Tháng Giêng quê nhà

 Cái rét ngọt đầu năm dường như một cái cớ nhẹ nhàng để người ta tìm về nếp nhà thân thuộc. Giữa màn tơ giăng mờ mịt ấy, tôi lạc vào lối nhỏ quê nhà, nơi vòm bưởi đang dịu dàng bung sắc trắng và tiếng nói thân thương của mẹ của cha.

Tháng Giêng ở quê tôi cảm tưởng thời gian như ngủ quên trên những tàng lá. Không còn cái sắt se của mùa đông cũ. Đi qua những ngày mưa phùn, nắng bắt đầu lấp lóa, phủ phê lên vạn vật một lớp mật ngọt hanh vàng. Ở đó, phố thị ồn ào chỉ còn là một ý niệm xa xăm. Không tiếng còi xe, không khói bụi nhà máy, chỉ còn tiếng guốc trâu lộc cộc trên con đường làng thân thuộc, tiếng lũ trẻ cười giòn tan ngoài ngõ, và tiếng gió xuân thì thầm qua những nhành cây. Tôi cởi bỏ mọi ưu phiền, để chân trần nhón nhẹ trên lớp đất bịn rịn. Cái mát lạnh của đất mượn làn mưa phùn để mơn trớn, vỗ về, tựa như tháng Giêng đang ôm lấy tôi vào lòng, dịu dàng và tinh khôi đến tận cùng.

Tháng Giêng ngày ấy tôi thường quẩn quanh bên nếp nhà ngói ba gian của mẹ, nơi những viên gạch đã ngả màu, bám phủ lớp rêu xanh như một chứng tích của thời gian khắc nghiệt. Giữa mảnh sân thênh thang ấy, tôi tựa như một chú bướm nhỏ nhởn nhơ dưới giàn hoa. Tôi nhớ những sớm mai cùng bà tỉ mẩn nhặt từng cánh hoa rụng vào mẹt tre. Bà tôi có một bí quyết ướp trà bằng vẻ nhẫn nại dịu dàng, để hương bưởi cứ thế lặn sâu vào từng búp lá. Mãi sau này, khi đôi chân đã rệu rã với những hành trình xa xứ, cứ mỗi độ tháng Giêng chạm ngõ, tôi lại thấy mình lạc lối trong miền ký ức, mải miết đi tìm lại mùi hương thân thương đã hóa thành một phần máu thịt thuở nào.

Tháng Giêng ở quê, tôi thích nằm lười trong gian nhà nhỏ, tựa đầu bên khung cửa sổ gỗ xoan đã cũ, để mặc cho thính giác dẫn lối về miền ký ức qua những tiếng chim. Giữa cái tĩnh lặng của sớm mai, tôi nhắm mắt, thử chơi trò đố chữ với thời gian bằng cách đoán định từng giọng hót. Kìa là tiếng lũ chim sâu lích chích, cái giọng mỏng mảnh và nhỏ xíu như chính dáng hình ẩn hiện trong vòm lá. Rồi bất chợt, một điệu khướu lảnh lót vang lên, từng nốt ngân trong vắt và kiêu hãnh như muốn phô diễn hết cái rực rỡ của nắng xuân. Những thanh âm ấy, tưởng chừng là những mảnh rời rạc chẳng liên quan, vậy mà khi đặt cạnh nhau lại dệt nên một bản hợp xướng đồng quê đầy mê hoặc. Lòng tôi bỗng chùng xuống, một nỗi bâng khuâng mơ hồ len lỏi vào tâm trí. Đã bao lâu rồi tôi mới lại có dịp ngồi lặng yên để nghe những âm thanh thân thuộc ấy? Có lẽ, đã hơn hai mươi năm ròng, tôi mới thực sự được nghe lại nhịp thở của quê nhà giữa những ngày tháng Giêng xanh biếc.

Tháng Giêng về trên những luống rau xanh mướt, nơi mà sự cần lao của mẹ và lòng bao dung của đất quê hòa làm một. Tôi dành một tình yêu đặc biệt cho những đám rau sam, rau dền mộc mạc - những cái tên không cần người chăm bón vẫn cứ mập mạp, mọng nước, mang theo vị thanh khiết của sương sớm và nắng xuân. Sau này, khi đôi chân đã đi qua vạn dặm, nếm đủ phong vị lạ lẫm của nhân gian, tôi mới nhận ra chẳng có cao lương mỹ vị nào qua nổi bát canh rau vườn nhà tháng Giêng. Bởi trong bát canh giản đơn ấy, không chỉ có vị ngọt của rau non, mà còn có cả hơi ấm bàn tay mẹ và cái tình nồng hậu của đất đai xứ sở.

Đối với tháng Giêng quê nhà, tôi luôn chọn cách dè sẻn từng cảm xúc, chậm rãi soi ngắm và nâng niu như sợ rằng chỉ một phút lơ là, những ký ức ấy sẽ tan loãng vào hư không. Sau bao năm tháng bôn ba, ngược xuôi giữa dòng đời, tôi chợt nhận ra: hạnh phúc đôi khi không nằm ở đích đến xa xôi, mà nằm ngay trong điều giản dị, như những ngày tháng Giêng bảng lảng khói sương nơi quê nhà...