Thời gian qua, tỉnh Quảng Ninh triển khai hàng loạt giải pháp quản lý đội tàu cá và kiểm soát hoạt động khai thác trên biển, tập trung siết chặt kỷ cương trong quản lý nghề cá và xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm quy định về chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Quảng Ninh có 4.114 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đã được đăng ký. Ảnh: Nguyễn Thành.
Theo thống kê của Sở NN-MT Quảng Ninh, tính đến giữa tháng 2/2026, toàn tỉnh có 4.114 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên đã được đăng ký và cập nhật vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Tất cả các tàu thuộc diện phải cấp phép đều đã được cấp giấy phép khai thác. Đáng chú ý, nhóm tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đã hoàn thành việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) và duy trì kết nối thường xuyên với hệ thống quản lý.
Việc chuẩn hóa thông tin về tàu cá được các cơ quan chuyên môn thực hiện định kỳ nhằm bảo đảm dữ liệu phục vụ quản lý luôn chính xác và cập nhật. Hoạt động rà soát thông tin chủ tàu, phương tiện và tình trạng pháp lý của từng tàu được tiến hành liên tục, qua đó tạo cơ sở quan trọng cho công tác giám sát hoạt động khai thác trên biển.
Cùng với quản lý dữ liệu, tỉnh cũng tăng cường kiểm tra lại các hồ sơ xử lý vi phạm liên quan đến khai thác IUU đã được giải quyết trước đó. Việc rà soát nhằm bảo đảm toàn bộ quá trình xử lý tuân thủ đúng quy định pháp luật, tránh tình trạng hoàn tất hồ sơ mang tính hình thức hoặc áp dụng chế tài không phù hợp. Những trường hợp xử lý chưa đầy đủ hoặc chưa đúng quy trình sẽ được xem xét lại để khắc phục kịp thời.
Ở cấp cơ sở, các địa phương ven biển được giao nhiệm vụ theo dõi sát sao từng phương tiện khai thác. Những tàu cá chưa hoàn thiện các thủ tục cần thiết như đăng ký, đăng kiểm, cấp phép hoặc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình đều được thống kê cụ thể. Danh sách này được công khai tại khu dân cư để cộng đồng cùng giám sát.
Đối với các phương tiện chưa đáp ứng điều kiện hoạt động, chính quyền địa phương áp dụng nhiều biện pháp quản lý như niêm phong hoặc khóa tàu, không để ngư cụ và trang thiết bị khai thác trên tàu. Cách làm này nhằm ngăn chặn nguy cơ tàu cá ra khơi khi chưa đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Trên biển, các lực lượng chức năng, trong đó có biên phòng và lực lượng kiểm ngư, duy trì thường xuyên hoạt động tuần tra, kiểm soát. Hệ thống giám sát hành trình được khai thác hiệu quả để theo dõi vị trí và hành trình của tàu cá, qua đó kịp thời phát hiện những dấu hiệu bất thường.
Lực lượng liên ngành kiểm tra cơ sở dữ liệu tàu cá tại cảng Cái Rồng. Ảnh: Nguyễn Thành.
Thông qua dữ liệu từ hệ thống VMS, cơ quan quản lý có thể nhận diện các trường hợp tàu mất tín hiệu, hoạt động ngoài vùng được phép hoặc có dấu hiệu vi phạm quy định về khai thác. Danh sách tàu có nguy cơ vi phạm được tổng hợp định kỳ để phối hợp xác minh và xử lý.
Đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng như vượt ranh giới khai thác, cố tình tắt thiết bị giám sát hành trình hoặc hoạt động không đúng vùng quy định, cơ quan chức năng tiến hành lập hồ sơ xử lý theo quy định. Một số trường hợp có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự nhằm tăng tính răn đe.
Song song với kiểm soát hoạt động trên biển, tỉnh cũng chú trọng quản lý sản lượng thủy sản khai thác và truy xuất nguồn gốc. Hoạt động tàu cá ra vào cảng được theo dõi thông qua hệ thống quản lý điện tử, giúp các lực lượng liên quan đối chiếu dữ liệu và hạn chế sai lệch thông tin.
Việc kiểm soát chặt chẽ nguồn gốc thủy sản không chỉ phục vụ công tác quản lý trong nước mà còn đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu, đặc biệt là các thị trường có tiêu chuẩn khắt khe như châu Âu.
Về lâu dài, Quảng Ninh định hướng giảm dần áp lực khai thác tự nhiên bằng cách thúc đẩy phát triển nuôi biển, dịch vụ hậu cần nghề cá và các hoạt động kinh tế biển khác. Đây được xem là hướng đi bền vững nhằm tạo sinh kế ổn định cho ngư dân, đồng thời góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và lực lượng chức năng, Quảng Ninh đang từng bước nâng cao hiệu quả quản lý nghề cá, góp phần cùng cả nước hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ cảnh báo “thẻ vàng” của EC và xây dựng ngành thủy sản phát triển bền vững.
Trong kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026-2030, tỉnh dự kiến xây dựng thêm 3 cảng cá tại khu vực Hà Tu, Đường Hoa và Vân Đồn. Bên cạnh đó, việc đóng mới 2 tàu kiểm ngư cũng được triển khai nhằm nâng cao năng lực tuần tra, kiểm soát trên vùng biển của địa phương.
