Hồi xanh từ bùn đất
Những ngày đầu năm mới, trên cánh đồng ven đê sông Mã thuộc địa phận xã Hoằng Giang (Thanh Hóa), nhịp sản xuất rau màu của các hộ dân trở nên sôi động hơn thường lệ. Tiếng xe chở hàng, tiếng xới đất, tiếng cười nói rôm rả… quyện vào nhau tạo nên bản hòa âm độc đáo. Sau những tháng ngày oằn mình chống chọi với bão lũ trong năm 2025, các chủ vườn nơi đây đang nỗ lực phủ xanh ruộng đồng, chạy đua với thời gian để kịp đưa những loại rau chất lượng ra thị trường.
Theo ông Nguyễn Quang Đạt, sản xuất rau trong điều kiện thời tiết bất lợi sẽ tốn công chăm sóc nhưng cơ hội thị trường lại rộng mở, giá bán sản phẩm tốt. Ảnh: Trung Quân.
Trên thửa ruộng hơn 2 mẫu, ông Nguyễn Quang Đạt, thôn Trinh Phúc thoăn thoắt thu hoạch những cây súp lơ vừa tới lứa. Những bông súp lơ xanh mướt, chắc nịch chỉ qua vài thao tác đã nhanh chóng nằm gọn trong sọt hàng của thương lái thu mua.
“Một sào súp lơ thu được khoảng 1.300 - 1.400 cây. Với giá bán dao động từ 3.000 – 5.000 đồng/cây (tùy thời điểm), gia đình có khoản thu nhập khá để bù vào thiệt hại trước đó do mưa bão và tái sản xuất cho năm mới”, ông Đạt vui vẻ.
Ông Đạt chia sẻ, Hoằng Giang là một trong những vựa rau của huyện Hoằng Hóa (cũ). Người dân trong xã vốn đã quen với chuyện thời tiết sáng nắng, chiều mưa, nhưng chưa năm nào lại cảm thấy bất lực như năm 2025. Tác động tiêu cực liên tiếp từ cơn bão số 3, số 5 và số 10 khiến mực nước sông Mã dâng cao, nhấn chìm nhiều diện tích rau màu. Chỉ tính riêng bão số 10 đã có khoảng 62ha rau màu các loại trên địa bàn toàn xã mất trắng. Riêng gia đình ông 2 lần ngậm ngùi nhìn toàn bộ diện tích rau trôi theo con nước, thiệt hại về kinh tế sau các đợt mưa lũ ước tính hơn 100 triệu đồng.
Thế nhưng với tình yêu đồng đất, không một hộ nào nản chí. Bởi lẽ so với trồng lúa, trồng rau cho hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều lần, một vụ đông xuân thuận lợi có thể cho thu nhập cả trăm triệu đồng.
“Không chỉ tôi mà nhiều hộ ở Hoằng Giang thích làm nông trong thế khó chứ không thích làm trong thế dễ. Rau ở Hoằng Giang chủ yếu bán cho thương lái chở ra chợ đầu mối, quanh vùng chưa có doanh nghiệp thu mua lớn. Nông dân phụ thuộc hoàn toàn vào thị trường tự do. Vậy nên khi điều kiện ngoại cảnh khó khăn, mình chỉ vất vả hơn một chút, nhưng bù lại sản phẩm dễ tiêu thụ, giá tốt. Ngược lại, nếu thời tiết thuận lợi, nguồn cung vượt cầu thì rất dễ rơi vào cảnh rớt giá”, ông Đạt cho hay.
Anh Cao Xuân Nghĩa tin tưởng khi nông dân yêu đất, kiên trì bám đất chắc chắn sẽ hưng thịnh. Ảnh: Trung Quân.
Cách ruộng ông Đạt không xa, anh Cao Xuân Nghĩa cũng không giấu được niềm vui khi các lứa rau, quả đến độ thu hoạch đang có giá bán tốt. Anh chia sẻ, canh tác nông nghiệp ở vùng hạ du thì việc đối diện với rủi ro do nước dâng, ngập lụt là lẽ thường. Tuy nhiên trong cái rủi vẫn có cái may khi đất được bồi đắp thêm phù sa. Sâu bệnh hại trong đất cũng giảm đi trông thấy, điều này giúp các hộ giảm được nhiều chi phí chăm sóc ở những lứa rau mới.
Vụ đông xuân 2025 - 2026, các hộ ở Hoằng Giang đã tăng cường trồng xen canh, luân canh các loại rau ngắn ngày để tăng hệ số quay vòng đất, kịp thời có nguồn cung rau vào các thời điểm trước, trong và sau Tết. Nhờ đó, nhiều hộ đã nhanh chóng gỡ gạc lại những mất mát trong năm cũ, tạo tiền đề để bứt phá trong năm mới khi thời tiết đang rất thuận lợi cho các loại rau phát triển và nhu cầu thị trường dịp đầu năm tăng cao.
“Thời tiết thất thường, vật tư tăng giá, thị trường biến động… là những bài toán không có đáp số cố định. Làm nông trong bối cảnh thời tiết, thiên tai diễn biến ngày càng khó lường như hiện nay thì mức độ vất vả, rủi ro lại càng cao hơn. Tuy nhiên, cứ yêu đất, bám đất thì kiểu gì cũng có lúc hưng thịnh” anh Nghĩa khẳng định.
Thời tiết, thị trường tiêu thụ thuận lợi góp phần tạo khí thế sản xuất sôi nổi tại các vựa rau xứ Thanh. Ảnh: Trung Quân.
Thay đổi để chuyển mình
Về xã Hoằng Giang thời điểm hiện tại, không khó để nhận thấy niềm vui đang dần hiện hữu trở lại trên những gương mặt sạm nắng. Không khí lao động hối hả lan tỏa khắp các xứ đồng. Người chặt rau, người đóng bao, người chở sản phẩm đến điểm tập kết cho thương lái. Dẫu chưa phải là một vụ mùa bội thu, nhưng những luống rau xanh tốt, những chuyến xe đầy ắp nông sản là minh chứng cho ý chí không khuất phục trước thiên tai của người dân nơi đây.
Theo UBND xã Hoằng Giang, toàn xã hiện có hơn 137ha chuyên canh rau màu, trong đó nhiều diện tích đã được chứng nhận VietGAP, cung cấp nông sản an toàn cho thị trường trong và ngoài tỉnh.
Để có được kết quả như hiện tại, ngay sau các đợt bão lũ trong năm 2025, chính quyền xã đã nhanh chóng vào cuộc rà soát, thống kê mức độ thiệt hại. Cán bộ nông nghiệp xuống tận ruộng hướng dẫn nông dân cải tạo đất, vệ sinh đồng ruộng, xử lý nguồn nước, chọn giống phù hợp. Xã cũng đề nghị các cấp hỗ trợ giống cây trồng, vật tư, phân bón cho những hộ bị thiệt hại nặng, phối hợp tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật sản xuất rau an toàn, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Cán bộ Trung tâm Khuyến nông Quốc gia và Trung tâm Khuyến nông tỉnh Thanh Hóa cũng trực tiếp về Hoằng Giang tư vấn giải pháp khôi phục sản xuất. Một số doanh nghiệp nông nghiệp khảo sát thổ nhưỡng, hướng dẫn bà con sử dụng phân bón phù hợp với đất ven sông Mã, giúp cây trồng phục hồi nhanh, sinh trưởng ổn định.
Nông dân liên tục gối vụ để tăng hệ số quay vòng đất, kịp thời có nguồn cung vào các thời điểm thị trường thuận lợi. Ảnh: Trung Quân.
Xã Hoằng Giang khuyến khích người dân luân canh, xen canh nhiều loại rau màu có giá trị kinh tế cao, thời gian sinh trưởng ngắn, dễ tiêu thụ dịp trước, trong và sau Tết như cà chua, su hào, súp lơ xanh, rau gia vị... để tăng hệ số quay vòng đất, giúp người dân có thêm nguồn thu trong thời điểm nhu cầu thị trường tăng mạnh.
Đồng thời tăng cường khuyến cáo các hộ thay đổi thói quen canh tác, thay vì lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chuyển sang áp dụng các biện pháp sinh học, an toàn, hữu cơ để tạo ra sản phẩm chất lượng, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường.
