Xôi ngũ sắc – Sắc màu của đoàn kết và tinh hoa văn hóa dân tộc

Xôi ngũ sắc là món ăn đặc biệt không thể thiếu trong mỗi dịp lễ, Tết của người Tày. Với 5 màu sắc rực rỡ: xanh, đỏ, tím, vàng và trắng. Xôi ngũ sắc không chỉ là biểu tượng của âm dương ngũ hành mà còn là minh chứng cho sự gắn bó khăng khít của các dân tộc anh em nơi núi rừng Đông Bắc.

Để tạo nên những gam màu độc đáo ấy, người Tày sử dụng nguyên liệu hoàn toàn tự nhiên. Màu đỏ được lấy từ gấc chín mọng, màu xanh từ lá gừng hoặc lá dứa, màu tím từ lá cẩm, màu vàng từ củ nghệ già giã lấy nước, còn màu trắng là màu tự nhiên của gạo nếp. Tất cả những nguyên liệu ấy đều được hái từ vườn nhà hoặc trên những triền đồi, tạo nên mùi thơm đặc trưng mà khó loại xôi nào sánh được.

Bà Nguyễn Thị Thảo, một người dân tại thị trấn Lăng Can, chia sẻ với chúng tôi trong khi đôi tay thoăn thoắt trộn gạo nếp đã nhuộm màu: Xôi ngũ sắc không chỉ là món ăn mà còn là cả một nghệ thuật. Từ khâu chọn gạo đến đồ xôi đều phải cẩn thận. Gạo nếp ngon nhất là gạo nếp nương, hạt mẩy, đều và thơm. Sau khi ngâm và nhuộm màu, từng lớp gạo được xếp vào chõ đồ, dưới cùng là màu đỏ, tím, vàng – những màu mạnh, rồi mới đến lớp gạo trắng trên cùng. Khi đồ, phải canh lửa thật khéo để gạo chín đều, xôi vừa dẻo, vừa thơm mà vẫn giữ được màu sắc tự nhiên.