Niềm vui ‘sổ đỏ’: [Bài cuối] Khi chính quyền gần dân hơn

Câu chuyện ở Vụng Than và Bàu Hạ khép lại bằng niềm vui của những người dân lần đầu cầm trên tay giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) sau hàng chục năm ngóng đợi. Đó là cái kết có hậu của những hành trình rất dài.

Những cuốn sổ đỏ được trao từ cuối năm 2025 sang 2026. Điều đáng suy ngẫm là vì sao những hồ sơ từng nằm im qua nhiều năm, tưởng như không còn lối ra, lại bắt đầu chuyển động. Điều gì đã khiến những nút thắt kéo dài qua nhiều nhiệm kỳ quản lý dần được tháo gỡ? Và điều gì đã đưa những quyền lợi hợp pháp của người dân từ sự chờ đợi trở thành hiện thực?.

Nhìn từ những hồ sơ ở Vụng Than và Bàu Hạ, có thể thấy phía sau mỗi cuốn sổ đỏ là một sự dịch chuyển sâu hơn của bộ máy quản lý. Khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, điều được rút ngắn không chỉ là quy trình giải quyết hồ sơ, mà còn là khoảng cách giữa người dân với người có trách nhiệm giải quyết hồ sơ ấy. Từ đó, giá trị của một cuộc cải cách đã được đánh giá bằng chính cảm nhận của người dân khi quyền lợi chính đáng của họ được giải quyết bằng trách nhiệm, bằng hành động và bằng một tinh thần phục vụ cụ thể.

Gần dân hơn

Trong nhiều năm, điều khiến không ít người dân mệt mỏi vừa là thời gian chờ đợi, vừa là cảm giác không biết hồ sơ của mình đang ở đâu, vướng ở khâu nào. Mệt mỏi vì bổ sung giấy tờ, đi lại, nản vì chờ đợi. Chỉ khi chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động thì câu chuyện mới thay đổi.

Nhìn từ hai câu chuyện ở Vụng Than và Bàu Hạ, có thể thấy điều thay đổi đầu tiên sau khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành là tốc độ giải quyết thủ tục, là thái độ chủ động giải quyết hồ sơ, là cách cán bộ đưa chính quyền đến gần dân, gần cơ sở hơn. Khi quyền chủ động được trao nhiều hơn cho chính quyền địa phương, mỗi hồ sơ tồn đọng không được phép đẩy đi đẩy lại giữa các cấp quản lý mà là một công việc cụ thể, gắn với trách nhiệm của những người trực tiếp xử lý.

Ở Bàu Hạ, tiếp nhận những vướng mắc, tồn đọng từ nhiều năm trước, chính quyền phường đã chủ động kết nối, đối thoại với người dân, rà soát từng trường hợp, phối hợp với các cơ quan chuyên môn để đo đạc lại hiện trạng, bóc tách phần diện tích phù hợp quy hoạch và từng bước hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Ở Vụng Than cũng vậy, những hồ sơ từng nằm ngâm qua nhiều giai đoạn đã được lục lại để xem xét bằng một tinh thần chủ động hơn.

Trong cả hai trường hợp, sự thay đổi đều bắt đầu từ cách tiếp cận mới. Thay vì để người dân tự tìm lời giải cho những hồ sơ kéo dài hàng chục năm thì chính quyền cơ sở chủ động nhận diện từng điểm nghẽn, phối hợp các cơ quan liên quan để tháo gỡ theo đúng quy định pháp luật. Trách nhiệm, sự minh bạch, đầu mối giải quyết được đặt gần dân hơn đã khiến khoảng cách giữa người dân với chính quyền rút ngắn và cụ thể hóa bằng cuốn sổ đỏ cầm trên tay.

Bà Phan Thị Gái (thôn 4, xã Phú Lộc) thổ lộ rằng: “Sau gần 20 năm chờ đợi, điều khiến gia đình xúc động không chỉ là nhận được sổ có nhiều giá trị mà còn là việc cán bộ chủ động gặp gỡ, hướng dẫn và đồng hành trong suốt quá trình hoàn thiện hồ sơ. Cách làm đó giúp người dân cảm nhận rõ hơn tinh thần phục vụ của chính quyền địa phương”.

Cảm nhận thực về cải cách

Đối với người dân, cải cách hành chính đơn giản là những kết quả cụ thể. Ví dụ như họ phải đi lại ít hơn, cán bộ chủ động gọi điện nhắc nhở, hướng dẫn, giải thích rõ ràng, không phải nay người này, mai người khác. Những điều tưởng như rất nhỏ ấy lại chính là nơi người dân cảm nhận rõ nhất sự thay đổi của một nền hành chính.

Điều đó hiện lên rất rõ qua những câu chuyện ở Vụng Than và Bàu Hạ. Niềm vui của người dân đến sớm, nhen nhóm từ lúc họ nhận thấy hồ sơ của mình đã được mở lại sau nhiều năm nằm yên, từ lúc có người chủ động điện thoại, đối thoại, rà soát từng vướng mắc và kiên trì tìm lời giải trong khuôn khổ pháp luật. Có lẽ vì thế mà cuốn sổ đỏ được cho là kết quả cuối cùng của một quá trình thay đổi.

Điều người dân thực sự nhận được còn là cảm giác quyền lợi hợp pháp của mình được tôn trọng, tiếng nói của mình được lắng nghe và những khó khăn tồn tại qua nhiều năm không còn bị coi là chuyện cũ để tiếp tục xếp lại. Đó là cảm nhận rất bình dị, nhưng lại là thước đo chân thực nhất của một cuộc cải cách.

Vốn là những người lao động bình dị, nghèo khó, điều kiện tiếp cận không nhiều, có lẽ người dân Vụng Than, Bàu Hạ không mấy khi quen với những khẩu hiệu mà họ chỉ nhìn vào những việc làm cụ thể diễn ra mỗi ngày. Quá trình làm thủ tục cấp sổ đỏ và việc được cầm cuốn sổ trên tay mà đã trở thành một trải nghiệm có thật trong đời sống và như người dân nhận xét, đó là một trải nghiệm tuyệt vời.

Vì thế, điều được khôi phục sau mỗi hồ sơ được tháo gỡ không chỉ là một quyền lợi hợp pháp mà sâu xa hơn còn là niềm tin.

Theo ông Nguyễn Văn Hiệp, Chủ tịch UBND xã Phú Lộc, việc tháo gỡ các hồ sơ tồn đọng về đất đai không chỉ nhằm hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn mà còn là trách nhiệm của chính quyền trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

“Có những hồ sơ kéo dài nhiều năm, trải qua nhiều giai đoạn quản lý nên việc xử lý không hề đơn giản. Tuy nhiên, khi đã xác định rõ trách nhiệm thì chính quyền phải chủ động rà soát, đối thoại với người dân, phối hợp với các cơ quan chuyên môn để tìm hướng giải quyết đúng quy định pháp luật. Người dân cần một kết quả cuối cùng, cần được đồng hành, giải thích. Đó cũng là mục tiêu mà chính quyền địa phương hướng đến trong quá trình giải quyết các vụ việc tồn đọng”, ông Hiệp nói.

Trong quản lý Nhà nước, có những việc có thể đo đếm bằng thời gian giải quyết, bằng số lượng hồ sơ được xử lý hay tỷ lệ hoàn thành nhiệm vụ. Nhưng cũng có những giá trị rất khó lượng hóa, bởi chúng nằm trong cảm nhận của người dân. Niềm tin là một trong những giá trị như thế. Nó không đến từ những lời khẳng định hay những báo cáo tổng kết, mà được bồi đắp từng ngày bằng cách chính quyền lắng nghe, đối thoại và kiên trì giải quyết những việc tưởng như đã rơi vào quên lãng.

Nếu chỉ nhìn vào thời điểm trao giấy chứng nhận ở Bàu Hạ hay Vũng Than, có lẽ vẫn chưa thấy hết ý nghĩa của những câu chuyện ấy. Giá trị lớn hơn nằm ở chỗ người dân nhận ra rằng những hồ sơ từng bị xem là quá phức tạp, quá cũ hay quá nhiều vướng mắc vẫn không bị bỏ lại. Chỉ riêng cảm nhận ấy cũng đủ để khơi lại niềm tin rằng những quyền lợi chính đáng, dù đến muộn, vẫn có cơ hội được bảo vệ khi bộ máy thực sự vào cuộc bằng trách nhiệm. Niềm tin là thứ tài sản vô hình mà không một văn bản hành chính nào có thể ghi nhận, nhưng lại là nền tảng để mối quan hệ giữa chính quyền và người dân trở nên bền chặt hơn.

Bởi vậy, ý nghĩa của những cuốn sổ đỏ ở Vụng Than và Bàu Hạ không dừng lại ở việc hoàn thành một thủ tục hành chính. Mỗi hồ sơ được tháo gỡ còn gửi đi một thông điệp rằng mọi tồn đọng đều cần được nhìn nhận bằng tinh thần trách nhiệm, mọi quyền lợi hợp pháp đều xứng đáng được bảo vệ và mọi người dân đều có quyền kỳ vọng vào một nền hành chính biết lắng nghe, biết hành động và không né tránh những việc khó.

Lãnh đạo TP. Huế cho biết, việc giải quyết các hồ sơ đất đai tồn đọng sẽ tiếp tục được thành phố chỉ đạo thực hiện quyết liệt trong thời gian tới, với tinh thần không để vướng mắc thủ tục hay trách nhiệm quản lý làm ảnh hưởng quyền lợi hợp pháp của người dân. Cùng với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, thành phố sẽ tăng cường phân cấp, phân quyền, nâng cao trách nhiệm của chính quyền cơ sở, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả cải cách hành chính.

Có lẽ nhiều năm sau, người dân Vụng Than, Bàu Hạ vẫn còn nhớ mãi cảm giác sau hàng chục năm chờ đợi, hồ sơ đất đai của mình cuối cùng cũng có người theo đuổi; sẽ còn nhớ khoảnh khắc một quyền lợi tưởng như chỉ còn trong hy vọng đã trở thành hiện thực. Đó là câu trả lời thuyết phục nhất về sự gần gũi giữa chính quyền với người dân. Điều này góp phần làm cho những cuốn sổ đỏ được trao hôm nay trở thành một giá trị bền vững.