Giao cấp tỉnh kiểm kê khí nhà kính
Ông Nguyễn Tuấn Quang (Cục phó Cục Biến đổi Khí hậu, Bộ NN-MT) đề xuất các giải pháp để nâng cao việc kiểm soát khí thải nhà kính tại Diễn đàn Quốc gia về Môi trường và Khí hậu.
Theo Cục phó Cục Biến đổi Khí hậu, khung pháp lý hiện tại về kiểm kê khí thải nhà kính (KNK) được quy định cụ thể tại Luật Bảo vệ môi trường 2020 với một chương về ứng phó biến đổi khí hậu, trong đó Điều 91 quy định về các đối tượng giảm phát thải, mục tiêu, lộ trình và phương thức kiểm kê khí nhà kính.
Ông Nguyễn Tuấn Quang (Cục phó Cục Biến đổi Khí hậu, Bộ NN-MT). Ảnh: Khương Trung.
Trên cơ sở đó, đã ban hành các văn bản hướng dẫn: Nghị định 06 (giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ozone), Nghị định 45 (xử phạt vi phạm), và các thông tư hướng dẫn từ các Bộ Công Thương (Tông tư số 38), Bộ Xây dựng (Thông tư số 13), Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Thông tư số 19, Thông tư 17)…
Các bộ ngành và địa phương đã triển khai các giải pháp giảm phát thải. Nhiều doanh nghiệp tiên phong như Vinamilk, TH True Milk, các tập đoàn năng lượng… đã chủ động thực hiện kiểm kê và xây dựng kế hoạch giảm phát thải. Nhiều ngân hàng cũng đã triển khai các gói hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi xanh.
Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế trong quá trình thực hiện: về tần suất báo cáo, hiện nay thực hiện 2 năm/lần gây khó khăn cho việc theo dõi; đề xuất chuyển sang báo cáo hàng năm và thực hiện trực tuyến để tăng tính chính xác, minh bạch. Phân cấp quản lý, đề xuất giao UBND cấp tỉnh phê duyệt danh mục cơ sở phát thải trên địa bàn thay vì tập trung ở Bộ Tài nguyên và Môi trường.
Về tiêu chí phân bổ hạn ngạch, cần quy định rõ tiêu chí xác định cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải dựa trên dữ liệu liên tục và minh bạch. Đối với trách nhiệm các Bộ ngành quản lý lĩnh vực, cần phân quyền rõ ràng cho các Bộ trong việc đề xuất mục tiêu và theo dõi đánh giá vì họ nắm rõ nhất về công nghệ và năng lực sản xuất của cơ sở.
Doanh nghiệp có thêm nhiều cơ hội khi thực hiện kiểm kê KNK
Cục phó Cục Biến đổi khí hậu cho biết, quá trình thực hiện những quy định kiểm soát khí thải nhà kính, ngoài việc yêu cầu các doanh nghiệp tuân thủ thực hiện, Cục thường xuyên tuyên truyền tới các doanh nghiệp về việc tuân thủ những quy định này cũng giúp họ có thêm nhiều cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh.
Cục Biến đổi Khí hậu đề xuất sửa đổi, bổ sung các quy định về Quản lý phát thải khí nhà kính theo hướng báo cáo kiểm kê KNK hằng năm thay vì 2 năm/lần. Ảnh minh họa.
Hiện nay, các DN đã tuân thủ rất đầy đủ những quy định này. Báo cáo định kỳ, các doanh nghiệp hiện đang tuân thủ tốt việc kê khai, với tần suất báo cáo kiểm kê và kế hoạch giảm nhẹ phát thải là 2 năm một lần. Hiện có 2.166 cơ sở bắt buộc kiểm kê, được Thủ tướng Chính phủ ban hành danh mục bắt buộc phải thực hiện kiểm kê khí nhà kính và báo cáo lên các Bộ ngành. Nhóm này chiếm khoảng 70% tổng lượng phát thải trực tiếp.
Về phân bổ hạn ngạch, Bộ NN-MT đã tham mưu Chính phủ ban hành quyết định phân bổ hạn ngạch cho 110 cơ sở lớn nhất (chiếm khoảng 40% lượng phát thải). Việc kiểm soát tốt nhóm này sẽ đóng góp lớn vào mục tiêu chung.
Bên cạnh các quy định bắt buộc, Chính phủ cũng ban hành nhiều chính sách để hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi như ưu đãi tài chính: Áp dụng các chính sách về thuế, phí, ví dụ như ưu đãi lệ phí trước bạ cho xe điện hoặc ưu đãi thuế nhập khẩu đối với các công nghệ cao.
Sàn giao dịch carbon trong nước có thể được triển khai trong tháng 6. Ảnh: Tùng Đinh.
Ông Quang nhấn mạnh, việc giảm phát thải nhà kính hiện nay gắn bó mật thiết với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Quy trình cấp phép đầu tư cần có các quy định về tiêu chí môi trường và xác nhận dự án đầu tư theo danh mục để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các cơ chế tài chính đồng hành trong việc giảm phát thải.
“Quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay không còn là yêu cầu mang tính hành chính, mà đã trở thành nhu cầu thực tế của chính doanh nghiệp dưới áp lực từ thị trường, chuỗi cung ứng và các cam kết giảm phát thải. Nhiều doanh nghiệp đã có sự chuẩn bị từ sớm và bước đầu đạt được những kết quả tích cực trong giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng năng lượng hiệu quả và chuyển đổi mô hình sản xuất theo hướng xanh hơn” - ông Quang nói.
Liên quan đến việc vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước, theo ông Quang, hiện còn một số nội dung kỹ thuật cần hoàn thiện, trong đó có quy chế vận hành giao dịch thị trường carbon và việc cấp phép cho các công ty chứng khoán tham gia thị trường.Về hạ tầng kỹ thuật, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cơ bản đã hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu đăng ký hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon. Hệ thống đã được phê duyệt mức độ an toàn thông tin và sẵn sàng vận hành. Các đơn vị liên quan cũng đã tiến hành kiểm thử kỹ thuật đối với hệ thống giao dịch. Nếu các thủ tục còn lại được hoàn tất đúng tiến độ, việc vận hành thí điểm sàn giao dịch carbon trong nước có thể được triển khai trong tháng 6.
