Thủy lợi Ninh Thuận 50 năm giữ mạch nguồn cho vùng đất khô hạn

Nửa thế kỷ bền bỉ vượt khó

Ngày 2/3, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thủy lợi Ninh Thuận (Khánh Hòa) tổ chức lễ kỷ niệm 50 năm thành lập (2/3/1976 - 2/3/2026), đánh dấu chặng đường nửa thế kỷ hình thành, phát triển và đồng hành cùng sự đi lên của địa phương.

Thành lập ngày 2/3/1976, tiền thân là Ban quản lý thủy nông Phan Rang, Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thủy lợi Ninh Thuận đã trải qua nhiều lần thay đổi tên gọi, mô hình hoạt động và cơ cấu tổ chức. Năm tháng đầu tiên là quãng thời gian đầy thử thách, khi Ninh Thuận là tỉnh nghèo, khí hậu khắc nghiệt, “thiếu mưa, thừa nắng”, hạn hán kéo dài, cơ sở vật chất và phương tiện sản xuất còn thiếu thốn.

Đặc biệt sau khi tái lập tỉnh năm 1992, nhiệm vụ đảm bảo nguồn nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội càng trở nên cấp thiết. Trước yêu cầu đó, tập thể cán bộ, công nhân viên Công ty đã nỗ lực khắc phục khó khăn, từng bước hoàn thiện hệ thống quản lý, điều tiết nước, đảm bảo tưới tiêu cho gần 26.000 ha thuộc khu tưới các đập dâng trên sông Cái gồm Sông Pha, Nha Trinh và Lâm Cấm. Không chỉ phục vụ sản xuất nông nghiệp, nguồn nước còn đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản trên địa bàn toàn tỉnh.

Giai đoạn từ năm 2010 đến 2018, nhờ sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, nhiều công trình thủy lợi tích, dẫn và phân phối nước được đầu tư xây dựng, như các hồ Trà Co, Phước Trung, Phước Nhơn, Bà Râu, Sông Biêu, Núi Một, Lanh Ra, Cho Mo… Các công trình này đã từng bước hoàn thiện mạng lưới thủy lợi, nâng cao khả năng chủ động nguồn nước, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững.

Bước ngoặt lớn trong quá trình phát triển của ngành thủy lợi địa phương là việc đưa vào vận hành hệ thống thủy lợi Tân Mỹ từ năm 2018. Đây là hệ thống thủy lợi hiện đại với gần 30 km đường ống thép dẫn nước có đường kính hơn 2m và hồ chứa nước Sông Cái dung tích hơn 219 triệu m3. Công trình không chỉ tưới trực tiếp cho 7.480 ha đất nông nghiệp mà còn có vai trò bổ sung nguồn nước cho các hồ chứa Cho Mo, Ông Kinh, Sông Trâu, Bà Râu; đặc biệt tăng cường nguồn nước cho hệ thống Nha Trinh – Lâm Cấm, giúp khu vực phía Bắc tỉnh chủ động hơn trong sản xuất và dân sinh.

Song song đó, tỉnh Khánh Hòa đang tập trung triển khai các dự án liên thông chuyển nước nhằm đảm bảo an ninh nguồn nước lâu dài. Các tuyến ống chuyển nước từ hồ Sông Cái về Ông Kinh, Sông Trâu, Bà Râu; từ Sông Than về Lanh Ra; dự kiến đầu tư các tuyến về Bầu Zôn, Tà Ranh và từ Tân Giang về Sông Biêu sẽ tạo thành mạng lưới điều phối linh hoạt, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hiện đại hóa công trình, chủ động nguồn nước liên vùng

Giai đoạn 2017 - 2026 ghi nhận những kết quả nổi bật của Công ty trong công tác quản lý, điều tiết nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và các nhu cầu dân sinh. Hiện, Công ty đang quản lý 23 hồ chứa (không tính hồ Sông Than) với tổng dung tích gần 410 triệu m3; diện tích tưới hằng năm tăng từ 78.000 ha lên hơn 82.000 ha. Riêng năm 2025, diện tích tưới đạt trên 82.500 ha, bằng 103,64% kế hoạch; tổng doanh thu đạt 115 tỷ đồng, nộp ngân sách gần 4,9 tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế hơn 6 tỷ đồng; thu nhập bình quân người lao động đạt 8,7 triệu đồng/tháng.

Bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, Công ty luôn chú trọng ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là hệ thống giám sát mực nước tự động Scada, nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát, khai thác và bảo vệ nguồn nước. Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công nhân viên được quan tâm thường xuyên, đáp ứng yêu cầu quản lý các công trình ngày càng hiện đại.

Với những đóng góp bền bỉ cho sự phát triển kinh tế - xã hội địa phương, Công ty đã được Chủ tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng Ba vào năm 2014 cùng nhiều bằng khen, cờ thi đua của tỉnh.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm, ông Nguyễn Công Xưng, Chủ tịch Công ty TNHH MTV Khai thác công trình Thủy lợi Ninh Thuận nhấn mạnh, thời gian tới Công ty sẽ tập trung xây dựng, ban hành đề án đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động theo hướng phát triển bền vững. Trong đó chú trọng nâng cao năng lực quản trị, đổi mới phương thức lãnh đạo, đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới; sắp xếp vị trí việc làm hợp lý, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số và lắp đặt hệ thống tự động trong quản lý, vận hành.

Về giải pháp công trình, Công ty phối hợp cùng các sở, ngành tham mưu Tỉnh ủy, UBND tỉnh đầu tư sửa chữa, nâng cấp, hoàn thiện hệ thống thủy lợi hiện có theo hướng hiện đại, đồng bộ kết hợp xây dựng hệ thống giám sát, vận hành khép kín nhằm nâng cao hiệu quả khai thác, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ trong nông nghiệp; đồng thời tập trung gia cố, nâng cấp đập, hồ chứa, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho công trình và vùng hạ du trong mùa mưa lũ.

Đối với giải pháp phi công trình, Công ty tiếp tục đào tạo, đào tạo lại để nâng cao trình độ chuyên môn; phối hợp chặt chẽ với các tổ, đội dùng nước (PIM) trong điều tiết, tưới luân phiên trên các tuyến kênh; công khai kế hoạch cấp nước để người dân chủ động sản xuất. Song song đó, đơn vị hiện đại hóa công tác quan trắc, dự báo, cảnh báo phục vụ quản lý, vận hành; tăng cường kết nối, liên thông cấp nước giữa các hệ thống thủy lợi, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước.