Nông dân sẵn sàng từ bỏ tập quán đốt rơm rạ trên đồng

Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam (VACNE) vừa tổ chức hội thảo tổng kết Dự án “Ô nhiễm không khí và đốt ngoài trời trong nông nghiệp tại Việt Nam”. Dự án được thực hiện bởi VACNE, Liên minh Toàn cầu về sức khỏe và ô nhiễm (GAHP), với sự hỗ trợ của Bộ Môi trường, Thực phẩm và Nông thôn Vương quốc Anh (DEFRA).

Tại Hội thảo, PGS.TS Phùng Chí Sỹ - Chủ nhiệm Dự án “Ô nhiễm không khí và đốt ngoài trời trong nông nghiệp tại Việt Nam”, cho biết Dự án được thực hiện từ tháng 7/2022 đến tháng 3/2026, gồm 2 giai đoạn: giai đoạn 1 từ tháng 7/2022-3/2025; giai đoạn 2 từ tháng 6/2025-3/2026. Kết quả giai đoạn 2 của dự án đã hoàn thành mục tiêu và nội dung đề ra.

Báo cáo về việc mở rộng sử dụng phương pháp phân hủy nhanh rơm rạ ngoài đồng ruộng như một giải pháp thay thế cho việc đốt rơm rạ ngoài trời, TS. Đinh Văn Phúc, Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cho biết, từ tháng 8-12/2025, Dự án đã triển khai giải pháp này tại xã An Trường (50 ha) và Quới An (50 ha) của tỉnh Vĩnh Long, với những kết quả rất tích cực về thay đổi trong nhận thức và tập quán đốt rơm rạ trên đồng của nông dân.

Sau khi tham gia lớp đào tạo, hơn 90% nông dân tham gia Dự án dự định hạn chế đốt rơm rạ trên đồng ruộng trong mùa vụ tới và có mong muốn lâu dài là chấm dứt hoàn toàn việc đốt rơm rạ.

95,79% nông dân có kế hoạch thay thế việc đốt rơm rạ bằng các phương pháp thay thế khác (ủ phân, chôn rơm rạ, xử lý sinh học...), và sẽ áp dụng phương pháp không đốt rơm rạ nếu được hướng dẫn đầy đủ.

92,63% nông dân được khảo sát đồng ý và hoàn toàn nhất trí rằng họ nên tránh sử dụng phương pháp đốt rơm rạ trong sản xuất nông nghiệp.

Sau khi áp dụng trên đồng ruộng, 96,84% nông dân cảm thấy việc không đốt rơm rạ là khả thi, và họ đã duy trì việc không đốt hoặc giảm thiểu đốt trong suốt vụ mùa vừa qua.

90,53% người được khảo sát đã giảm số lần đốt rơm so với trước khi tham gia khóa đào tạo, và 94,74% trong số họ đã áp dụng ít nhất một phương pháp thay thế việc đốt rơm rạ được giới thiệu trong khóa đào tạo (ủ phân, chôn rơm, xử lý sinh học...

93,68% nông dân đã chia sẻ thông tin đào tạo và kết quả các phương pháp thay thế việc đốt rơm rạ với các thành viên gia đình hoặc hàng xóm.

TS. Đinh Văn Phúc khẳng định, phân hủy rơm rạ bằng vi sinh vật là giải pháp thay thế khả thi về mặt kỹ thuật, hiệu quả kinh tế và có lợi cho môi trường so với đốt ngoài trời trong nông nghiệp ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Báo cáo về việc sử dụng rơm rạ làm viên nhiên liệu (RDF) thay thế cho việc đốt rơm rạ ngoài trời, đại diện Trung tâm Công nghệ Môi trường (ENTEC), cho biết, thử nghiệm sản xuất viên nhiên liệu nén từ rơm rạ tại Công ty Cp Gia Bình Hồng Ngự (Đồng Tháp) đã chứng minh được sự hiệu quả trong giảm phát thải khí nhà kính, tạo tín chỉ carbon.

Cụ thể, CO2e được giảm thiểu hay tín chỉ carbon tạo thành của RDF từ 100% rơm, hỗn hợp 70% rơm và 30% trấu, hỗn hợp 70% rơm và 30% mùn cưa dao động từ 7.491.0 đến 7.664,7 tấn CO2e/vụ. Tín chỉ carbon tạo thành từ 0,86 đến là 0,88 tấn CO2e /tấn RDF.

Sau khi trừ đi tín chỉ carbon, giá thành sản xuất 1 tấn RDF chỉ còn từ 1.149.024-2.531.964 đồng.

ENTEC khẳng định, việc áp dụng quy trình tận thu rơm rạ để sản xuất viên nhiên liệu không chỉ giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường mà còn thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp, biến rơm rạ thành sản phẩm có giá trị cao, tạo thêm nguồn thu nhập cho nông dân, cho doanh nghiệp, giảm lãng phí tài nguyên.

Viên nhiên liệu từ rơm rạ là nguồn năng lượng tái tạo sạch, có khả năng cháy tốt, sinh nhiệt cao và tro thải ra ít hơn so với đốt than, thân thiện với môi trường.

Việc doanh nghiệp thay thế nhiên liệu hóa thạch bằng viên nhiên liệu từ rơm rạ góp phần làm giảm thiểu ô nhiễm môi trường từ việc đốt rơm rạ, giảm phát thải khí nhà kính, bụi mịn. Đồng thời, doanh nghiệp tiết kiệm chi phí so với nguồn khai thác nhiên liệu hóa thạch do viên nhiên liệu từ rơm rạ có chi phí sản xuất thấp hơn.