Theo chân cán bộ kiểm lâm phá bẫy chim trời

Phá bẫy chim trời

Hạt Kiểm lâm Như Thanh (tỉnh Thanh Hóa) nhận được tin báo có người lạ mặt mang lưới ra cánh đồng thôn 3, xã An Nông giăng bẫy chim. Không chờ đến sáng hẳn, anh Lại Thế Chiến, Hạt trưởng cùng hai cán bộ đã lên đường.

Vừa đi dọc bờ ruộng anh Chiến vừa tâm sự: "Đi chậm là họ thu lưới, xóa sạch dấu vết, lại mất công anh em". Trên tay anh cầm con dao quắm, sẵn sàng tháo dỡ những bẫy chim giữa đồng.

Theo kinh nghiệm nhiều năm bám địa bàn, anh Chiến cho biết, sau nhiều đợt kiểm tra, các đối tượng đã thay đổi phương thức hoạt động. Họ không còn giăng lưới ở những nơi trống trải, dễ bị phát hiện mà chọn những thửa ruộng khuất, có cây cối bao quanh, cách xa đường đi và khu dân cư.

Ban đêm, hệ thống sào được dựng lên để kéo lưới đón những đàn chim bay qua. Đến gần sáng, toàn bộ sào và lưới lại được hạ xuống, chỉ còn cách mặt ruộng vài chục centimet nhằm tránh sự chú ý của người qua lại.

Loại lưới các đối tượng sử dụng là lưới cước rất mỏng, sợi nhỏ nhưng dai. Khi được hạ sát nền ruộng hoặc căng lên giữa đồng, tấm lưới gần như "tàng hình" và hòa lẫn với màu trời, màu cỏ, khiến người đứng cách vài mét rất khó phát hiện. Dấu hiệu dễ nhận biết nhất chỉ là những cây sào cắm nhô lên giữa cánh đồng.

Ngoài hệ thống lưới cao từ 4-5 m, các đối tượng còn mang theo loa phát tiếng chim để dẫn dụ. Tiếng chim gọi bầy vang xa hàng trăm mét, dụ những đàn chim cuốc, sọc chùn cùng nhiều loài chim đồng khác vô thức lao đến rồi mắc kẹt trong chiếc bẫy đã giăng sẵn.

Theo anh Chiến, nếu thực hiện đầy đủ quy trình báo cáo, phối hợp rồi mới kiểm tra thì nhiều khi hiện trường chỉ còn lại những cây sào cắm dở hoặc vài dấu chân giữa ruộng. Có những hôm anh em đi tuần từ tối đến tận rạng sáng mới phát hiện được bãi lưới. "Ban đêm yên tĩnh, tiếng loa dụ chim vọng rất xa, cứ lần theo tiếng loa là tìm được vị trí", anh Chiến kể.

Phần lớn những người bẫy chim đều là người địa phương, thông thuộc từng cánh đồng, từng đường mòn. Chim sẻ, chim én thường được bắt bán phục vụ nhu cầu phóng sinh, còn những loài chim lớn hơn chủ yếu được tiêu thụ làm thực phẩm hoặc mồi nhậu.

Sau gần 15 phút men theo những bờ ruộng nhỏ, lội qua nhiều thửa lúa đã gặt, chúng tôi tiếp cận khu vực được cho là nơi các đối tượng thường xuyên giăng lưới. Đúng như nhận định ban đầu, giữa cánh đồng rộng, toàn bộ hệ thống sào và lưới đã được hạ thấp, chỉ còn cách mặt ruộng vài chục centimet. Những tấm lưới cước mỏng nằm ép sát nền cỏ, gần như hòa lẫn với màu của đồng ruộng. Nếu không được lực lượng Kiểm lâm chỉ tận nơi, rất khó để nhận ra phía trước là một bãi bẫy chim quy mô lớn.

Xác định đúng vị trí, ba cán bộ kiểm lâm lập tức tỏa ra mỗi người một việc. Những nhát dao quắm liên tiếp cắt đứt dây néo. Từng cây sào được nhổ khỏi nền bùn, còn những tấm lưới cước nhanh chóng được thu về thành từng cuộn. Chỉ chưa đầy mười phút, cả hệ thống bẫy dài hàng trăm mét đã nằm gọn trong những chiếc bao tải để đưa về tiêu hủy.

Theo anh Chiến, chỉ một ngày trước đó, lực lượng Kiểm lâm cũng vừa tháo dỡ khoảng 500 m lưới bẫy tại khu vực này. Rất may hai cá thể chim bói cá và chim chèo bẻo vẫn còn sống và nhanh chóng được gỡ khỏi lưới rồi thả trở lại tự nhiên. Tang vật thu giữ gồm toàn bộ lưới cùng hệ thống loa phóng dụ chim.

Theo ghi nhận của lực lượng Kiểm lâm, thời điểm từ tháng 7 đến tháng 9 hằng năm là mùa các đối tượng hoạt động mạnh nhất. Đây cũng là lúc nhiều loài chim bước vào mùa sinh sản hoặc kiếm ăn với tần suất cao nên rất dễ sa vào những chiếc bẫy vô hình giữa đồng.

Nhiều loài chim không thể trở về... tổ

Anh Chiến kể, trong những đợt tuần tra, lực lượng Kiểm lâm không ít lần phát hiện người có biểu hiện khả nghi lảng vảng quanh các bãi lưới. Thế nhưng, chỉ cần thấy động, họ lập tức rời đi. Nếu không bắt quả tang, không có người đứng ra nhận là chủ bãi bẫy, việc xử lý nhiều khi rơi vào bế tắc. Trong khi đó, người dân địa phương dù biết chuyện cũng ít khi tố giác vì ngại va chạm.

Câu chuyện trên xe chưa dứt thì điện thoại của anh Chiến bất ngờ đổ chuông. Đầu dây bên kia báo vừa phát hiện thêm một bãi bẫy chim mới tại cánh đồng xã Tân Ninh. Không chần chừ, chiếc xe bán tải lập tức rời đường nhựa, rẽ vào con đường đất ngoằn ngoèo dẫn ra cánh đồng thôn Cổ Định. Mất khá nhiều thời gian hỏi đường và men theo những lối mòn giữa ruộng, chúng tôi mới tìm được vị trí đặt bẫy.

Từ xa nhìn lại, nơi đây chẳng khác gì một khu ruộng bỏ hoang. Cỏ dại mọc quá đầu gối, phủ kín những lối mòn. Giữa khoảng đồng rộng chỉ lác đác vài cây sào nhô lên khỏi nền cỏ. Ít ai ngờ, giữa ban ngày lại tồn tại một bãi lưới bẫy chim quy mô lớn đến vậy.

Đi thêm vài trăm mét, khung cảnh trước mắt khiến tất cả sững lại. Hàng trăm mét lưới cước được giăng ken đặc giữa cánh đồng, cao quá đầu người, bao quanh cả chục sào đất. Trên những mắt lưới mỏng là hàng chục cá thể chim đủ màu sắc đang treo lơ lửng. Có con chỉ còn trơ bộ xương nhỏ quắt, lớp lông đã bạc màu dưới nắng. Có con vừa mắc bẫy chưa lâu, thấy người xuất hiện liền đập cánh liên hồi, quẫy mạnh. Càng vùng vẫy, đôi cánh càng bị những sợi cước mảnh siết chặt hơn. Sau vài phút kiệt sức, chúng chỉ còn buông thõng trên tấm lưới.

Một vài cá thể may mắn được cán bộ kiểm lâm gỡ khỏi bẫy lập tức lao vút vào những bụi cỏ rậm, mất hút giữa cánh đồng. Nhiều đoạn lưới, xác chim mắc dày đặc, chỉ cách nhau khoảng một mét. Dưới cái nắng giữa trưa, xác chim phân hủy bốc mùi khó chịu, khiến nhiều người phải quay mặt đi.

Anh Chiến nhiều lần gọi điện cho cán bộ địa phương đề nghị xuống hiện trường chứng kiến và phối hợp xử lý, nhưng đầu dây bên kia vẫn không có người nghe máy! Không chờ thêm, ba cán bộ kiểm lâm lại nhanh chóng tỏa ra thu dọn bãi bẫy. Tiếng lội bùn, tiếng dao quắm chặt dây néo, tiếng sào bật khỏi mặt đất vang lên giữa cánh đồng vắng.

Anh Chiến cúi xuống gỡ một cá thể chim đã chết cứng trên mắt lưới, nhẹ nhàng đặt vào lòng bàn tay. Con chim nhỏ chỉ còn lại bộ lông xơ xác, đôi cánh khép cứng. Hạt trưởng Chiến lặng lẽ nhìn rất lâu rồi khẽ thở dài. Giữa khoảng đồng rộng mênh mông, anh không nói thêm lời nào.

Theo cán bộ kiểm lâm, lợi nhuận vẫn là nguyên nhân khiến nạn bẫy chim chưa thể chấm dứt. Tùy từng loài và trọng lượng, mỗi cá thể chim có giá từ vài chục nghìn đến hàng trăm nghìn đồng. Chỉ sau một đêm, một bãi lưới có thể thu được hàng chục con, mang lại khoản tiền không nhỏ cho người bẫy. Số chim sau khi bẫy bắt thường được các đối tượng làm thịt, cấp đông rồi vận chuyển bằng xe cá nhân đến tiêu thụ tại một số nhà hàng ở Thanh Hóa, TP. Hà Nội, Nghệ An và các địa phương lân cận.

Gom xong những cuộn lưới cuối cùng, anh Chiến ngồi xuống bờ ruộng, phủi lớp bùn còn bám trên đôi ủng. Anh bảo: Điều khiến anh trăn trở không phải là tháo dỡ một bãi lưới, mà là những chiếc bẫy mới sẽ lại xuất hiện sau đó. Ở một số nơi, tình trạng bẫy bắt chim hoang dã vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Sự phối hợp giữa chính quyền địa phương với các lực lượng chức năng có lúc còn chưa chặt chẽ. Trong khi đó, chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe nên nhiều đối tượng vẫn tái diễn hành vi vi phạm.

Chúng tôi và các cán bộ kiểm lâm xốc bao tải chứa đầy bẫy lưới lên thùng xe bán tải, ai mồ hôi cũng nhễ nhại. Xe chuyển bánh, phía sau lưng, cánh đồng đã trở lại vẻ yên tĩnh vốn có.