Tổ chức Đối tác Nghề cá bền vững (SFP) đang hợp tác với Trung tâm Phát triển Nghề cá Đông Nam Á (SEAFDEC) và Đại học Queensland để khởi động một nỗ lực mang tính khu vực nhằm bảo đảm sức khỏe lâu dài cho nghề cá tại Vịnh Thái Lan.
Được Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) triển khai và Quỹ Môi trường Toàn cầu (GEF) tài trợ, Dự án GoTFish sẽ điều phối các hoạt động tại Campuchia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam nhằm ứng phó với những mối đe dọa ngày càng gia tăng đối với Vịnh Thái Lan - một trong những hệ sinh thái biển có năng suất cao nhất thế giới.
Sáng kiến kéo dài 5 năm mang tên “Thúc đẩy kinh tế xanh và tăng cường quản trị nghề cá Vịnh Thái Lan thông qua phương pháp tiếp cận hệ sinh thái trong nghề cá” sẽ tăng cường công tác quản trị tài nguyên thiên nhiên trên toàn Vịnh, nhằm bảo vệ đa dạng sinh học biển, phục hồi nguồn lợi thủy sản và đóng góp trực tiếp vào các mục tiêu của Chương trình Hành động Chiến lược Biển Đông (SCS-SAP).
Dự án GoTFish sẽ kéo dài 5 năm nhằm tăng cường quản lý nghề cá và hỗ trợ phục hồi các nguồn lợi bị khai thác quá mức. Ảnh: Tom Lorber.
Ông Pedro Ferreiro, Giám đốc quản trị nghề cá và sinh kế của SFP cho biết: “Vịnh Thái Lan đang đứng trước một ngã rẽ mang tính quyết định. Với Dự án GoTFish, SFP đang huy động khu vực tư nhân để biến nhu cầu thủy sản toàn cầu thành động lực phục hồi. Dự án này cho thấy khi thị trường ủng hộ các thực hành có trách nhiệm, những cải thiện đạt được có thể sâu rộng và bền vững lâu dài”.
Dự án GoTFish đặt mục tiêu đảo ngược xu hướng suy giảm của các nghề cá biển bị khai thác quá mức, đưa 75% các nguồn lợi suy kiệt - tương đương khoảng 315.000 tấn trở lại mức bền vững. Dự án tập trung vào ba nghề cá chủ chốt tại Vịnh Thái Lan gồm: Nghề đánh bắt cá đáy bằng lưới kéo, nghề đánh bắt cá nổi bằng lưới vây và nghề đánh bắt cá ven biển thủ công quy mô nhỏ.
Dự án áp dụng cách tiếp cận tổng thể trong quản lý nghề cá, kết hợp tăng cường hợp tác khu vực với các nỗ lực điều chỉnh động lực thị trường và hoạt động khai thác theo hướng bền vững. Đồng thời, dự án chú trọng bảo vệ các sinh cảnh thủy sinh then chốt thông qua việc xác định các hành lang sinh thái, cùng với nâng cao sự tham gia của các bên liên quan, tăng cường truyền thông và giám sát để hỗ trợ quá trình ra quyết định bao trùm và hiệu quả hơn.
Với vai trò là đơn vị chủ trì các hoạt động liên quan đến thị trường, SFP sẽ tập trung vào việc sử dụng nhu cầu của người mua để khuyến khích các hoạt động đánh bắt cá có trách nhiệm hơn. Các nỗ lực này sẽ tập trung vào hai chuỗi giá trị chính tại Vịnh Thái Lan: Nghề lưới kéo đa loài cung cấp nguyên liệu biển và nghề cá nổi quy mô nhỏ làm nền tảng cho ngành sản xuất nước mắm của khu vực.
Các hoạt động của dự án bao gồm việc điều chỉnh các khung cải thiện nghề cá cho phù hợp với thực tiễn phức tạp của các nghề cá nhiệt đới, đồng thời xây dựng một cơ chế/chuẩn mực mới về thu mua có trách nhiệm tại những lĩnh vực hiện chưa có tiêu chuẩn được thừa nhận rộng rãi.
Hệ sinh thái biển lớn Vịnh Thái Lan có diện tích khoảng 392.000 km², được công nhận là trung tâm đa dạng sinh học biển vùng nước nông của thế giới, bao gồm các hệ sinh thái rạn san hô, thảm cỏ biển và rừng ngập mặn. Những hệ sinh thái này đóng vai trò quan trọng đối với an ninh lương thực, dinh dưỡng, sinh kế của cộng đồng ven biển, đồng thời đóng góp vào nền kinh tế xuất khẩu của các quốc gia lân cận.
Ước tính có khoảng 838.000 người phụ thuộc vào nghề cá biển tại Vịnh Thái Lan, với sản lượng khai thác hàng năm trên 1,8 triệu tấn, giá trị ước tính hơn 2,2 tỷ USD. Tuy nhiên, nghề cá trong khu vực đang chịu áp lực dai dẳng từ tình trạng khai thác quá mức, đánh bắt bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), việc sử dụng ngư cụ kém chọn lọc và những thách thức trong công tác quản trị. Các đánh giá nguồn lợi thực hiện năm 2018 cho thấy 41% trữ lượng cá và gần 25% tổng sản lượng khai thác đã rơi vào tình trạng bị khai thác quá mức.
