Phụ huynh chật vật 'săn' sách giáo khoa trước năm học mới

Những ngày cận kề năm học 2026-2027, trong khi nhiều học sinh đăng ký mua sách giáo khoa (SGK) qua trường đã nhận đủ sách, không ít phụ huynh tự mua bên ngoài lại rơi vào cảnh phải đi nhiều nơi mới gom đủ một bộ. Tình trạng này được ghi nhận tại Hà Nội, TP.HCM và một số địa phương.

Trên các diễn đàn, cộng đồng phụ huynh, câu chuyện tìm mua SGK trong những ngày gần đây trở thành chủ đề được quan tâm. Có phụ huynh ví việc mua sách cho con “khó hơn mua vàng” hay “chỉ biết thở dài”... vì tình cảnh cửa hàng này bán SGK môn này nhưng thiếu môn khác, buộc họ phải tìm đến nhiều điểm bán mới mua đủ một bộ SGK.

Một số phụ huynh bức xúc đặt câu hỏi vì sao năm học mới đã cận kề, học sinh chuẩn bị trở lại trường nhưng việc mua một mặt hàng thiết yếu như SGK lại khiến nhiều gia đình phải mất thời gian và công sức tìm kiếm.

Đi 5 nhà sách mới gom đủ một bộ

Chị Yến Nhi, phụ huynh có con học lớp 1 tại phường Khánh Hội (TP.HCM) cho biết đã trải qua nhiều ngày khá vất vả để tìm SGK cho con.

Theo chị Nhi, cửa hàng sách ở số 223 Nguyễn Tri Phương (phường An Đông) có SGK nhưng số lượng không nhiều, mỗi đợt đưa ra bán chỉ sau vài giờ đã hết. Ngày 18/8, chị phải xin nghỉ làm, tranh thủ tìm mua sách cho con. Tại các nhà sách nhỏ, có nơi hết sách, nơi chỉ còn một số cuốn. Cuối cùng, chị phải tìm đến 5 nhà sách mới gom đủ một bộ cho con.

Điều khiến chị Nhi sốt ruột là học sinh đã bắt đầu đến trường trong khi SGK chưa dễ tìm mua. Theo chị, thông báo nhập học được đưa ra khá sát ngày, khiến gia đình bị động trong việc chuẩn bị sách vở. 

Khó khăn tương tự xảy ra với chị Lê Thị Kim Huệ, có hai con học lớp 8 và lớp 9 tại một trường THCS ở xã Mỹ Hạnh, tỉnh Tây Ninh. Sáng 19/8, chị cho biết vẫn chưa mua đủ SGK cho hai con.

Theo chị Huệ, trường của hai con không tổ chức đăng ký mua SGK tập trung nên phụ huynh phải tự tìm mua. Khu vực gia đình sinh sống có đông học sinh nhưng ít nhà sách, nguồn cung không đáp ứng nhu cầu. Không tìm được sách tại thành phố, chị phải nhờ người thân đăng ký mua qua một trường khác.

Tại Hà Nội, một nhân viên Nhà sách Tân Việt cho biết nhiều khách hàng gọi điện hỏi mua SGK nhưng hiện nhà sách không có đủ để đáp ứng. “Mọi năm, chúng tôi vẫn đóng SGK thành từng bộ để phục vụ khách, nhưng năm nay không thể làm được vì sách về không kịp”, nhân viên này nói và hướng dẫn khách tìm mua tại một điểm bán trên phố Lý Thường Kiệt.

Theo nhân viên này, nguyên nhân được cho là do việc in ấn chậm, trong khi Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra quyết định đồng bộ SGK muộn, khiến nguồn sách cung ứng tới nhà sách không kịp như những năm trước.

Chia sẻ quan điểm về vấn đề này, nhà văn Bùi Ngọc Phúc, đồng tác giả cuốn sách “Cùng con bước qua các kỳ thi” cho rằng, cần nhìn vào khả năng dự báo nhu cầu cũng như năng lực sản xuất, in ấn. Số lượng học sinh vốn có thể thống kê, cập nhật nên nhu cầu SGK không phải yếu tố quá khó dự báo. Khi phần lớn học sinh trở lại trường vào cuối tháng 8, hệ thống phát hành cần có lượng sách đáp ứng từ trong hè, thay vì để phụ huynh phải chạy nhiều nơi vẫn chưa mua đủ.

220 triệu bản SGK, vì sao vẫn khó mua?

Trước phản ánh về tình trạng thiếu SGK cục bộ, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXBGDVN) cho biết, tính đến ngày 15/8, đơn vị cùng hệ thống các công ty phát hành đã cung ứng ra thị trường 220 triệu bản SGK và 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo.

So với cùng kỳ năm 2025, sản lượng SGK đạt 148%, sách bài tập và sách tham khảo đạt 119%. Ngoài 8 triệu bản SGK và 2 triệu bản sách bài tập đang được điều chuyển theo nhu cầu thực tế, NXBGDVN đang tiếp tục in bổ sung khoảng 9 triệu bản SGK, nhằm bảo đảm học sinh không thiếu sách trước ngày khai giảng.

NXBGDVN thừa nhận, dù lượng sách in và cung ứng tăng, tình trạng khó mua sách lẻ tại một số cửa hàng vẫn có thể xuất hiện trong từng thời điểm. Một trong những nguyên nhân được đơn vị này đưa ra là nhu cầu mua thêm tăng cao khi một số gia đình mua bộ SGK thứ hai để tại lớp hoặc mua sớm cho con tham khảo, khiến nhu cầu bán lẻ tăng mạnh vào cuối tháng 7, đầu tháng 8.

Một nguyên nhân khác là việc đăng ký mua sách tại trường chưa đồng bộ. Một số trường chưa đặt mua tập trung do chờ chính sách miễn phí SGK, khiến học sinh và phụ huynh phải chuyển sang tự mua ngoài thị trường, tạo áp lực lên hệ thống phân phối.

NXBGDVN cũng cho rằng một bộ phận phụ huynh chưa được cập nhật đầy đủ thông tin về SGK sử dụng trong năm học mới; chưa nắm được nội dung điều chỉnh được công bố trực tuyến. Ngoài ra, các chương trình thiện nguyện mua số lượng lớn và việc khách hàng tìm sách tại những cửa hàng ngoài hệ thống phân phối cũng có thể gây thiếu cục bộ tại một số điểm bán.

Tuy nhiên, một số phụ huynh cho rằng việc mua hai bộ SGK không phải thói quen mới xuất hiện trong năm nay, bởi những năm trước nhiều gia đình cũng mua thêm sách cho con. Vì vậy, theo họ, khó coi đây là nguyên nhân dẫn đến tình trạng khó tìm mua sách ở một số nơi.

Phụ huynh cũng mong muốn thông tin về danh mục SGK, sách bài tập cần sử dụng được nhà trường hướng dẫn sớm và cụ thể hơn. Điều này đặc biệt cần thiết với những gia đình có con vào lớp 1, lần đầu chuẩn bị sách cho con và khó tự xác định chính xác những đầu sách cần mua nếu không có hướng dẫn.

NXBGDVN khuyến nghị phụ huynh tra cứu các điểm bán thuộc hệ thống phân phối chính thức; đồng thời có thể sử dụng SGK điện tử miễn phí và tận dụng sách cũ thuộc bộ Kết nối tri thức với cuộc sống nếu sách còn phù hợp. Đơn vị cho biết sẽ tiếp tục điều phối nguồn sách theo nhu cầu từng địa phương, hướng tới bảo đảm học sinh có đủ SGK trước năm học mới.