Sắn vào chu kỳ giá: [Bài cuối] Ethanol tạo động lực mới

Trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học, cây sắn đang dần vượt ra khỏi vai trò là cây lương thực hay nguyên liệu chế biến thực phẩm để trở thành mắt xích quan trọng trong chiến lược năng lượng xanh của Việt Nam.

Giữ nhịp chuỗi cung ứng

Bài liên quan

Sắn vào chu kỳ giá: [Bài 1] Giá sắn tăng mạnh, nông dân hưởng lợi

Ở trung tâm của chuỗi giá trị sắn, Tây Ninh được xem là "thủ phủ" với vùng nguyên liệu lớn nhất cả nước và hơn 60 nhà máy chế biến, chiếm khoảng 40% tổng số nhà máy sản xuất tinh bột sắn đang hoạt động trên toàn quốc.

Quy mô sản xuất lớn giúp Tây Ninh không chỉ dẫn đầu về chế biến mà còn trở thành đầu mối liên kết nguyên liệu trong khu vực. Theo ông Lê Hữu Hùng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sắn Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Sản xuất tinh bột sắn Tây Ninh, cuối năm 2025, hiệp hội đã cùng đoàn doanh nghiệp Việt Nam ký thỏa thuận với các đối tác Campuchia, dưới sự chứng kiến của Bộ Thương mại Campuchia, về việc nhập khẩu sắn trị giá 5 tỷ USD trong vòng 5 năm.

Theo thỏa thuận, mỗi năm doanh nghiệp Việt Nam sẽ nhập khoảng 9 triệu tấn sắn củ tươi, trị giá gần 1 tỷ USD, nhằm bổ sung nguồn nguyên liệu cho các nhà máy chế biến tinh bột sắn và tinh bột biến tính phục vụ xuất khẩu cũng như thị trường trong nước.

Trong bối cảnh vùng nguyên liệu nội địa chưa đáp ứng đủ nhu cầu chế biến, việc chủ động nguồn cung từ Campuchia được xem là giải pháp quan trọng giúp duy trì công suất của các nhà máy, đồng thời bảo đảm chuỗi cung ứng ổn định cho nhiều ngành công nghiệp sử dụng tinh bột sắn.

Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), hiện cả nước có khoảng 517.000 ha sắn, với sản lượng đạt khoảng 10,5 triệu tấn củ tươi. Khoảng 85% sản lượng được đưa vào các ngành chế biến như tinh bột, ethanol, mì chính và nhiều sản phẩm công nghiệp khác.

Điều này cho thấy một củ sắn hiện có rất nhiều "điểm đến", vì vậy không thể lấy toàn bộ sản lượng để quy đổi thành khả năng sản xuất ethanol. Ethanol chỉ là một trong nhiều đầu ra cạnh tranh của ngành sắn.

Cân bằng giữa tinh bột và nhiên liệu sinh học

Bài liên quan

Sắn vào chu kỳ giá: [Bài 2] Chuyển đổi xanh nâng sức cạnh tranh

Hiện Việt Nam có 6 nhà máy sản xuất ethanol, nguồn nguyên liệu chủ yếu là sắn lát khô, được chế biến từ củ sắn tươi với tỷ lệ khoảng 2,5 tấn củ tươi cho 1 tấn sắn lát khô. Sản lượng sắn lát hiện mới đáp ứng nhu cầu của các nhà máy ethanol đang vận hành.

Trong khi đó, phần lớn nguồn nguyên liệu vẫn đang được ưu tiên cho ngành tinh bột sắn - lĩnh vực phát triển mạnh trong nhiều năm qua nhờ nhu cầu xuất khẩu lớn, đặc biệt từ thị trường Trung Quốc và các nước châu Á.

Theo ông Lê Hữu Hùng, sự mất cân đối này xuất phát từ định hướng đầu tư của nhiều địa phương trước đây khi ưu tiên xây dựng nhà máy tinh bột sắn thay vì phát triển chuỗi cung ứng cho ethanol. Thị trường thu mua sắn lát hiện chủ yếu do các doanh nghiệp kinh doanh nông sản thực hiện theo mùa vụ, phân tán và chưa hình thành hệ thống chuyên nghiệp như ngành chế biến tinh bột.

Điều đó đặt ra yêu cầu xây dựng chiến lược nguyên liệu dài hạn cho ethanol khi nhu cầu nhiên liệu sinh học ngày càng tăng. Để phát triển chuỗi cung ứng ethanol, cần có sự phối hợp đồng bộ từ vùng nguyên liệu, doanh nghiệp chế biến, hệ thống phân phối đến chính sách đầu tư và quy hoạch sản xuất.

Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 29/2026/NQ-CP thí điểm một số chính sách triển khai lộ trình sử dụng xăng E10, có hiệu lực từ ngày 16/6/2026 đến ngày 15/6/2028. Theo đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao xây dựng cơ chế phát triển vùng nguyên liệu phục vụ sản xuất nhiên liệu sinh học và công bố các chỉ số giảm phát thải của xăng sinh học.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường định hướng phát triển ngành sắn theo hướng bền vững, nâng cao năng suất thay vì mở rộng diện tích. Đồng thời, khuyến khích đầu tư công nghệ chế biến hiện đại, tận dụng phụ phẩm và giảm tác động đến môi trường.

"Cùng với nhu cầu thực phẩm và công nghiệp, ethanol sẽ tạo thêm một đầu ra quan trọng cho cây sắn trong tương lai. Nếu có chiến lược phát triển phù hợp, cây sắn không chỉ nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch sang nền kinh tế carbon thấp và hiện thực hóa mục tiêu phát triển xanh của Việt Nam", ông Lê Hữu Hùng nhận định.