Phối hợp phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai

Trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, khó lường, đặc biệt tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng xa, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và Bộ Dân tộc và Tôn giáo vừa thống nhất ban hành Chương trình phối hợp trong phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030.

Chương trình hướng tới mục tiêu nâng cao nhận thức, tăng cường năng lực cộng đồng và xây dựng các mô hình phát triển an toàn, bền vững cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN) - khu vực chịu nhiều tác động nhất của thiên tai, biến đổi khí hậu.

Tạo đồng thuận, nâng cao năng lực cộng đồng

Một trong những mục tiêu trọng tâm của chương trình là nâng cao nhận thức, tạo sự đồng thuận xã hội trong việc thực hiện các chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phòng, chống thiên tai gắn với công tác dân tộc và tôn giáo. Qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, hoàn thành các mục tiêu phát triển bền vững đối với đồng bào DTTS&MN.

Hai Bộ xác định rõ việc tăng cường phối hợp trong nâng cao nhận thức, năng lực phòng, chống thiên tai cho người dân, đội ngũ cán bộ quản lý các cấp, lực lượng xung kích tại cơ sở, già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc, chức việc các tổ chức tôn giáo là giải pháp then chốt nhằm xây dựng cộng đồng an toàn trước thiên tai.

Chương trình cũng nhấn mạnh yêu cầu phát huy tính chủ động, linh hoạt, sáng tạo của mỗi bên, đồng thời huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực để triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN giai đoạn 2026–2035.

Phối hợp toàn diện, triển khai đồng bộ

Chương trình phối hợp được triển khai trên phạm vi toàn quốc, áp dụng đối với các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Dân tộc và Tôn giáo; các Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Dân tộc và Tôn giáo tại các tỉnh, thành phố.

Trong giai đoạn 2026-2030, hai Bộ tập trung phối hợp triển khai nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là nâng cao năng lực phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai cho cộng đồng vùng DTTS&MN thông qua việc đánh giá hiện trạng, nhu cầu; xây dựng tài liệu hướng dẫn kỹ thuật phù hợp với từng loại hình thiên tai, ưu tiên tích hợp kiến thức, kinh nghiệm truyền thống và tri thức địa phương.

Các hoạt động đào tạo, tập huấn, tuyên truyền sẽ được tổ chức thường xuyên cho lực lượng xung kích cấp cơ sở, người có uy tín, phụ nữ, trẻ em, học sinh và các nhóm dễ bị tổn thương. Bên cạnh đó là các hoạt động thực hành đánh giá rủi ro, sơ họa bản đồ rủi ro thiên tai, diễn tập phòng, chống thiên tai có sự tham gia trực tiếp của cộng đồng.

Chương trình cũng hướng tới phát triển các mô hình cộng đồng chủ động phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu; gắn phòng, chống thiên tai với đa dạng hóa sinh kế, giảm thiểu tổn thương lâu dài.

Đẩy mạnh truyền thông, đầu tư hạ tầng an toàn

Công tác thông tin, truyền thông được xác định là một trụ cột quan trọng. Hai Bộ sẽ phối hợp biên soạn, sản xuất các ấn phẩm, tài liệu truyền thông phù hợp với văn hóa, tri thức địa phương, ưu tiên sử dụng ngôn ngữ dân tộc thiểu số và đa dạng hóa hình thức truyền thông.

Việc ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo trong truyền thông phòng, chống thiên tai được khuyến khích nhằm nâng cao hiệu quả tiếp cận thông tin. Đồng thời, tổ chức các sự kiện, diễn đàn, cuộc thi, hoạt động ngoại khóa lồng ghép nội dung phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai; kịp thời tuyên dương, lan tỏa các mô hình, sáng kiến hiệu quả trong cộng đồng.

Song song với đó là đầu tư xây dựng, cải tạo cơ sở vật chất bảo đảm an toàn cho người dân vùng DTTS&MN, bao gồm ổn định dân cư, xây dựng và nâng cấp các công trình chống sạt lở, các công trình và chỗ ở an toàn trong mùa mưa bão, đặc biệt tại trường học, nhà văn hóa, trụ sở cơ quan, nơi tập trung đông người.

Phân công rõ trách nhiệm, huy động nguồn lực

Để chương trình đi vào thực chất, hai Bộ thống nhất phân công rõ trách nhiệm phối hợp. Bộ Nông nghiệp và Môi trường tập trung chỉ đạo công tác truyền thông, tập huấn, diễn tập, tích hợp nội dung phòng, chống thiên tai trong triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia.

Trong khi đó, Bộ Dân tộc và Tôn giáo giữ vai trò chủ trì lồng ghép nội dung phòng, chống thiên tai trong hệ thống chính sách dân tộc và tôn giáo; phát huy vai trò của người có uy tín, chức sắc tôn giáo trong tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng; thường xuyên theo dõi, giám sát nguy cơ thiên tai tại các xã vùng DTTS&MN.

Việc chia sẻ dữ liệu, huy động và điều phối các nguồn lực trong nước và quốc tế, đánh giá và nhân rộng các mô hình hiệu quả cũng là những nội dung được hai Bộ đặc biệt chú trọng.

Chương trình phối hợp giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến rõ nét trong công tác phòng ngừa, giảm nhẹ rủi ro thiên tai tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, góp phần bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và thúc đẩy phát triển bền vững cho những khu vực còn nhiều khó khăn của đất nước.