Sự nghỉ ngơi từng bị hoài nghi giống như sự lười biếng. Thế nhưng, khi đã mỏi mệt vì chạy đua danh lợi, lực lượng lao động ở nhiều quốc gia bắt đầu nhận ra giá trị của sự nghỉ ngơi. Bởi lẽ, trước nhịp sống công nghiệp luôn thúc hối làm việc đến kiệt sức, nhiều người tìm cách sống khác.
Nữ họa sĩ Ximena Vengoechea từng là chuyên gia thiết kế của Twitter. Ảnh: TL.
Từ phong trào FIRE (tự do tài chính, nghỉ hưu sớm), lối sống du mục trên xe van, xu hướng ở nhà siêu nhỏ ở Mỹ đến trào lưu "nằm thẳng" (tang ping) của giới trẻ Trung Quốc, tất cả đều phản ánh một nhu cầu chung: sự nghỉ ngơi phải chú trọng nhiều hơn. Dù ở quốc gia nào, người lao động cũng phải vật lộn để cân bằng giữa việc chăm sóc bản thân với những trách nhiệm ngày càng nhiều. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, tình trạng kiệt sức không còn là vấn đề riêng của một quốc gia mà đã lan rộng khắp nhiều nền kinh tế.
Vốn là một chuyên gia thiết kế của Twitter, nữ họa sĩ Ximena Vengoechea đã dùng trải nghiệm bản thân để viết cuốn sách “Sức mạnh của nghỉ ngơi” (tựa gốc: Rest Easy). Báo động tình trạng “thiếu nghỉ ngơi mạn tính”, nữ họa sĩ Ximena Vengoechea chia sẻ: “Bạn không cần phải có ai cho phép thì mới được nghỉ ngơi, nhưng tôi vẫn muốn nhắc bạn là bạn được phép nghỉ ngơi bất cứ lúc nào. Muốn nghỉ ngơi, muốn tạm dừng, muốn được sống trong một khoảnh khắc thay vì lúc nào cũng phải làm… là điều hoàn toàn bình thường và lành mạnh. Điều đó không làm bạn yếu đuối, mà nó cho thấy bạn là một con người. Sự nghỉ ngơi không phải là phần thưởng hay đặc quyền, mà là một nhu cầu thiết yếu giống như thức ăn và nước uống. Bạn hoàn toàn có quyền chậm rãi tận hưởng và đắm mình trong sự nghỉ ngơi”.
Sự nghỉ ngơi là nhu cầu cơ bản. Thế nhưng ngày càng nhiều người vẫn sống trong trạng thái kiệt sức. Điều này xuất phát từ hai nhóm rào cản: ngoại cảnh và nội tâm.
Áp lực tài chính, nỗi lo mất việc, trách nhiệm chăm sóc gia đình hay những biến động kinh tế khiến nhiều người gần như không có cơ hội nghỉ ngơi. Với không ít người, việc “cho phép mình nghỉ ngơi” trở thành một đặc quyền không phải ai cũng có. Hoàn cảnh sống cũng tạo nên khác biệt. Giới tính, chủng tộc, tôn giáo hay trách nhiệm chăm sóc người khác đều ảnh hưởng đến khả năng nghỉ ngơi của mỗi người. Nói cách khác, sự nghỉ ngơi không chỉ là một lựa chọn cá nhân, mà còn phản ánh những bất bình đẳng sâu xa hơn trong xã hội.
Tuy nhiên không phải mọi rào cản của sự nghỉ ngơi đều đến từ bên ngoài. Đôi khi chính chúng ta cũng tự gây áp lực cho mình. Nhiều người mang trong mình niềm tin rằng giá trị bản thân gắn liền với năng suất lao động, rằng dừng lại đồng nghĩa với lười biếng hoặc yếu đuối. Cảm giác tội lỗi mỗi khi không làm gì, nỗi sợ đánh mất động lực hay vị thế nếu chậm lại, và đôi khi là chính niềm say mê với cảm giác bận rộn, khiến nhiều người vô thức phá hỏng nỗ lực nghỉ ngơi của chính mình, ngay cả khi họ có đủ điều kiện và thời gian để làm điều đó.
Cuốn sách đề cao sự nghỉ ngơi trong xã hội công nghiệp. Ảnh: TL.
Làm thế nào để có sự nghỉ ngơi đúng cách? Cần nhìn ở cả ba góc độ, tinh thần, thể chất và tâm linh, thay vì gói gọn trong hình ảnh quen thuộc là nằm dài trên ghế sofa hay lướt điện thoại. Không có một công thức chung cho tất cả. Mỗi người tự tìm cách nghỉ ngơi phù hợp với tính cách và hoàn cảnh của mình. Có thể là vận động như chạy bộ, khiêu vũ, cũng có thể là những khoảnh khắc tĩnh lặng như đọc sách, vẽ tranh hay ngồi ăn cùng người thân.
Sự nghỉ ngơi chỉ phát huy tác dụng khi trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày. Đừng chờ đến lúc kiệt sức rồi mới tìm cách bù đắp bằng một kỳ nghỉ ngắn. Nhiều người trong chúng ta vẫn xem nghỉ ngơi là chuyện khi nào có thời gian rồi làm. Nhưng với hầu hết chúng ta, việc thỉnh thoảng nghỉ ngơi “bù” cho những lần thiếu ngủ hay mệt mỏi là không đủ để giúp ta thật sự phục hồi. Thói quen làm việc cho đến khi kiệt sức rồi mới nghỉ ngơi khiến ta luôn ở trong tình trạng cố gắng cầm cự để tồn tại thay vì thật sự sống vui sống khỏe.
