Phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với chuyển đổi số và du lịch nông thôn

Dư địa từ 14 triệu lượt khách du lịch

Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Hải Phòng vừa tổ chức Diễn đàn Khuyến nông @ năm 2026 với chủ đề: “Phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với chuyển đổi số và du lịch nông thôn”. Sự kiện thu hút đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia du lịch, doanh nghiệp và các HTX tiêu biểu trên địa bàn Thành phố tham dự.

Tại Diễn đàn, ông Vũ Bá Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng khẳng định nông nghiệp đang đứng trước bước ngoặt lớn khi từng bước chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế. Mục tiêu của sản xuất nông nghiệp không còn đơn thuần tạo ra nông sản mà còn xây dựng một hệ sinh thái “nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh”.

TP Hải Phòng hiện sở hữu diện tích tự nhiên hơn 3.194km2 với hệ sinh thái đa dạng từ đồng bằng, rừng ngập mặn đến biển đảo. Với 180.000ha đất nông nghiệp, đặc biệt là lượng khách du lịch đạt khoảng 14 triệu lượt mỗi năm, Thành phố có dư địa rất lớn để phát triển du lịch nông nghiệp.

“Chúng ta đã có những mô hình lúa - rươi hữu cơ, vùng vải Thanh Hà, táo Bàng La... gắn với du lịch sinh thái có hiệu quả nhất định. Khi nông nghiệp kết hợp với công nghệ và văn hóa địa phương, giá trị sản phẩm không chỉ nằm ở giá bán mà còn ở dịch vụ trải nghiệm, tạo thêm việc làm và giữ chân du khách”, ông Công nhấn mạnh.

TP Hải Phòng hiện có gần 700 sản phẩm OCOP, hơn 700 HTX nông nghiệp. Đáng chú ý, đã có 6 sản phẩm OCOP thuộc nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng và 16 làng nghề có sản phẩm OCOP. Ông Vũ Bá Công đánh giá, đây chính là “vốn liếng” quan trọng để Hải Phòng thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh.

Tại Diễn đàn, nhiều HTX đã chia sẻ câu chuyện thực tế trong việc thay đổi tư duy sản xuất để nâng cao giá trị nông sản. Đại diện Hợp tác xã Du lịch sinh thái Đồng Mẩn cho biết đã thay đổi phương thức sản xuất kinh doanh bằng việc chủ động đưa hình ảnh quê hương lên Facebook, TikTok và Google Maps. Nhiều video giới thiệu mùa vải chín đã đạt tới 20.000 lượt tiếp cận, giúp thu hút 5.000 - 10.000 lượt khách mỗi mùa, trong đó có cả khách quốc tế.

“Trước đây chúng tôi chỉ nghĩ đến việc chăm cây và bán quả. Nhưng nếu chỉ bán nông sản, giá trị luôn bấp bênh. Chúng tôi quyết định giữ lại những vườn vải cổ thụ, dòng sông và nếp sinh hoạt xưa để làm du lịch sinh thái. Mỗi du khách không chỉ đến để ăn vải mà còn trở thành một kênh truyền thông tự nhiên cho chúng tôi”, đại diện HTX Du lịch sinh thái Đồng Mẩn cho biết.

HTX Nông nghiệp xanh Tiến Phát lại mang đến câu chuyện về sự trẻ hóa và công nghệ cao. Với đội ngũ quản lý toàn thế hệ 8x, HTX đã mạnh dạn chuyển đổi 5ha đất lúa kém hiệu quả sang trồng sen kết hợp với 1,2ha dưa lưới trong nhà màng công nghệ Israel.

“Trồng sen không chỉ để bán hoa hay hạt mà còn tạo vùng đệm sinh thái bảo vệ nhà màng dưa lưới và thu hút khách tham quan, cho doanh thu từ dưa lưới đạt 250 - 270 triệu đồng mỗi vườn/vụ. Chúng tôi đang xây dựng tour cho học sinh trải nghiệm làm nông nghiệp để giáo dục ý thức bảo vệ môi trường”, đại diện HTX Nông nghiệp xanh Tiến Phát cho hay.

Còn nhiều trăn trở

PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả nhấn mạnh, chuyển đổi số trong nông nghiệp không còn là lựa chọn mà là bắt buộc. Ông Đông gợi ý các mô hình “cắt chip” hoặc gắn mã định danh cho từng cây trồng. Du khách khi đến vườn có thể quét mã QR để biết mỗi cây táo hay cây vải thuộc sở hữu của ai, quy trình chăm sóc ra sao. Thậm chí, khách ở xa có thể “thuê cây” và theo dõi quá trình phát triển qua camera trước khi đến hái quả.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng cho biết Thành phố đang xây dựng nền tảng dữ liệu số dùng chung, số hóa thông tin các điểm du lịch làng nghề, cơ sở lưu trú và sản phẩm OCOP. Mục tiêu là biến mỗi sản phẩm OCOP thành một câu chuyện thương hiệu số, giúp du khách dễ dàng tìm kiếm và thanh toán không dùng tiền mặt ngay tại ruộng.

Dù tiềm năng lớn, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những rào cản trong việc phát triển du lịch sinh thái gắn với sản xuất nông nghiệp. Ông Bùi Duy Dũng, đại diện các hộ dân trồng táo muối Bàng La, phường Nam Đồ Sơn đánh giá rất cao ý nghĩa của Diễn đàn cũng như những chia sẻ từ các sở, ngành, chuyên gia và bày tỏ lo ngại về việc xây dựng các công trình phụ trợ trên đất nông nghiệp để phục vụ khách du lịch.

“Để đón khách, chúng tôi cần nơi dừng chân, gian hàng trưng bày sản phẩm và khu vực ẩm thực. Tuy nhiên, quy định về xây dựng trên đất nông nghiệp hiện nay rất khắt khe, khiến người dân chúng tôi loay hoay, chưa biết xoay xở ra sao để phát triển các mô hình hiệu quả hơn”, ông Dũng trăn trở.

Giải đáp nút thắt này, đại diện cơ quan quản lý cho biết Nghị định 112/2024 đã mở hướng cho phép xây dựng công trình phục vụ sản xuất kết hợp du lịch với diện tích theo quy định tùy quy mô, miễn là không thay đổi mục đích sử dụng đất chính và được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Kết luận diễn đàn, ông Vũ Bá Công - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với chuyển đổi số và du lịch nông thôn là yêu cầu tất yếu để xây dựng nông thôn mới bền vững. "Chúng ta hướng tới một nền nông nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm chất lượng mà còn tạo ra giá trị mới về sinh thái và văn hóa. Ngành nông nghiệp cam kết sẽ đồng hành, tháo gỡ khó khăn để biến những miền quê Hải Phòng trở thành nơi đáng sống, xanh và hiện đại".

Để hiện thực hóa các mục tiêu đã đề ra, ông Vũ Bá Công đưa ra 6 nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới bao gồm: Rà soát vùng nông nghiệp sinh thái gắn với bảo tồn văn hóa địa phương; số hóa toàn bộ chuỗi giá trị, từ mã số vùng trồng đến thương mại điện tử; nâng cấp bao bì, chuẩn hóa câu chuyện sản phẩm OCOP để đưa vào khách sạn, sân bay; triển khai hiệu quả các gói hỗ trợ theo Nghị quyết 51 của HĐND Thành phố; thu hút doanh nghiệp vào chế biến sâu và du lịch nông nghiệp; nâng cao kỹ năng du lịch và quản trị cho hệ thống khuyến nông và nông dân.