Niềm vui ‘sổ đỏ’: [Bài 2] Hạnh phúc ngập tràn sau hơn ba thập kỷ

Hơn 30 năm khắc khoải

Bàu Hạ nằm ở hạ lưu sông Hương, thuộc tổ dân phố Thuận Hòa (xã Hương Phong cũ, nay là phường Hóa Châu). Bao đời nay, dân cư chủ yếu trồng lúa nước và khai thác thủy sản, đời sống còn khó khăn.

Từ năm 1993-1994, chính quyền địa phương tổ chức 2 đợt vận động các hộ dân vạn đò Bàu Hạ lên bờ xây dựng cuộc sống mới. Ngày ấy, bà con được bốc thăm chia đất, mỗi hộ được nhận một lô 200 m2 đất ở và được hỗ trợ ít kinh phí để ổn định đời sống trong những ngày đầu định cư. 

Từ đó đến nay, khu định cư Bàu Hạ có 36 hộ dân, trong đó 8 hộ đã chuyển quyền sử dụng đất cho người khác, 28 hộ còn lại đang quản lý, sử dụng đất ổn định. Tuy nhiên, hàng chục năm trôi qua, người dân chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ).

Gia đình ông Phan Xuyên (SN 1967) là một trong những hộ lên bờ định cư từ đợt đầu tiên vào năm 1993. Hiện nay, cả 6 người con của ông đều đã lập gia đình, nhiều nhân khẩu phải quây quần trong một căn nhà chật hẹp, cuộc sống hết sức thiếu thốn về không gian sinh hoạt.

“Do lâu nay không có sổ đỏ nên tôi không thể tách thửa, không thể xin phép xây dựng, rất bất tiện trong sinh hoạt, gia đình đành phải sinh sống trong điều kiện éo le”, ông Xuyên thổ lộ.

Trong khi đó, nhà bà Nguyễn Thị Diệp lên bờ định cư năm 1994. Do địa bàn thấp trũng, hay xảy ra lũ lụt nên gia đình đã vay một khoản tiền để thuê nhân công tôn cao đất nền, dựng nhà. Trải qua mưa nắng, nhà cửa xuống cấp, tiền không có, sổ đỏ cũng không có nên không có điều kiện thế chấp, đành phải đi vay ngoài để sửa nhà, nợ nần ngày càng chồng chất.

“Gia đình tôi chỉ có 3 sào ruộng và chiếc ghe nhỏ để khai thác trìa trên sông, đầm phá. Kinh tế còn bấp bênh nên vợ chồng phải đi làm thuê cho các công trình trên địa bàn và các vùng lân cận. Nếu có sổ, vợ chồng tôi có thể thế chấp vay vốn đầu tư ngư cụ để mở rộng khai thác, phát triển nuôi trồng thủy hải sản”, bà Diệp chia sẻ.

Theo người dân, giai đoạn từ năm 1997-2000, chính quyền địa phương nhiều lần thông báo về việc làm hồ sơ đề nghị cấp sổ đỏ cho bà con nhưng nhiên sau đó lại yên ắng, người dân hết lần này đến lần khác cứ khắc khoải chờ đợi. Năm 2022, chính quyền tiếp tục thông báo cho bà con chi phí thực hiện thủ tục cấp sổ đỏ là 25 triệu đồng/hộ, các hộ được Nhà nước hỗ trợ 50% kinh phí, vì vậy số tiền thực nộp là 12,5 triệu đồng/hộ. Tuy nhiên, sau khi thông báo đưa ra, việc lập thủ tục cấp sổ cho bà con cũng “chìm xuồng”.

Từ ngày 1/7/2025, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn bộ hồ sơ của bà con Bàu Hạ được chuyển về cho phường Hóa Châu hiện nay để tiếp tục giải quyết.

"Lịch sử" sang trang

Theo UBND phường Hóa Châu, các hộ dân đang sử dụng đất tại khu vực Bàu Hạ vốn là dân thủy diện và dân nhà chồ ven sông Hương, được xã Hương Phong (cũ) giao đất từ năm 1994. Việc rà soát, hoàn thiện hồ sơ đất đai cho các trường hợp này hiện gặp nhiều vướng mắc. Nguyên nhân do việc giao đất trước đây không đúng thẩm quyền, hồ sơ bị tồn đọng qua nhiều thời kỳ, đồng thời nảy sinh phức tạp liên quan đến nguồn gốc, hiện trạng sử dụng đất và các diện tích nằm ngoài quy hoạch đã phê duyệt.

Ngày 16/9/2025, UBND phường Hóa Châu chỉ đạo bộ phận chuyên môn làm việc với các hộ dân khu định cư Bàu Hạ. Tại buổi làm việc, người dân chưa đồng ý với phương án cấp giấy chứng nhận phần diện tích đất ở nằm ngoài vùng chồng lấn quy hoạch, đồng thời đề nghị chính quyền xem xét cấp sổ đỏ theo đúng diện tích hiện trạng đang sử dụng.

Đến ngày 29/12/2025, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường Hóa Châu phối hợp với Chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai khu vực Quảng Điền tổ chức đo đạc, xác định lại hiện trạng sử dụng đất của các hộ dân, trong đó bóc tách, làm rõ phần diện tích đất ở và phần diện tích đất quy hoạch giao thông. Đa số các hộ dân thống nhất với kết quả đo đạc.

Tháng 4/2026 trở thành mốc lịch sử với bà con Bàu Hạ khi UBND phường Hóa Châu chính thức trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho 10 hộ dân đầu tiên. Nụ cười rạng rỡ, niềm vui như nhân lên trong từng căn nhà. Gia đình thì hối hả chuẩn bị kinh phí hoàn thành nghĩa vụ tài chính, nhà lại tính chuyện sửa sang, mở rộng không gian sống... Sau bao năm chờ đợi, giấc mơ cầm trên tay tấm sổ đỏ giờ đã hiện hữu, mở ra một trang mới ổn định và an cư.

Ông Phan Xuyên mừng rỡ nói: “Không còn cảnh thấp thỏm nữa, vui lắm, nay được cấp quyền sử dụng đất, tôi có thể tách thửa cho con, sửa chữa lại nhà cửa để được an cư, nghĩ đến đây thôi đã thấy hạnh phúc ngập tràn rồi”.

Ông Đặng Văn Hoàng (54 tuổi) tiếp lời: “Từ năm 1994, vợ chồng tôi chuyển lên xóm Bàu Hạ định cư và được chính quyền cấp cho hơn 200 m2 đất cùng kinh phí hỗ trợ 1,5 triệu đồng và một bể chứa nước sạch. Do không làm được sổ nên mảnh đất của gia đình không thể tách thửa, các con sau khi lập gia đình phải ở chung với bố mẹ vì không có điều kiện ra ở riêng. Bây giờ mọi chuyện như kỳ tích vậy”.

Còn chị Trương Thị Mừng sung sướng và không giấu được nước mắt hạnh phúc. Chị kể lại, vợ chồng cưới nhau và sinh con đầu lòng được 6 tháng, vừa lúc đó gia đình lên định cư ở Bàu Hạ. Sau khi vay mượn người thân, bạn bè, vợ chồng dựng được căn nhà nhỏ làm nơi an cư. Vì không có sổ đỏ nên gia đình không thể thế chấp vay vốn, chỉ còn cách đấu 6 sào ruộng để canh tác và làm thêm nghề cào trìa, hến trên sông, đầm phá để có thu nhập trang trải cuộc sống.

“Sau hàng chục năm, nay gia đình được cấp sổ đỏ, đây là niềm vui quá lớn. Giờ vợ chồng tôi có thể thế chấp vay vốn đầu tư ngư cụ, mở rộng khai thác và phát triển nuôi trồng thủy sản”, chị Mừng bộc bạch.

Ông Phan Trọng Nghĩa, Chủ tịch UBND phường Hóa Châu cho rằng, việc trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân Bàu Hạ là kết quả từ quá trình rà soát, xử lý các hồ sơ tồn đọng cùng với nỗ lực của chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian qua, bảo đảm thực hiện đúng quy định của pháp luật, phù hợp với thực tế quản lý và sử dụng đất trên địa bàn, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, tạo sự ổn định trong đời sống và sản xuất.

“Đối với các trường hợp còn lại tại khu vực Bàu Hạ, phường sẽ tiếp tục chỉ đạo các bộ phận chuyên môn phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, hoàn thiện hồ sơ, xử lý theo quy định. Quan điểm của phường là việc xem xét, giải quyết phải bảo đảm đúng nguồn gốc sử dụng đất, hiện trạng sử dụng đất, quy hoạch đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và các điều kiện, thủ tục theo quy định của pháp luật đất đai. Việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất không chỉ giải quyết thủ tục hành chính, mà còn góp phần củng cố niềm tin của người dân đối với chính quyền địa phương”, ông Nghĩa nhấn mạnh.

Câu chuyện ở Vụng Than và Bàu Hạ đã cho thấy những chuyển động tích cực khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành. Việc phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho cơ sở, tăng tính chủ động của địa phương đã giúp nhiều hồ sơ tồn đọng nhiều năm được rà soát, tháo gỡ và giải quyết dứt điểm. Đó không chỉ là kết quả của cải cách hành chính mà còn là minh chứng cho một nền hành chính lấy người dân làm trung tâm, dám nhìn thẳng vào những tồn tại để xử lý bằng trách nhiệm và hành động.

Khi quyền lợi hợp pháp của người dân được bảo đảm, niềm tin đối với chính quyền tiếp tục được củng cố, tạo nền tảng để các địa phương tiếp tục giải quyết những trường hợp tương tự, đưa chính sách đến gần hơn với cuộc sống.