Nỗi lo của lão nông hơn 20 năm gìn giữ vườn chim

Giữa vùng quê xã Trà Côn, tỉnh Vĩnh Long, khu vườn rộng hơn 2,6 ha của ông Lê Văn Chìa - thường gọi ông Hai Chìa - nhiều năm qua đã trở thành nơi trú ngụ của hàng ngàn cá thể chim hoang dã.

Khoảng năm 2006, từ vài chục con vạc đầu tiên bay về đậu trên những tán cây trong vườn, ông Hai Chìa bắt đầu gìn giữ khu đất theo cách rất riêng: hạn chế tiếng động, giữ lại thảm thực vật tự nhiên và gần như không để ai xáo trộn nơi chim làm tổ.

Theo thời gian, đàn chim ngày càng đông. Không chỉ có vạc, nhiều loài chim nước như cò trắng, cò ruồi, cò ốc, cốc đen… cũng tìm về cư trú, tạo nên một quần thể chim hoang dã khá đa dạng giữa vùng dân cư.

Kết quả khảo sát của ngành chuyên môn từng ghi nhận khu vực này có 33 loài chim thuộc 20 họ, 12 bộ; trong đó có một số loài có giá trị bảo tồn như cò ốc và quắm đen. Đợt khảo sát mới nhất ngày 16/5/2026 cho thấy, Vườn chim Hai Chìa hiện có khoảng 2.000 cá thể chim sinh sống. Riêng loài cò ốc xuất hiện với số lượng khoảng 1.000 cá thể, tăng mạnh so với trước đây.

Bao quanh khu vườn là tầng thực vật dày với nhiều loại cây như dừa, cau, thốt nốt, gáo, trôm, tre cùng các loại cây ăn trái như nhãn, măng cụt, sầu riêng… tạo nên sinh cảnh gần giống rừng tự nhiên. 

Tuy nhiên, phía sau vẻ yên bình ấy là nỗi lo thường trực về tình trạng săn bắt chim trái phép. Trong đợt khảo sát giữa tháng 5, lực lượng chức năng ghi nhận 3 cá thể chim chết nghi do bị bắn bằng đạn bi sắt từ ná cao su, cùng nhiều xác chim đã được chôn lấp trong khu vườn.

Theo ông Hai Chìa, trung bình mỗi ngày vẫn có khoảng 5 đến 10 cá thể chim bị săn bắt. Dù chính quyền địa phương và công an xã nhiều lần ngăn chặn, nhắc nhở, tình trạng này vẫn chưa chấm dứt. Ngay trong khu vườn, ông Hai Chìa còn tự chăm sóc 5 cá thể chim bị thương do săn bắn, gồm 4 cò ốc và 1 cò trắng. Những con chim yếu được quây lưới riêng để dưỡng thương trước khi thả lại tự nhiên.

Dù đã 80 tuổi, lại sống một mình sau khi vợ mất năm 2023, ông Hai Chìa vẫn ngày ngày túc trực bảo vệ vườn chim. Một số mạnh thường quân hỗ trợ ông chi phí sinh hoạt và bảo vệ khu vườn khoảng 5-10 triệu đồng mỗi tháng; khách tham quan cũng góp thêm ít kinh phí chăm sóc đàn chim.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, khó khăn lớn hiện nay là lực lượng kiểm lâm còn quá mỏng. Hạt Kiểm lâm khu vực 5 chỉ có 3 công chức nhưng phụ trách địa bàn rộng tới 35 xã, phường thuộc khu vực tỉnh Vĩnh Long cũ.

Trong khi đó, khu vực vườn chim lại không thuộc quy hoạch đất lâm nghiệp nên nhiều chính sách hỗ trợ bảo tồn chưa thể áp dụng. Trước thực trạng trên, ngành chức năng tỉnh Vĩnh Long cho biết sẽ tăng cường tuyên truyền pháp luật về bảo vệ động vật hoang dã, phối hợp tuần tra, xử lý vi phạm và nghiên cứu định hướng hình thành cơ sở cứu hộ loài hoang dã tại khu vực này.

Ông Trần Trương Giang, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, trưởng đoàn công tác, cho biết tỉnh sẽ huy động nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ bảo vệ vườn chim như gia cố hàng rào, lắp camera an ninh và kiểm soát các khu vực nguy hiểm.

Trong khi chờ các quyết sách mới nhất của tỉnh để bảo vệ đàn chim, khi những tiếng ná cao su vẫn còn vang lên đâu đó, người đàn ông già vẫn lặng lẽ giữ màu xanh cho đàn chim trời có chỗ quay về.