Tiếng hát hôm nay, hành động ngày mai

Từ tiếng hát…

Tối 5/6/2026, tại Quảng trường Bình Minh, Cửa Lò, hàng nghìn người lấp kín không gian ven biển để theo dõi chương trình nghệ thuật “Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh”. Sân khấu dựng sát mép nước, phía sau là sóng nước, phía trước là ánh đèn và giọng hát. Nhưng khoảnh khắc người ta nhớ lâu nhất không phải là kỹ xảo hay tên tuổi nghệ sĩ, mà là hình ảnh từ Chương I: một em bé 5 tuổi đứng giữa sân khấu, cất giọng hát về biển đảo quê hương.

Bé Lê Trần Bảo Ngọc chưa vào lớp một. Em là đơn ca chính trong tiết mục của 70 em nhỏ đến từ Nhà văn hóa Thiếu nhi Việt Đức, Nghệ An. Để một đứa trẻ ở tuổi ấy có thể đứng trên sân khấu quốc gia,  vào nhạc, giữ nhịp, nhìn ra khán giả mà không ngợp, là cả một hành trình tập luyện mà phụ huynh gần như không bỏ lỡ một buổi nào.

Bảo Ngọc nói em “thấy hồi hộp hơn mấy lần biểu diễn ở trường, vì khán giả đông hơn nhiều”. Và khi mọi người vỗ tay, em rất vui. Hồn nhiên vậy thôi, nhưng đó là cách một đứa trẻ 5 tuổi thu nạp lại tâm tư mà nhạc sĩ Xuân Hòa đã đặt vào bài hát, vào đêm diễn, vào sự kiện. Tiếng hát tự tin cất lên trước biển Cửa Lò đêm đó không chỉ là biểu diễn, đó là sứ mệnh bảo vệ biển đảo được trao đi theo cách giản dị nhất có thể: qua giọng hát của một đứa trẻ.

Trước đó, khi được hỏi biết gì về biển đảo Việt Nam, Bảo Ngọc kể có lần xem tivi thấy các chú bộ đội trên đảo, em hỏi mẹ sao các chú phải ở xa thế. Mẹ giải thích nhưng em chưa hiểu hết. Tình yêu biển của Bảo Ngọc bắt đầu từ đó, từ những mảnh ghép nhỏ mà người lớn xung quanh em để lại. Và tối 5/6,  em đứng trên sân khấu để nói ra những ý nghĩ mình chưa biết gọi tên.

Câu hát em thích nhất trong bài “Em yêu biển đảo quê em” là “những trang sách về biển quê hương” vì em nghĩ đến những lần em thấy biển trong những cuốn sách ảnh cô giáo vẫn cho chúng em xem. Em nói em chưa hiểu lắm về câu hát “Biển Đông ngàn đời”, em chỉ biết là "dài lắm, như biển không bao giờ hết”. 

…đến hành động

Bài hát Bảo Ngọc hát tối đó là ca khúc “Em yêu biển đảo quê em” của nhạc sĩ Xuân Hòa. Dường như bài hát sinh ra là để dành cho một chương trình như thế này, hát về biển đảo Tổ quốc ngay trên đất Nghệ An. Giữa nhạc sĩ Xuân Hòa và chương trình “Biển Việt Nam” có một sự đồng điệu tự nhiên.

Bài hát ra đời từ nhận thức rằng thiếu nhi cần có bài hát về biển của riêng mình, viết theo cách các em có thể hát và cảm nhận được. Thế hệ nhạc sĩ trước ông viết về biển từ ký ức chiến tranh, từ những mất mát. Nhạc sĩ Xuân Hòa xuất phát từ điểm khác: tình yêu biển đảo được lựa chọn, được học, được nuôi dưỡng. “Điểm xuất phát đó có thể nhẹ hơn, nhưng vẫn có khả năng lan rộng cho thế hệ sinh ra trong hòa bình”, ông nói.

Khi mới ra đời, nhạc sĩ Xuân Hòa không nghĩ bài hát sẽ đi được xa đến vậy. Bài hát thiếu nhi thường có số phận khiêm tốn. Nhưng trong chương trình lần này, NSND Trần Bình (Tổng đạo diễn) đặt bài hát vào Chương I, tức là đặt tương lai lên trước quá khứ.

Nhạc sĩ Xuân Hòa nhìn thấy trong chương trình và ý đồ người tổng đạo diễn với ít nhất ba tầng tiếp nối có chủ đích. Tầng đầu tiên là giữa người sáng tác và người đạo diễn, dàn dựng. Từ bài hát của nhạc sĩ, NSND Trần Bình chọn nó đặt vào Chương I, như một cách trao niềm tin vào tuổi trẻ.

Tầng thứ hai là sự tiếp nối nhận thức từ người lớn đến trẻ nhỏ. Tình yêu biển đảo có sẵn trong Bảo Ngọc như nó đã có sẵn trong mỗi đứa trẻ Việt Nam. Nhưng để tình yêu đó thành hình, thành tiếng, cần có những hình ảnh về sóng biển mà em gặp trên tivi, trên trang sách, cần có câu hỏi về những chú bộ đội đảo xa, cần có buổi tập hát ở Nhà văn hóa và đêm diễn này… Tình yêu này được hun đúc dần, lớn dần trong em như một dòng chảy liên tục giữa các thế hệ người Việt. Và lần này được cất lên bằng giọng hát của một đứa trẻ 5 tuổi trước biển Cửa Lò.

Tầng thứ ba là sự tiếp nối giữa nghệ thuật và chính sách. Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Những người làm công tác quản lý, đặc biệt là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đã dùng âm nhạc để làm mềm thông điệp. Cảm xúc được đánh thức trước, hành động được thực hiện sau. Đó là lý do lễ phát động phong trào "Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường" diễn ra ngay sau đó.

Đúng như nhạc sĩ Xuân Hòa tâm sự: “Di sản biển đảo không chỉ được bảo tồn bằng ký ức mà được tiếp nối bằng hành động của thế hệ đang lớn lên”.

Khi được hỏi âm nhạc có thể làm được bao nhiêu phần trong hành trình truyền tình yêu biển đảo từ thế hệ này sang thế hệ khác, nhạc sĩ Xuân Hòa cho rằng, đó là một hành trình không định lượng, đi qua phần cảm xúc ban đầu, phần ghi nhớ, phần kết nối cộng đồng khi cùng hát. Những phần còn lại thuộc về gia đình, nhà trường, chính sách và bản thân người trẻ. “Nhưng nếu thiếu đi hai, ba phần mà âm nhạc làm, những phần còn lại cũng khó bén rễ”, ông nói.

Đó cũng là lý do chương trình là một chuỗi sự kiện. Nối tiếp tinh thần của chương trình “Biển Việt Nam - Hành trình không gian xanh” diễn ra đêm trước, sáng 6/6, ngay tại Cửa Lò, phong trào thi đua “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh - sạch - đẹp” đã chính thức được phát động ở quy mô quốc gia. Sự kiện có sự tham dự của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng cùng lãnh đạo nhiều bộ ngành Trung ương, thể hiện quyết tâm hành động mạnh mẽ của Chính phủ và nhân dân. 

Âm nhạc thăng hoa trước, lễ phát động tiếp nối sau, không phải ngẫu nhiên mà đặt gần nhau như vậy. Cảm xúc được đánh thức trước, hành động được kêu gọi ngay sau. Đêm nghệ thuật trở thành chất xúc tác cần thiết để biến nhận thức thành hành động.

Nhạc sĩ Xuân Hòa nói rằng, sự thành công của đêm nhạc vượt ngoài mong đợi của ông. "Cảm ơn cháu gái Bảo Ngọc. Tôi hình dung khi tiếng hát tự tin của các cháu nhỏ cất lên, khát vọng của thế hệ hôm nay, hành động của chúng ta hôm nay đang được nối dài bởi những mầm non của đất nước để đi tới tương lai Xanh".