạo vét luồng lạch, thông cửa sông Lý Hòa để tạo điều kiện thuận lợi cho bà con ngư dân vươn khơi và sản xuất nông nghiệp.

“Tuy nhiên, chỉ thời gian ngắn sau đó, cửa sông Lý Hòa lại bị bồi lấp trở lại. Tuyến luồng lạch sâu hơn 4 m nay bị bồi lấp chỉ còn khoảng 0,5 m, gây khó khăn cho cuộc sống, sinh hoạt và sản xuất của người dân”, ông Quân chia sẻ.

Được biết, sông Lý Hòa có chiều dài 22 km, diện tích lưu vực khoảng 177 km², bắt nguồn từ độ cao 400 m ở dãy núi Trường Sơn đổ ra biển Đông tại cửa Lý Hòa (xã Đông Trạch).

Do chịu tác động của các yếu tố như: vị trí địa lý, cùng với các biến đổi của các yếu tố dòng chảy thủy hải văn, nên các cửa sông trên địa bàn tỉnh nói chung và cửa sông Lý Hòa bị bồi lấp nghiêm trọng.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, qua theo dõi, ngoài 2 đợt lũ lớn vào các năm 2016 và 2020 thì những năm gần đây các đợt lũ lớn trên lưu vực sông Lý Hòa rất ít xuất hiện. Điều này lại gây ra bất lợi với khu vực cửa sông Lý Hòa. Nởi việc giảm, không hình thành các đợt lũ lớn đã làm hạn chế việc cuốn trôi các cồn cát ứ đọng trên sông và cửa sông ra phía biển, cộng hưởng gây ra tình trạng bồi lấp tại cửa sông ngày càng gia tăng và mở rộng phạm vi.

Mặt khác, việc không được duy tu, nạo vét thường xuyên cửa sông khi có hiện tượng bồi lấp hàng năm cũng là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng bồi lấp cửa sông trở nên nghiêm trọng như hiện nay.

Trước thực trạng bồi lấp trong các năm qua chính quyền địa phương đã vận dụng các nguồn kinh phí để thực hiện việc nạo vét cửa sông nhằm đảm bảo giao thông đường thủy phục vụ ngư dân đánh bắt hải sản, neo đậu tránh trú bão và sản xuất nông nghiệp của người dân trong khu vực.

Trước đó, vào năm 2022, UBND tỉnh Quảng Bình (cũ), đã chi 14 tỷ đồng để đầu tư nạo vét, khơi thông cửa sông Lý Hòa sâu hơn và rộng hơn. Tuy nhiên, giải pháp này chỉ mang tính tạm thời vì ngay sau mùa lũ cùng năm, cửa sông tiếp tục bị bồi lấp trở lại.

Trước tình hình hiện tại, ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đã kiểm tra thực địa và chỉ đạo xử lý. UBND tỉnh giao trách nhiệm cho Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với UBND xã Đông Trạch và các đơn vị liên quan kiểm tra, hướng dẫn kỹ thuật nạo vét, khơi thông luồng lạch khu vực cửa sông Lý Hòa bảo đảm an toàn, phù hợp quy luật thủy động lực trong khu vực. “Phải theo dõi diễn biến bồi lấp, kịp thời tham mưu UBND tỉnh các giải pháp xử lý khi phát sinh tình huống phức tạp”, ông Lê Văn Bảo chỉ đạo. 

Để khắc phục và giảm thiểu tình trạng bồi lấp cửa sông nói chung, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị đề xuất các giải pháp trước mắt và lâu dài.

Theo ông Trần Hoài Nam, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, trước mắt, để ứng phó với tình trạng bồi lấp cửa sông Lý Hòa như hiện nay, nhanh chóng xây dựng kế hoạch nạo vét, khơi thông luồng lạch tạm thời định kỳ hằng năm để đảm bảo tiêu thoát lũ và lưu thông thuyền bè.

Ngoài ra, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị cũng đã tính đến phương án xã hội hóa việc nạo vét bồi lấp cửa sông, theo báo cáo, đề xuất của chính quyền địa phương và tham vấn ý kiến, nguyện vọng của người dân.

Nếu triển khai nạo vét tại cửa sông Lý Hòa, toàn bộ khối lượng cát sau nạo vét sử dụng tại chỗ để san lấp, gia cố các đoạn bờ biển đang bị sạt lở trong phạm vi công trình, không vận chuyển ra khỏi địa phương.

Tuy nhiên, hiện nay pháp luật hiện hành chưa có hướng dẫn cụ thể về trình tự, thủ tục để thực hiện dự án nạo vét sông, suối gắn với thu hồi khoáng sản theo hình thức xã hội. “Vì vậy, việc triển khai thực hiện dự án nạo vét bồi lấp cửa sông Lý Hòa theo hình thức xã hội hóa là chưa phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương và quy định của pháp luật”, ông Trần Hoài Nam cho biết thêm.

Về giải pháp lâu dài, Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan và các chuyên gia chuyên ngành nghiên cứu đề xuất giải pháp, phương án căn cơ, giảm thiểu tình trạng bồi lấp cửa sông Lý Hòa. “Sở tham mưu cho UBND tỉnh lựa chọn đơn vị tư vấn có kinh nghiệm thực hiện tiến hành khảo sát, đánh giá toàn diện để đề xuất dự án chỉnh trị cửa sông Lý Hòa với các giải pháp kỹ thuật bền vững như xây dựng kè hướng dòng, đê chắn cát”, ông Trần Hoài Nam cho hay.