Thúc đẩy liên kết ‘ba nhà’ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo

Ngày 6/3, tại Trường Đại học Nha Trang diễn ra tọa đàm “Liên kết ba nhà: Nhà nước - Nhà trường (nhà khoa học) - Nhà doanh nghiệp” nhằm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, GS.TS Phạm Quốc Hùng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, tọa đàm là diễn đàn để các bên trao đổi, thảo luận và đề xuất các giải pháp thiết thực thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời đẩy mạnh hợp tác giữa “ba nhà”, hướng tới xây dựng các giải pháp đồng bộ, khả thi, góp phần phục vụ hiệu quả mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn tới. 

Gắn kết nghiên cứu khoa học với nhu cầu doanh nghiệp

Chia sẻ tại tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Hữu Ninh, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học và Công nghệ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, việc thúc đẩy hợp tác trong nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ hiện nay là yêu cầu tất yếu, nhất là khi các bộ, ngành đang triển khai các nhiệm vụ theo Nghị quyết 71 và Nghị quyết 57. Với những lĩnh vực sản xuất như nông nghiệp, môi trường, việc gắn nghiên cứu với thực tiễn sản xuất càng trở nên cấp thiết.

Theo PGS.TS Nguyễn Hữu Ninh, việc kêu gọi doanh nghiệp đầu tư vào nghiên cứu khoa học không phải là điều đơn giản. Doanh nghiệp khi bỏ vốn thường hướng đến mục tiêu kinh doanh và hiệu quả đầu ra, trong khi phần lớn doanh nghiệp hiện nay tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, chưa có nhiều nguồn lực cho nghiên cứu khoa học. Vì vậy, việc hình thành các đề tài, dự án nghiên cứu cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và sản xuất để bảo đảm tính khả thi và khả năng thương mại hóa.

Nếu các nhà khoa học chỉ thực hiện nghiên cứu độc lập mà thiếu sự tham gia của doanh nghiệp thì sản phẩm khoa học dù có chất lượng tốt cũng khó được đưa ra thị trường. Thực tế thời gian qua cho thấy nhiều kết quả nghiên cứu sau khi nghiệm thu vẫn chưa được ứng dụng, thậm chí chỉ dừng lại ở các báo cáo tổng kết.

PGS.TS Nguyễn Hữu Ninh cho rằng, đây là điểm nghẽn lớn của hoạt động khoa học công nghệ. Các nhà nghiên cứu hay lãnh đạo các viện, trường thường không có đủ điều kiện và kinh nghiệm để thương mại hóa sản phẩm khoa học, trong khi thiếu sự tham gia của doanh nghiệp thì quá trình này rất khó thành công.

Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang triển khai nhiều chính sách nhằm khuyến khích sự tham gia của doanh nghiệp vào hoạt động nghiên cứu khoa học. Theo các quy định mới, Nhà nước sẽ không còn hỗ trợ 100% kinh phí đối với các đề tài nghiên cứu ứng dụng. Thay vào đó, ngân sách nhà nước chỉ hỗ trợ tối đa khoảng 80%, phần còn lại cần có sự tham gia đối ứng từ doanh nghiệp hoặc các nguồn lực xã hội.

Cơ chế này nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia ngay từ đầu vào các hoạt động nghiên cứu, qua đó bảo đảm các sản phẩm khoa học công nghệ có khả năng ứng dụng và thương mại hóa. Đồng thời, điều này cũng giúp chia sẻ trách nhiệm giữa Nhà nước và xã hội trong việc phát triển khoa học công nghệ.

Mở rộng hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ

Hiện nay khối ngành kỹ thuật của Trường Đại học Nha Trang đã được tổ chức lại thành Trường Kỹ thuật và Công nghệ, tập trung các ngành thuộc lĩnh vực kỹ thuật như kết cấu, cơ khí, tự động hóa, điện - điện tử và chuyển đổi số.

PGS.TS Huỳnh Văn Vũ, Phó Hiệu trưởng Trường Kỹ thuật và Công nghệ cho biết, việc tập trung các chuyên ngành vào một đơn vị giúp tăng cường liên kết trong đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Bên cạnh nhiệm vụ đào tạo, nhà trường luôn xác định rõ phương châm gắn nghiên cứu khoa học với phục vụ cộng đồng. Các hoạt động nghiên cứu được định hướng nhằm giải quyết những vấn đề thực tiễn trong đời sống, đặc biệt là phục vụ sản xuất và phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực và cả nước.

Theo PGS.TS Huỳnh Văn Vũ, nhà trường cũng đã xác định một số hướng nghiên cứu chiến lược để tập trung nguồn lực, trong đó có lĩnh vực chuyển đổi số trong ngành thủy sản - một nhu cầu đang được nhiều doanh nghiệp quan tâm.

Bên cạnh đó, nhà trường cũng quan tâm nghiên cứu các giải pháp công nghệ phục vụ hiện đại hóa ngành thủy sản và nghề cá Việt Nam. Một số đề tài đang được triển khai liên quan đến ứng dụng dữ liệu lớn trong quản lý hoạt động khai thác thủy sản, cung cấp thông tin cho cơ quan quản lý và doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác nguồn lợi biển.

Về phía doanh nghiệp, ông Lê Bền, Phó Giám đốc Công ty TNHH Trí Tín cho biết, doanh nghiệp đã hoạt động hơn 20 năm trong lĩnh vực rong biển. Qua quá trình phát triển, doanh nghiệp nhận thấy khoa học - công nghệ đóng vai trò quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm và phát triển bền vững.

Theo ông Bền, trong mô hình liên kết “ba nhà” gồm Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp, vai trò của Nhà nước giống như người kết nối để đưa nhà khoa học và doanh nghiệp đến gần nhau hơn. Các nhà khoa học có thế mạnh về tri thức và nghiên cứu, trong khi doanh nghiệp có nhu cầu ứng dụng khoa học công nghệ để nâng cao hiệu quả sản xuất. Tuy nhiên, trên thực tế hai bên vẫn chưa gắn kết chặt chẽ do nhiều rào cản về nguồn lực, cơ chế và nhận thức.

Do đó, ông kỳ vọng sự hợp tác giữa doanh nghiệp và các nhà khoa học sẽ ngày càng chặt chẽ hơn, góp phần khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển và nâng cao giá trị các sản phẩm từ rong biển của Việt Nam.