Sắn vào chu kỳ giá: [Bài 2] Chuyển đổi xanh nâng sức cạnh tranh

Tây Ninh là trung tâm chế biến tinh bột sắn lớn nhất cả nước, giữ vai trò đầu tàu của ngành sắn Việt Nam. Tỉnh hiện thu hút hơn 65 doanh nghiệp chế biến, hình thành chuỗi sản xuất - chế biến - xuất khẩu quy mô lớn. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu tinh bột sắn đạt gần 1 tỷ USD, chiếm khoảng 60-65% sản lượng cả nước.

Bài liên quan

Sắn vào chu kỳ giá: [Bài 1] Giá sắn tăng mạnh, nông dân hưởng lợi

Đầu tư xanh để nâng sức cạnh tranh

Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế về phát thải carbon, ESG và truy xuất nguồn gốc, ngành sắn Tây Ninh đang đẩy mạnh chuyển đổi xanh, xem bảo vệ môi trường là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.

Là một trong những doanh nghiệp tiên phong, Công ty CP Khoai mì Tây Ninh xác định đầu tư cho môi trường chính là đầu tư cho tương lai. Doanh nghiệp đã xây dựng hệ thống xử lý nước thải kết hợp thu hồi khí biogas để làm nhiên liệu cho hệ thống sấy tinh bột và lò hơi sản xuất mạch nha, góp phần tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải khí nhà kính. Sau khi thu hồi khí sinh học, nước thải tiếp tục được xử lý bằng công nghệ vi sinh trước khi xả ra môi trường. Các phụ phẩm như bã sắn, lụa mì cũng được tái sử dụng làm nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, từng bước hoàn thiện mô hình kinh tế tuần hoàn.

Song song đó, doanh nghiệp đang triển khai kiểm kê khí nhà kính, đánh giá dấu chân carbon của sản phẩm và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 14067 nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng quốc tế.

Theo bà Võ Thị Linh Phượng, Giám đốc Công ty CP Khoai mì Tây Ninh, phát triển bền vững chỉ có thể đạt được khi hài hòa giữa hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và trách nhiệm với cộng đồng. Để quá trình chuyển đổi xanh diễn ra nhanh hơn, doanh nghiệp mong muốn có thêm chính sách tín dụng xanh, ưu đãi đổi mới công nghệ, hỗ trợ chế biến sâu và tận dụng phụ phẩm. Đồng thời, hệ thống tiêu chuẩn môi trường cần ổn định, có lộ trình phù hợp để doanh nghiệp chủ động đầu tư dài hạn.

Thích ứng tiêu chuẩn môi trường toàn cầu

Xu hướng chuyển đổi xanh cũng đang lan tỏa đến nhiều doanh nghiệp chế biến tinh bột sắn trên địa bàn. Công ty TNHH MTV Định Khuê đã đầu tư đồng bộ hệ thống quan trắc nước thải tự động, xây dựng hệ thống thu hồi khí biogas phục vụ sấy tinh bột và tiếp tục nâng cấp toàn bộ hệ thống xử lý nước thải nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về bảo vệ môi trường.

Theo đại diện doanh nghiệp, hiện nay các đối tác quốc tế thường đánh giá hệ thống xử lý nước thải và mức độ tuân thủ tiêu chuẩn môi trường trước khi xem xét chất lượng sản phẩm. Điều đó cho thấy lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ nằm ở chất lượng tinh bột mà còn ở năng lực đáp ứng các tiêu chí phát triển bền vững.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi xanh cũng đặt ra không ít thách thức. Từ khi Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải công nghiệp (QCVN 40:2025/BNNMT) có hiệu lực, ngành chế biến tinh bột sắn không còn quy chuẩn nước thải riêng. Trong khi nước thải của ngành có đặc thù khác với nhiều lĩnh vực công nghiệp và các nhà máy chỉ hoạt động khoảng 7-8 tháng mỗi năm, việc áp dụng chung một quy chuẩn có thể làm tăng đáng kể chi phí đầu tư và vận hành hệ thống xử lý. Các doanh nghiệp vì vậy kiến nghị xây dựng hệ thống tiêu chuẩn ổn định, có lộ trình phù hợp với đặc thù sản xuất để vừa bảo đảm mục tiêu bảo vệ môi trường, vừa tạo điều kiện nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo ông Nguyễn Đình Xuân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh, trong bối cảnh Việt Nam cam kết phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, chuyển đổi xanh là yêu cầu tất yếu nếu ngành chế biến tinh bột sắn muốn giữ vững thị trường xuất khẩu. Bên cạnh việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường quan trắc môi trường tự động, đẩy mạnh hậu kiểm, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, tái sử dụng nước sau xử lý, tận dụng phụ phẩm và giảm tiêu hao năng lượng.

Thực tế cho thấy, các thị trường nhập khẩu ngày càng coi trọng các tiêu chí ESG, dấu chân carbon, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Trong bối cảnh đó, năng lực cạnh tranh của ngành sắn sẽ không chỉ được quyết định bởi sản lượng hay giá thành mà còn bởi khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế.