LỜI TÒA SOẠN
Ngày 5/8/2026, UBND tỉnh Lào Cai ban hành Quyết định số 2717/QĐ-UBND về việc ban hành quy định mức hỗ trợ cấp bách đối với người dân phải di dời khẩn cấp ra khỏi vùng thiên tai trên địa bàn, nhằm kịp thời hỗ trợ người dân phải sơ tán, di dời khẩn cấp theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, ổn định đời sống và nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống, ứng phó thiên tai.
Theo Quyết định, mức hỗ trợ là 250.000 đồng/người/ngày, thực hiện trong thời gian người dân phải sơ tán, di dời khẩn cấp.
Đây là lần đầu tiên Lào Cai quyết định hỗ trợ tiền cho người dân sơ tán, di dời khẩn cấp tránh thiên tai. Và rất có thể quyết sách vì dân này sẽ là dấu mốc lịch sử, mở ra một giải pháp mới trong phòng, tránh thiên tai với Lào Cai nói riêng và cả khu vực Trung du miền núi phía Bắc - vùng đất phên dậu của Tổ quốc, thường xuyên phải hứng chịu những thương đau từ mưa lũ, sạt lở đất...
Nguy cơ sạt lở đất đe dọa nhiều bản làng ở Lào Cai trong mùa mưa lũ. Ảnh: Thanh Tiến.
Lào Cai - vùng đất nơi những triền núi dốc đứng và khe sâu chiếm tới 80% diện tích luôn phải gồng mình đối mặt với sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Những thảm họa lũ quét, sạt lở đất kinh hoàng tại Làng Nủ, Át Thượng... không chỉ để lại nỗi ám ảnh khôn nguôi mà còn là bài toán đầy thách thức cho công tác cứu hộ, cứu nạn.
Với sự sát cánh của Trung ương, tỉnh Lào Cai đang quyết liệt xây dựng các khu tái định cư an toàn, gắn liền với chuỗi chính sách hỗ trợ toàn diện từ tái thiết nhà ở đến khôi phục sinh kế. Những chính sách thiết thực này chính là điểm tựa vững chắc để đồng bào vùng cao vượt qua giông bão, hiện thực hóa khát vọng "an cư lạc nghiệp".
Ghi ở Phong Dụ Thượng
Xã Phong Dụ Thượng nằm cách trung tâm tỉnh Lào Cai khoảng 80 km, có diện tích tự nhiên hơn 195 km2. Nơi đây mang đặc trưng địa hình đồi núi cao, bị chia cắt mạnh bởi hệ thống sông suối dày đặc, tiêu biểu là suối Ngòi Hút.
Hàng chục hộ dân sống trong lo âu bên dòng suối Ngòi Hút. Ảnh: Kiên Trung.
Hàng năm, địa phương thường xuyên phải gánh chịu các hình thái thiên tai cực đoan, điển hình là lũ ống, lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng ven các dòng suối. Mức độ thiệt hại thường rất nặng nề khi lũ dữ cuốn trôi nhà cửa, tài sản, phá hủy hạ tầng giao thông và làm mất trắng hàng ngàn m2 đất sản xuất nông nghiệp.
Riêng trong năm 2025, hoàn lưu bão số 10 đã gây thiệt hại nặng nề cho xã Phong Dụ Thượng với tổng giá trị ước tính trên 22 tỷ đồng.
Công tác phòng chống thiên tai tại đây gặp vô vàn khó khăn do địa hình hiểm trở và nguồn kinh phí xây dựng bờ kè kiên cố rất lớn. Các biện pháp gia cố thô sơ thường không trụ vững trước sức mạnh của dòng nước. Do đó, mỗi khi có cảnh báo mưa lớn, chính quyền luôn phải tổ chức sơ tán khẩn cấp người dân ra khỏi vùng có nguy cơ sạt lở để bảo vệ tính mạng cho bà con.
Ngày 6/8 vừa qua, mưa lớn kéo dài đã gây ra lũ cục bộ tại xã Phong Dụ Thượng, tỉnh Lào Cai, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng và tài sản của người dân. Ngay trong đêm, chính quyền địa phương đã huy động tối đa lực lượng để khẩn cấp sơ tán hàng chục hộ dân ra khỏi vùng nguy hiểm.
Báo cáo của cơ quan chuyên môn và của xã Phong Dụ Thượng cho biết, do ảnh hưởng của mưa dông, từ chiều tối 6/8, mực nước các con suối trên địa bàn xã Phong Dụ Thượng dâng cao. Nguy hiểm nhất là tình trạng dòng nước xiết xoáy sâu tạo thành hàm ếch ngay sát ven suối, đe dọa trực tiếp đến kết cấu móng của 14 ngôi nhà tại thôn Làng Chạng.
Trước tình hình khẩn cấp, chính quyền địa phương đã tổ chức di dời ngay trong đêm đối với 21 hộ dân nằm trong khu vực nguy hiểm. Cụ thể, có 15 hộ tại thôn Cao Sơn, 5 hộ tại thôn Thượng Sơn và 1 hộ tại thôn Làng Chạng phải khẩn cấp rời khỏi nơi ở.
Ông Hoàng Văn Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng thông tin: “Trong đêm ngày 6/8, Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực xã cùng lực lượng các thôn đã đi đến từng nhà để tuyên truyền vận động hỗ trợ 21 hộ dân phải di dời do nằm trong vùng nguy cơ sạt lở ta luy, lũ quét do ở cạnh suối. Đến khoảng 23 giờ các hộ dân đã đến nơi an toàn, tài sản cơ bản được di dời an toàn”.
Đoàn viên thanh niên xã Phong Dụ Thượng hỗ trợ nhà Lương Văn Hiền thôn Cao Sơn di rời nhà khẩn cấp. Ảnh: Thanh Tiến.
Trận mưa lũ không chỉ đe dọa trực tiếp đến nhà cửa mà còn tàn phá nặng nề các công trình cơ sở hạ tầng và diện tích sản xuất nông nghiệp của xã.
Hệ thống giao thông chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất. Tại khu vực Khe Cóc 1 và Khe Cóc 2 (thôn Cao Sơn), lũ cục bộ làm nứt gãy, xói mòn đường bê tông. Dòng nước xiết khoét sâu hàm ếch, phá hủy hoàn toàn các cống thoát nước, chia cắt trên các tuyến đường. Nước lũ tràn về còn làm ngập úng nhiều diện tích đất trồng lúa, phá hỏng đường ống dẫn nước sạch của bà con.
Ngoài ra, đoạn đường giao thông đầu cầu treo thôn Cao Sơn cũng bị nước lũ làm bong tróc, xói mòn mặt đường với chiều dài lên tới 200 m. Tại thôn Thượng Sơn, 120m đường bị bồi lấp. Thống kê nhanh cho thấy có 4 điểm sạt lở ta luy đường tại thôn Cao Sơn và Làng Chạng với khối lượng đất đá khoảng 100 m3.
Lũ ống trên các khe suối làm chia cắt nhiều tuyến đường. Ảnh: Thanh Tiến.
Ngay sau khi thiên tai xảy ra, UBND xã Phong Dụ Thượng đã chỉ đạo lực lượng xung kích tại chỗ, huy động 100% quân số gồm công an, quân sự, dân quân tự vệ, các đoàn thể cùng nhân dân tham gia khắc phục hậu quả.
Các hộ gia đình có máy xúc, ô tô được huy động để hót dọn đất đá sạt lở, đắp lại các vị trí đường bị cuốn trôi, khơi thông cống rãnh nhằm đảm bảo giao thông thông suốt. Song song đó, nhân dân được hướng dẫn tự kiểm tra, kết nối lại đường ống nước để sớm có nước sinh hoạt.
Khẩn trương rà soát để hỗ trợ người dân kịp thời
Trong thời gian tới, nếu thời tiết tiếp tục diễn biến xấu, xã sẽ lên phương án di chuyển người dân đến các khu vực an toàn hơn như nhà văn hóa thôn.
Các hộ dân trong khu vực nguy hiểm được sơ tán đến nơi an toàn. Ảnh: Kiên Trung.
Tuy nhiên, nỗi lo lớn nhất hiện nay nằm ở khu vực trung tâm thôn Làng Chạng. Từ đợt mưa lũ tháng 10/2025 đến nay, các gia đình này vẫn phải sống trong những ngôi nhà có nguy cơ mất an toàn do không có kinh phí xây kè bê tông chống sạt.
Trước tình cảnh khẩn cấp này, chính quyền xã Phong Dụ Thượng kiến nghị UBND tỉnh Lào Cai sớm xem xét, hỗ trợ kinh phí để đầu tư các công trình khắc phục khẩn cấp. Đặc biệt, việc đầu tư xây dựng tuyến kè bảo vệ đất đai, nhà cửa cho 28 hộ dân tại trung tâm thôn Làng Chạng là nhiệm vụ cấp bách nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và giúp bà con sớm ổn định cuộc sống lâu dài.
Ông Hoàng Văn Khoa, Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng cho biết thêm: Theo Quyết định số 2717 mới đây của UBND tỉnh Lào Cai, hộ dân, cá nhân phải di dời khẩn cấp khỏi vùng thiên tai được hỗ trợ 250.000 đồng/người/ngày trong thời gian sơ tán, di dời.
Đây là một chính sách rất thiết thực, giúp người dân vơi bớt phần nào khó khăn khi phải di dời trong hoàn cảnh ngặt nghèo. Khoản hỗ trợ này sẽ giúp bà con có chi phí để trang trải sinh hoạt, tạm ổn định cuộc sống trước mắt.
"Hiện nay, chính quyền xã đang tích cực rà soát các hộ dân đủ điều kiện để báo cáo lên tỉnh cấp kinh phí hỗ trợ kịp thời đến tay người dân", Phó Chủ tịch UBND xã Phong Dụ Thượng nói.
