Siết quản lý, tăng chế tài xử phạt vi phạm an toàn thực phẩm

Rà soát toàn diện pháp luật về an toàn thực phẩm

Trả lời kiến nghị của cử tri TP. Hồ Chí Minh sau Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI về việc sớm hoàn thiện hệ thống pháp luật về an toàn thực phẩm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết bảo đảm an toàn thực phầm là nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo vệ sức khỏe nhân dân, nâng cao chất lượng nông lâm thủy sản và thúc đẩy phát triển bền vững ngành nông nghiệp.

Theo Bộ, thời gian qua, hệ thống chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ liên tục được rà soát, hoàn thiện theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bám sát các quy định của Luật An toàn thực phẩm cùng Nghị định số 15/2018/NĐ-CP.

Thực hiện Công điện số 32/CĐ-TTg ngày 19/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Bộ đã chỉ đạo các đơn vị chuyên môn rà soát toàn diện các văn bản còn hiệu lực cũng như các văn bản đã ban hành nhưng chưa có hiệu lực trong lĩnh vực an toàn thực phẩm thuộc phạm vi quản lý. Việc rà soát nhằm đánh giá đầy đủ thực trạng hệ thống pháp luật, kịp thời nhận diện những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp hoàn thiện theo hướng hiện đại, đồng bộ, khoa học.

Đồng thời, thực hiện chỉ đạo tại Thông báo số 15-TB/BCĐTW ngày 17/3/2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật, Bộ đang tích cực phối hợp với Bộ Y tế và các cơ quan liên quan xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về ATTP theo hướng thống nhất một đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Song song với đó, Bộ đã tham gia xây dựng dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó định hướng quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng, đẩy mạnh số hóa, xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông và nâng cao hiệu quả công tác kiểm tra, hậu kiểm.

Kiểm tra gần 3.900 cơ sở, xử phạt hơn 8,8 tỷ đồng

Đối với kiến nghị tăng cường kiểm tra, kiểm soát nguồn gốc thực phẩm, xử lý nghiêm các hành vi sử dụng chất cấm, kinh doanh thực phẩm bẩn, thực phẩm nhập lậu và không rõ nguồn gốc xuất xứ, Bộ cho biết, hằng năm đều ban hành Kế hoạch hành động bảo đảm chất lượng, an toàn thực phẩm nông, lâm, thủy sản và tổ chức quán triệt trong toàn ngành.

Các đơn vị chuyên môn được yêu cầu thường xuyên đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật, tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm trên toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý, bao gồm cả hoạt động xuất nhập khẩu và sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp.

Theo đó, các địa phương và đơn vị quản lý chuyên ngành được giao hướng dẫn sản xuất an toàn, mở rộng vùng sản xuất đạt tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ và các chuỗi cung ứng nông sản an toàn; triển khai ký cam kết sản xuất thực phẩm an toàn; tổ chức thẩm định, chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm và tăng cường hậu kiểm đối với các cơ sở đã được chứng nhận hoặc đã ký cam kết.

Bộ cũng yêu cầu tổ chức lấy mẫu giám sát an toàn thực phẩm tại các cơ sở có nguy cơ cao như vùng trồng, cơ sở giết mổ, chợ đầu mối và các đơn vị cung ứng khối lượng lớn nông lâm thủy sản nhằm kịp thời phát hiện, cảnh báo và ngăn chặn nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Song song với đó là tăng cường kiểm tra việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, thuốc thú y, hóa chất, kháng sinh và các loại vật tư nông nghiệp trong sản xuất; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định của pháp luật.

Theo thống kê của Bộ, đến nay cả nước có 9.546 mã số vùng trồng và 1.525 mã số cơ sở đóng gói đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu nhiều loại trái cây sang các thị trường như: Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, New Zealand, đồng thời phục vụ tiêu thụ trong nước.

Từ đầu năm 2026 đến nay, toàn ngành đã kiểm tra 3.898 cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và nông, lâm, thủy sản; xử phạt hành chính 360 cơ sở, chiếm 9,2%, với tổng số tiền xử phạt 8,817 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, tỷ lệ mẫu thực phẩm được giám sát đạt yêu cầu an toàn thực phẩm đạt 98,4%; tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh nông lâm thủy sản ký cam kết tuân thủ quy định an toàn thực phẩm đạt 95%; tỷ lệ cơ sở được chứng nhận đủ điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đạt 93,8%.

Trong thời gian tới, Bộ cho biết sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát, cảnh báo nguy cơ, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các cơ sở, sản phẩm vi phạm quy định về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Đề xuất tăng chế tài, số hóa quản lý an toàn thực phẩm

Liên quan đến kiến nghị xây dựng cơ chế quản lý chặt chẽ đối với thực phẩm chế biến, nông sản tiêu dùng hằng ngày và nâng mức xử phạt các hành vi vi phạm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, cơ chế quản lý an toàn thực phẩm hiện nay đã được triển khai xuyên suốt toàn bộ chuỗi sản xuất, kinh doanh đối với các nhóm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý.

Tuy nhiên, trước những vụ việc vi phạm nghiêm trọng xảy ra trong thời gian qua, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đã đề xuất 5 nhóm chính sách lớn nhằm nâng cao hiệu lực quản lý, gồm: Quản lý an toàn thực phẩm dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng; cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra thực phẩm trên thị trường; số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông; nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể; hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương.

Theo Bộ, việc triển khai đồng bộ các chính sách này sẽ góp phần tăng cường quản lý đối với toàn bộ thực phẩm lưu thông trên thị trường, đặc biệt là thực phẩm chế biến và các mặt hàng nông sản phục vụ tiêu dùng hằng ngày.

Về chế tài xử phạt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với Bộ Y tế cùng các Bộ, ngành liên quan xây dựng dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 115/2018/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm.

Dự thảo được xây dựng theo hướng tăng tính răn đe, bảo đảm mức xử phạt tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả gây ra, qua đó nâng cao hiệu quả phòng ngừa và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

Hiện, Bộ Tư pháp đã tổ chức họp Hội đồng thẩm định đối với dự thảo Nghị định thay thế Nghị định số 115/2018/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và tiếp tục chủ trì hoàn thiện hồ sơ theo quy định trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét ban hành.